Кіріспе

АҚШ-тағы коммерциялық емес ұйым

Вьетнам ардагерлерінің мемориалдық қоры (VVMF) 1979 жылғы 27 сәуірде Вьетнамдағы бұрынғы армия жаяу әскерінің мүшесі Ян Скруггс құрған коммерциялық емес ұйым. Джек Уилер және Вест-Пойнттің бірнеше түлектері де Вьетнам соғысында қызмет еткен немесе қаза тапқан американдықтарға ескерткіш салу үшін қаржы жинауға қосылды. Бұл ескерткіш соғыстың өзіне қатысты саяси мәлімдеме жасау мақсатында құрылмаған. Осы қордың арқасында 1982 жылы Ардагерлер күнінде Вашингтон қаласындағы Ұлттық алаңда Вьетнам ардагерлерінің мемориалы ашылды.

Тарих

Мемориалды Вьетнам ардагерлерінің мемориалдық қоры (VVMF) құрды. Бұл коммерциялық емес ұйым 1979 жылдың 27 сәуірінде тіркелді. VVMF Вьетнам ардагерлеріне американ халқының танымының айқын белгісін сыйлауды қалады. Жеке адамдардың қызметі мәселесін Вьетнамдағы АҚШ саясатынан ажыратып, VVMF ұлттық келісім процесін бастауға үміттенді. Есімдердің мемориалы туралы идея Ян Скруггстың Американдық университетіндегі академиялық жұмысынан туындады, ол туралы ол АҚШ Сенатында куәлік берді. Мемориалдың есімдері Вьетнам соғысынан аман қалған ардагерлерге және елге жазылуға көмектесетініне үміт болды. Маңызды бастапқы қолдауды АҚШ сенаторлары Чарльз МакКейр Мэтиас кіші (R Md.) және Джон Уорнер (R Va.) көрсетті. 1979 жылдың 8 қарашасында сенатор Мэтиас мемориал үшін ұлттық парк жерін бекіту туралы заң жобасын ұсынды. Ұлттық қайырымдылық науқанын бастау үшін алғашқы маңызды қаржылық үлестерді сенатор Уорнер жинады. Жинаған қаражаттың барлығы жеке көздерден түсті, 8 миллион доллардан асты. Корпорациялар, қорықтар, кәсіби одақтар, ардагерлер ұйымдары және қоғамдық ұйымдар үлес қосты, бірақ ең маңыздысы – 275 000-нан астам американдық азамат мемориалды салуға қажетті қаражаттың көп бөлігін сыйлады. 1980 жылдың 1 шілдесінде Конгресс Линкольн мемориалының жанындағы Конституция бағында үш акр жерді пайдалануға рұқсат берді. Сол жылдың қазан айында VVMF 18 жастан асқан кез келген АҚШ азаматы үшін ашық ұлттық дизайн конкурсын жариялады. 1981 жылдың 29 желтоқсанына дейін 2573 қатысушы тіркелді, бұл конкурс АҚШ-та өткен ең ірі конкурс болды. 1981 жылдың 31 наурызына дейін 1421 дизайн ұсынылды. VVMF таңдаған сегіз халықаралық деңгейде танымал суретшілер мен дизайнерлерден тұратын қазылар алқасы барлық ұсыныстарды анонимді түрде бағалады. 1981 жылдың 1 мамырында қазылар алқасы бірінші орынға бір ауыздан Майя Ин Линнің жобасын таңдады, ол Огайо штатының Афина қаласынан келген 21 жасар Йель университетінің студенті болды. VVMF жобаны қуанышпен қабылдады. 1981 жылдың тамызында VVMF Линнің жобасын дамыту және салу үшін құрылыс компаниясы мен сәулет фирмасын таңдады. Лин архитектордың жобалау жөніндегі кеңесшісі болды. 1982 жылдың қаңтарында мемориалдық алаңға үш вьетнамдық әскери қызметкердің реалистік бейнесін және олардың елге деген батылдығы мен адалдығының символын қосу туралы шешім қабылданды. 1982 жылдың 11 наурызында жоба мен жоспарлар соңғы федералдық мақұлдауды алды, ал құрылыс жұмыстары 1982 жылдың 16 наурызында басталды. 1982 жылдың 26 наурызында ресми түрде іргетасы салынды. 1982 жылдың шілдесінде VVMF Вашингтон, округ Колумбия қаласының мүсіншісі Фредерик Хартты мемориалдық алаңға орналастырылатын әскерилердің мүсінін жасауға таңдады. АҚШ-тың Көркемсурет комиссиясы ұсынылған мүсін мен флагштокты бірауыздан қабылдады. Құрылыс жұмыстары 1982 жылдың қараша айында аяқталды. Мемориал 1982 жылдың 13 қарашасында салтанатты түрде ашылды. 1984 жылы "Үш әскери қызметкер" мүсіні қосылды. Сол жылы Президент Рональд Рейганның қатысуымен өткен салтанатта мемориал американ халқына "сыйлық" ретінде табыс етілді. 1993 жылы мүсінші Гленна Гудакр жасаған Вьетнам әйелдерінің мемориалы Вьетнам соғысындағы әйелдердің ерлік еңбегін бейнелеу үшін мемориалдық алаңға қосылды. 2000 жылы Конгресс Вьетнам соғысынан кейін қайтыс болғандарды еске алу үшін мемориалға тақта орнатуға рұқсат берді. 2004 жылы "Естелік" тақтасы ашылды, онда былай деп жазылған: "Вьетнам соғысында қызмет етіп, кейіннен қызметінің нәтижесінде қайтыс болған ерлер мен әйелдерді еске алу үшін. Біз олардың құрбандығын құрметтейміз және еске аламыз". VVMF бірнеше ұйымдармен және сәулетшілермен жұмыс істеді, бұл тақтаның мемориалдық алаңның басқа элементтерімен үйлесімді болуын қамтамасыз етті.

