Кіріспе

аудан

Тарих

Майнпури ауданы 1837 жылы ірі Етава ауданының бөлінуімен құрылды. Майнпуридің өзі 1801 жылдан бастап Етава ауданының орталығы болған, сол кезде британдықтар Ауадх әмірінен осы аумақты жаулап алған болатын. Тағы бір маңызды өзгеріс – 1845 жылы Ета ауданының бөлінуі. 2022 жылы Ганешпур ауылынан бірнеше мыс арқан және антенналы қылыштар табылған, олар Мыс дәуірі мәдениетіне жатады. Майнпури Канаудж патшалығының бір бөлігі болды, ал ол құлағаннан кейін Рапри мен Бхонгаон бастылары болған көптеген шағын биліктерге бөлінді. 1194 жылы Рапри мұсылман басшысының резиденциясы болды. 1526 жылы Бабердің жорығы кезінде Майнпури моғолдардың билігіне көшті, бірақ Шер-шахтың қысқа ғұмырлы Ауған әулеті оны уақытша басып алғанмен, Панипат шайқасынан кейін Хумаюнды қайта орнату арқылы олар оны қайтадан жаулап алды. Төменгі Доабтың қалған бөлігі сияқты, 18 ғасырдың соңында Майнпури Маратха империясының құзырына өтіп, соңында Оуд провинциясының бір бөлігіне айналды. 1801 жылы осы аймақ британдықтарға өткен кезде Майнпури қаласы 1856 жылы Ета мен Майнпури жеке басқаруларға бөлінген кең Етава ауданының бас кеңсесіне айналды. 1857 жылы көтеріліс басталғанда, Майнпуридағы полк көтеріліс жасап, қалаға шабуылдады, оны стансадағы азазды еуропалықтар бір апта бойы сәтті қорғады, бірақ Жанси көтерілісшілерінің келуі ауданды тастап кетуге мәжбүр етті. Қақ-Нади, Сеңхар-Нади және Сехар-Нади өзендері сол кезде құрғап қалды.

Әкімшілік

Майнпури ауданына аудандық судья (DM) дәрежелі IAS шенеунігі басшылық етеді. Аудан бұдан әрі кіші бөлімшелерге немесе тегіс бөлімдерге (Tehsils) бөлінеді, олардың әрқайсысын кіші бөлімшелік судья (SDM) басқарады. Бұл тегіс бөлімдер блоктарға бөлінеді, олардың әрқайсысына блокты дамыту офицері (BDO) жетекшілік етеді.

География

Аудан әдетте кең, жазық дала сияқты көрінеді, тек батыс шекарасындағы құм қыртыстары, Кали және Исан өзендерінің құм төбелері мен жарықтары, сондай-ақ оңтүстік-батыстағы Ямуна бойындағы шатқалдармен бөлінеді. Кали-Нади осы жазықтың солтүстік және солтүстік-шығыс шекарасын құрайды, ал Ямуна оңтүстік-батыс жағынан қоршайды. Екі өзен де оңтүстік-шығысқа қарай ағып, арасындағы жерлерге су жеткізеді. Жалпы, аймақтың беткейі солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай, ауданды солтүстіктен оңтүстікке қарай еңіске ие. Жалпы айтқанда, ауданның топырақтары Индо-Ганг жазығындағы басқа жерлердегідей, және олардың айырмашылықтары табиғи ма, әлде жасанды ма, дегенге байланысты екі принцип бойынша жіктеледі. Екеуі де шаруаларға жақсы белгілі және жиі қолданылады. Табиғи түрлерінен бөр – құмның көп мөлшерін қамтитын топырақ, ал матьяр – балшықтың көп мөлшерін қамтитын топырақ. Бұл екеуінің арасында сазды және құмды бөліктері тең бөлінген домат деп аталатын құнарлы топырақ орналасқан. Домл мен бөрдің арасындағы жеңілірек топырақ пилия деп аталады. Ахная, Пураха, Сенгар, Аринд сияқты кіші өзендердің бастауларында және ағыстарында құнарсыз, ошер деп аталатын топырақ кездеседі. Бұл топырақ тым тығыз балшықтан тұрады, сондықтан РЕХ және басқа да зиянды минералды заттармен толыққан жерлерде тіпті шөп өспейді. Шөл жерлер: Шөл жерлердің көп бөлігі – шөл далалар. Орман: Ауданның жалпы аумағы зор. Шөл жерлердің едәуір бөлігі қараңғы орманмен жабылған. Көптеген бос жерлер жергілікті тұрғындар гандра (гандар) немесе синх деп аталатын қалың шөппен өсіп жатыр. Ганрадан шатыр жасауға, арқан мен кілем тоқуға қолданылады. Бабыл шөл далаларда өседі және олардың арасында тіршілік ететін жалғыз ағаш. Оның өсірілуі арналардың арқасында ылғалдың көбеюімен және отын мен ағаш өңдеу үшін ағашқа деген үлкен сұраныспен байланысты. Оның ағашы тығыз және берік болып келеді, содан құрылыс, отын және көмір жасау үшін пайдаланылады.

