Кіріспе

Cro – Балалар теледидар шеберханасы (қазір Сезам шеберханасы) және Film Roman компанияларының өндірген американдық анимациялық телесериалы. Оны Ұлттық ғылым қоры жартылай қаржыландырды. Әрбір эпизодта физика, механикалық инженерия және технологияның негізгі ұғымдарын ұсынатын білім беру тақырыбы бар. Шоудың баяндаушысы – доктор С және оның ассистенті Майк мұзда қатып қалған күйде тапқан апельсин түсті жүнді мамонт Фил. Оны еріткеннен кейін Фил оларға Мұз дәуіріндегі өмір туралы, соның ішінде оның досы Кро, Кро-Магнон баласы туралы әңгімелерді айтады. Шоу 1993 жылдың 18 қыркүйегінде ABC телеарнасында тұңғыш рет көрсетілді. 1994 жылы ABC сериалды тоқтатты, бұл Балалар теледидар шеберханасын өз телеарнасын жоспарлауға итермеледі, осылайша ол өзінің шоуларын эфирге шығару үшін басқа компанияларға тәуелді болмайды. Жаңа канал, Noggin, 1999 жылы дебют жасады және 2004 жылға дейін Cro-ның қайталамаларын көрсетті. 2000 жылдан 2002 жылға дейін Cro "Noggin on Nick" блогы аясында Nickelodeon телеарнасында да көрсетілді. Сериалдың сюжеттік редакторы – Синди МакКей және Марк Заслоу, ол сонымен қатар шоудың авторы болды. Жүнді мамонттарды технология принциптерін оқыту құралы ретінде пайдалану идеясы Дэвид Маколейдің "Нәрселер қалай жұмыс істейді" атты кітабынан шабыттанды. Cro дамыту психологы, доктор Сьюзан Мендельсонның көмегімен жасалды және оның білім беру мазмұны жан-жақты зерттелді. Балалар теледидар шеберханасының мәліметінше, 6-12 жас аралығындағы 2600-нан астам көрермендерді сынақтан өткізу көрсеткендей, олар шоу арқылы негізгі ғылыми ұғымдарды қабылдап алды.

Негізгі идея

Д-р С. және оның көмекшісі Майк Арктикаға артефактілерді зерттеу және Фил есімді тоңазытылған жүнді мамонтты табу үшін сапар шегеді. Олар оны ерітіп, сөйлей алатынын көріп таңғалады. Қазіргі заманда физика принциптерін қамтитын жағдай туғанда, Фил бұрынғыдан әлдеқайда ертерек, Вулливилл долинасындағы осыған ұқсас оқиғаны, өз мамонт достарымен және неандерталь отбасымен бірге өмір сүрген Кро Магнон досы Кромен бірге өткерген шағын кезеңін еске алады. Әрбір эпизодта Фил қарапайым инженерлік шешімдер арқылы проблеманың қалай шешілгенін айтады. Шоудың (және басты кейіпкердің) атауы – окситан тілінде "үңгір" деген мағына береді; ол Франциядағы ең алғашқы анатомиялық жағынан қазіргі заманғы адамдардың табылу орны болған Кро Магнонға сілтеме жасайды.

Қазіргі таңбалар

Фил (Джим Каммингс дауыстаған) – ақылды, бірақ ойыншыл, қызыл және сары түсті жүні бар мамонт. Ол адамдарға да, мамонттарға да мейірімді. Мұз дәуірінің соңында Фил Кроны Селиннен құтқару кезінде мұздыққа құлап, 45 000 жылдан кейін Майк пен доктор С оны мұздан босатқан. Ол әрбір бөлімде Вулливилдегі өмірінен әңгімелер айтады. Доктор Сесилия (Апрель Ортиз дауыстаған) – ерекше мінезді ғалым. Ол Майкпен бірге Филді мұздан босатқандықтан, ол оларға өз оқиғаларын айтады. Доктор С ерекше испандық акцентпен сөйлейді және кейбір бөлімдерде испан тілінде бірнеше сөз қолданады. Ол Кроға өте ұқсайды және, мүмкін, оның туысы болар. Майк (Джусси Смоллетт дауыстаған) – үлкен көзілдірік тағатын доктор С-тің жас досы. Ол баскетбол ойнағанды ұнатады және себебі белгісіз болғандықтан доктор С-пен бірге тұрады. Ол және доктор С Филді мұздан босатқандықтан, ол оларға өз оқиғаларын айтады.

