Кіріспе

Титан көлі

Онтарио Лакус – Сатурн планетасының серігі Титанның оңтүстік полюсіне жақын орналасқан метан, этан және пропандан тұратын көл. Оның көмірсутектерден тұратын көл екендігі Кассини ғарыш кемесінің бақылаулары арқылы расталды, бұл туралы Nature журналының 2008 жылғы 31 шілдедегі санында жарияланды. Онтарио Лакус көлінің ауданы шамамен , Солтүстік Америкадағы Онтарио көлінен 20%-ға кіші. 2012 жылдың сәуір айында оның саздық жазыққа немесе тұзды алқапқа көбірек ұқсайтыны хабарланды.

Жағалаулар

2010 жылдың 12 қаңтарында Кассини Ontario Lacus-тің көптеген ерекше ерекшеліктерін көрсететін толыққанды радарлық суретін түсірді. Солтүстік жағалауындағы төбелердің биіктігі шамамен 1 километр (3000 фут) шамасында, ал суға батқан өзен аңғарлары бар. Көлдің солтүстік-шығыс бөлігінде Мичиган көлінің оңтүстік-шығысындағыдай, тегіс толқындармен қалыптасқан жағалауды көруге болады. Уақыт өте келе төменгі толқындардың әсерінен қазіргі жағалауға параллель тегіс сызықтар пайда болған болуы мүмкін, оларды батыстан немесе оңтүстік-батыстан соққан желдер тудырған болуы ықтимал. Оңтүстік-шығыс жағалауында жағалауға еніп жатқан дөңгелек шығанақ орналасқан. Батыс жағалауының орталық бөлігінде Титан жерінде алғаш рет байқалған, жақсы қалыптасқан өзен дельтасы көрініс береді. Бұл жоғары жазықтан ағып түсетін сұйық көмірсутектердің көлге құя бергенде арналарын ауыстырып, кем дегенде екі бөлікке бөлінгенін көрсетеді. Мұндай арналардың ауысуы мен толқынға тәуелді дельталардың мысалдарын Жерде Альберт көлінің оңтүстік жағасында, Уганда мен Демократиялық Конго Республикасы арасындағы Африкада, сондай-ақ Африкадағы Чад еліндегі Мегачад көлінің қалдықтарында табуға болады.

Жағалаудағы рецессия

Инфрақызыл бақылаулар көрсеткендей, көлдің оңтүстік-батыс жағалауы төрт жыл ішінде (2005–2009) 9–11 км-ге шегінген, бұл оңтүстік жарты шардағы құрғақ күзде буланудың салдарынан болған.

Тереңдігі

Жер бетіндегі стандарттар бойынша, көл өте жай болып көрінеді. 2009 жылдың шілдесінде және 2010 жылдың қаңтарында жасалған радарлық өлшеулер орташа тереңдігі 0,4 – 3,2 м, ал максималды тереңдігі 2,9 – 7,4 м екенін көрсетеді. Бұл көлдің шамамен көлемі 7 – 50 км³ құрайды, бұл Жердегі Онтарио көлінің көлемінен үштен бір бөлігінен кем. Флоридадағы Окичоби көлі де осы сияқты жай көл болып табылады.

Геоморфология және гидрология

Онтарио лакусы аллювиалды желдеткіште орналасқан, жартылай құрғақ, шалшық депрессияға ұқсауы мүмкін, онда сұйық көмірсутектердің су деңгейі депрессия еденінің биіктігінен жоғары көтеріледі, бұл Намибиядағы Этоша Панға ұқсас. Гидрологиялық ағын модельдері көлдің кең алабының су жиналатын аумағын көрсетіп, маусымдық жаңбырлар жергілікті депрессияны сұйықтықпен толтыруға себеп болуы мүмкін. Бұл жағдай Австралиядағы Эйр көлінің уақытша толуына ұқсас, оның себебі көлдің өте үлкен су жиналатын алабы және Орталық Австралияның жартылай құрғақ климаты.

Толқындар

Көлдегі кез келген толқындар Жердегі үлкен су қоймасындағы толқындардан әлдеқайда кішіді; 2009 жылдың шілдесінде Кассини ғарыш аппаратының T49 ұшуы кезінде радарлық көпіршік шағылысын бақылау кезінде олардың шамамен ең жоғары биіктігі 3 мм-ден кем болды. Балама ретінде, толқындардың болмауы 0,5 м/с-тан төмен жел жылдамдығын немесе көмірсутектер қоспасының күтпегендей тұтқыр құрамын көрсетеді. Қандай жағдайда болса да, көлдің солтүстік-шығыс жағалауында толқындардан пайда болған жағажайдың болуы, кейде одан да жоғары толқындар пайда болатынын көрсетеді.