Қали Нади

Кали-Нади ауданның солтүстік-шығыс шекарасын құрайды, оны Эта және Фарукхабадтан бөліп тұрады. Бұл тар арна, бірақ жыл бойы суы толық, тіпті көктем және жаз айларында да кейбір жерлерде ғана өтіп кетуге болады. Фарукхабад жолында 545 фут көпірлік аралығы бар көпір салынған.

Исан

Қалидің қасында Исан өзені орналасқан, бұл жерде ол біршама кең ағыс, жаңбырлы маусымда тек бірнеше жерден ғана көтеріліп өтуге болады. Жылдың қалған уақытында ағын судың көлемі азаяды, ал ерекше құрғақшылық жылдары ағыс мүлдем тоқтаса да, қалған көлдер бұлақтармен толығады. Өзеннің бастапқы бөлігі және Кали-Надимен қосылатын жерге дейін, Майнпуриден солтүстік-батысқа қарай үш шақырым жерде, ол сазды және тұзды топырақты аймақтан өтеді, салыстырмалы түрде беткейлі арнаға ие және су тасқыны кезінде жақын жерлерді жиі су басады.

Аринд немесе ринд

Аринд (немесе Ринд, одан әрі ағысы бойынша аталатыны) – бұл аудандағы маңызсыз арна, ол Паргана Мустафабадтың солтүстігінен кіріп, Ганг каналының Этава және Канпур салалары арасында, солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай тым қисық жолмен ағып өтеді. Оның кіретін жерінен шығатын жеріне дейінгі түзу сызық – аудан картасында салынған ең ұзын сызықтардың біріне жақын. Бұл Кали және Исанға күрт қайшы келеді.

Көлдер

Майнпуриде, әсіресе оның орталық бөлігінде, көптеген батпақтар мен саздақ жерлер кездеседі, бірақ олардың көбі көлдер деп санауға жеткілікті өлшемде немесе тұрақты емес. Мұнда тек ірілері ғана айтылады, ал қалғандары туралы ақпаратты парганалардың сипаттамаларында қарауға болады. Кіріс тізілімінде барлығы 36 870 гектар су жатқан жер деп тіркелген, тіпті ең үлкендері де көбінесе бұлақтармен толықтырылмайды. Сонымен қатар, Майнпури қаласының оңтүстік-батысында, оның мен Ганга каналының Канпур саласының арасында, Исанға қарай екі арнамен суы ағатын ұзын, тар көл бар.