Қаржыландыру

Ескерткіштің негізін қалаушылар жеке донорлардан бірнеше миллион доллар жинауға шықты. Алғашқы үш жылда VVMF 275 000-нан астам американдықтан 8 миллион доллардан астам қаражат жинады. Ескерткішті салуға мемлекеттік/федералдық қаражат жұмсалмады.

Байқау

1980 жылдың қазан айында ВВМФ Вьетнам соғысы ардагерлері ескерткішінің дизайнына конкурс жариялады, онда 18 жастан асқан кез келген адам қатыса алатын болды. Бұл конкурс АҚШ тарихында өткен осындай ірі конкурстардың ішінде ең үлкені болды, оған 2573-тен астам қатысушы өтініш берді және оны сегіз кәсіби суретші мен сәулетші бағалады. Конкурстың жеңімпазы Майя Ин Лин болды, ол қабырға түріндегі ескерткіштің жобасын ұсынды. Ескерткіштің материалы жоғары жылтырлыққа ие қара граниттен жасалған болар еді.

Құрылыс

Вьетнам ардагерлерінің ескерткішінің құрылысы 1982 жылдың 16 наурызында басталды, бірақ ресми негізді қалау рәсімі 1982 жылдың 26 наурызында, жұма күні өтті. Құрылыс 1982 жылдың қазан айының соңында аяқталды. Ескерткіш 1982 жылдың 13 қарашасында ресми түрде ашылды. Фредерик Харттың "Үш солдат" мүсіні 1984 жылы, ал Вьетнам әйелдерінің ескерткіші 1993 жылы қосылды. "In Memory" тақташасы 2004 жылы орнатылды.

Дау

Ұлттық алаңда орналасқан Вьетнам соғысы ардагерлерінің ескерткішінің әртүрлі элементтері дизайн мәселелеріне байланысты көптеген пікір қақтығыстарының нысаны болды. Бұл ескерткіш сияқты даулы болған басқа ең ірі американдық ескерткіші жоқ. Мүмкін, бұл соғыстың өзінің даулы сипатымен байланысты.

Бүгін

Бүгінде ВВМФ еліміздің Вьетнам ардагерлері мен олардың отбасыларына құрмет көрсетуде алда тұруды жалғастыруда. ВВМФ-тың миссиясы – Америкадағы қызмет көрсету мұрасын құрметтеу және сақтау, сондай-ақ Вьетнам соғысы мен оның дәуірінің салдары туралы барлық буынға білім беру. ВВМФ мемориалдық кешенді ұзақ мерзімді күту және сақтау үшін Ұлттық парктің қызметімен ынтымақтаса жұмыс істейді. Қосымша ақпарат алу үшін WWW.VVMF.ORG сайтына кіріңіз.

Емдейді

"Емдеуші қабырға" – Вьетнам соғысы ардагерлері ескерткішінің үштен төрт бөлігі мөлшеріндегі көшірмесін қамтитын жылжымалы көрме. Көрме орналасқан штаттан "Қабырғадағы" және "Естелік" бағдарламасына енгендердің суреттерімен қатар, соғыс және Қабырға тарихын баяндайтын жылдар бойы Қабырғаға қалдырылған заттарды ұсынатын мобильді білім беру орталығы да бар. Көрмеге "Естелік" тақтасының да көшірмесі қосылған. "Емдеуші қабырға" көрмесінің кестесін www.vvmf.org/thewallthatheals сайтынан қараңыз.

Беттер қабырғасы

VVMF "Қабырғаға" жазылған барлық адамдардың суреттерін табуға бағытталған жобаны қолға алды. VVMF әрбір әскери қызметші туралы санариптік суреттер мен жеке файлдарды жинау арқылы олардың есімін мәңгі сақтауды көздейді. 2021 жылдың басына қарай VVMF "Қабырғадағы" 100 әскери қызметшіні қоспағанда, барлық адамдардың суреттерін жинады. "Беттер қабырғасын" мына сілтемеден табуға болады: www.vvmf.org/thewall.