Су бұру

Еліміздің жалпы еңісі солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай, және өзендер осы бағытта ағып жатыр, сондықтан негізгі су ағызу да осы бағытты ұстанады. Дегенмен, өзен төсектерінің және құмды тілімдердің әртүрлі биіктіктерінен туындаған жер бетінің көптеген теңсіздіктері бар, ал су ағызудың жалпы сипаты ауданның әртүрлі бөліктерінде шамалы өзгеше. Ең жоғары орналасқан орталық аймақта, негізгі су ағызу артериялары – Исан және Аринд. Паргана Кархал каналынан ауыр зардап шекті. Кали және Исан өзендері мен олардың су жиналатын алаптары Ганг жүйесіне, ал қалған барлық өзендер Ямуна жүйесіне жатады.

Демография

2011 жылғы санақ бойынша Майнпури ауданының халқы 1 868 529 адамды құрайды, бұл шамамен Косово мемлекетінің немесе АҚШ-тың Батыс Вирджиния штатының халқымен тең. Бұл Үндістандағы 640 ауданның ішінде 255-ші орынды белгілейді. Майнпури ауданында индустар басым, ал мұсылмандар – ең ірі азшылық. Ауылдық жерлерде халықтың шамамен 96 пайызы индустарды құрайды. Аудан бойынша 8800 буддист тұрады. Майнпуридегі жалпы халық саны шамамен 12,3 лакх адамды құрайды, оның 35 пайызы Ядав кастасынан тұрады. Ауданның басқа да үлкен касталары – Шакия және Такурлар.

Ыңғайлылықтар

Келесі кестелердің бәрі 2011 жылғы мәліметтер бойынша.

Экономика

Майнпури ауданының негізгі экспорты – ауыл шаруашылығы өнімдері: бидай, дәнділер, картоп, майлы дақылдар мен май, күріш және сары май. Балық та Калькуттаға экспортталады. Сонымен қатар, кейбір өндірілген тауарлар экспортқа шығарылады: шыны ыдыстар, шамдар және былғары өнімдері. Басты импортқа мата, химиялық заттар, ыдыс-аяқ, тыңайтқыштар, электр тауарлары, қағаз және бензин, керосин сияқты жанармайлар, сондай-ақ жалпы тұтыну тауарлары кіреді. Майнпури ауданының маңызды сауда орталықтары – Шикохабад, Бевар, Кусмара, Сирсаганж және Гирор.

Қызықты орындар

Майнпури форты/Гархи ескі Майнпуриде орналасқан. Бұл орын туристерді қызықтыратын жер емес. Форт екі эстиаттың бұрынғы раджасының жеке меншігі болып табылады – Майнпури және Лаван (Дауса, Раджастан), ол оны жөндеуге, күтуге және қалпына келтіруге инвестиция салады. Көрерлік орындарға Фулбаг және Лохия парктері кіреді. Фулбаг түрме төңірегіндегі Чорахада, ал Лохия паркі аудандық әкімшілік ғимаратының жанында орналасқан. Екеуінде де жасыл көгалдар мен әдемі фонтандар бар. Майнпури сарус тұрқысы (Grus antigone) арқасында да танымал. Үндістанда бұл құс "крунча" деп аталады, ол неке адалдығының символы ретінде құрметтеледі және мифтер мен аңыздарға енген. Үндістанда 8 000-10 000 сарус тұрқысы бар деп есептеледі. Олардың үштен екісі Кархалдың Андани ауылында қоныстанған. Майнпури ауданындағы тағы бір қызықты орын – Саман құс қорығы. Сибірлік журавль көшіп келіп, қарашадан ақпанға дейін 3-4 ай бойы осында тоқтап тұрады. Күндізгі фотограф Шашанк Рахав мырза Майнпури ауданының жануарлар дүниесін, әсіресе Саман құс қорығының жанындағы аймақтарда кездесетін құстардың түрлі түрлерін бейнелеу үшін фотосуреттерін ұсынды.

Білім

Майнпуридегі мемлекеттік инженерлік колледж – Майнпури қаласындағы мемлекеттік инженерлік оқу орны. Ол Лакхнаудағы доктор А. П. Дж. Абдул Калам техникалық университетінің (бұрынғы Уттар-Прадеш техникалық университеті) құрамына кіретін колледж.