Үңгір тұрғындары

Кро (Макс Казелланың дауысы) – 11 жасар Кро-магнон ұлы, оны неандертальдер тайпасы асырап алған. Ол сүйекті, бірақ әлі де бұлшықетті, ұзын, түймелі, қызыл шашы бар жас Кро-магнон. Бір қолында сары лента тағады. Онымен бірге тұратын неандертальдердің көпшілігі оның зиялылығына қызғанады. Тайпаның қалған бөлігінен айырмашылығы, Кро толық сөйлемдермен сөйлейді. Огг (Джим Каммингстің дауысы) – Кроның асырап алған неандерталь тайпасының өзімшіл, басшысы. Оның мінезі қиын, бірақ қауіпке оңай қорқады. Гого (Фрэнк Уэлкердің дауысы) – биік, бірақ сезімтал неандерталь, ол Боббты қорғайды және көбінесе оның сөзін аударады, тіпті Нэнди мен Огг кейде аударса да. Бобб (Фрэнк Уэлкердің дауысы) – неандерталь тайпасының тағы бір асырап алынған мүшесі және тайпаның ең кем дамыған мүшесі, ол хомо хабилиске ұқсайды. Ол қалған неандертальдер сияқты сөйлемейді, бірақ горилла сияқты дыбыстар шығарады, оларды Гого көбінесе аударады. Бобб кішкентай кезінде, осыған ұқсас хомо хабилистерден тұратын басқа тайпаға кірген. Тайпа ұйықтап, Бобб оянғанда, тайпаның барлығының із-түзсіз жоғалып кеткенін көрді, бұл оны неандертальдер тапқанға дейін жалғыздықтан қорқыта бастады. Нэнди (Рут Буззидің дауысы) – неандерталь тайпасының анасы, ол қалалық аңыздарымен танымал. Оның аңыздарының арасында "Үлкен нәрсе" және "Көптеген аяқтары бар ірі, жұқа нәрсе" деген жәндік туралы аңыздар бар. Ол Оггпен дауласып, әдетте жеңіп шығады, өйткені Оггтің қорқынышын жақсы біледі. Нэнди Кроны қатты қорғайды және басқаларға аналық сезіммен қарайды. Сули (Кри Саммердің дауысы) – өз тайпасынан айырылып қалған тағы бір Кро-магнон, Кро мен Пакка оған сүйікті атын табуға көмектеседі. Сули тек бір бөлімде ғана пайда болды.

Жүнді мамонттар

Иванна (дауысын Лори О'Брайен сомдайды) – сары түкті және қоңыр терілі, Филге ғашық оңтүстік сұлуы мамонт. Ол Филдің тобындағы Эсмеральдадан кейінгі екінші ең үлкен ана мамонт. Ол көбінесе Филді өз тәжірибелері үшін пайдаланады. Пакка (дауысын Канди Майло сомдайды) – ашық қызғылт түсті жүнді, сары терілі, Кроның жақын досы, жас мамонт. Олар Кро Смилодон Селенамен бетпе-бет келгеннен кейін танысады. Ол Иванна мен Эсмеральдадан кейінгі үшінші ең үлкен ана мамонт. Кейде ол Кроға мамонттар туралы қызықты фактілерді айтады. Стимер (дауысын Чарли Адлер сомдайды) – Филдің тобындағы ең жас мамонт, қоңыр түсті жүнді және ашық лаванда түсті терілі. Оның тым белсенділігі мен ойын-шұхратты жақсы көруі оны жиі қиын жағдайға түсіреді. Эсмеральда (дауысын Тресс МакНейл сомдайды) – ең үлкен ана мамонт және Филдің тобының анасы, ашық сары түсті жүнді және сұр терілі. Ол барлық нәрсенің тәртіппен жүруін қадағалайды және мамонт қоғамына зиян келтіргендердің жазалануын қамтамасыз етеді. Ол Вулливиллдегі Кро тайпасының болуына қатысты күшті ара-тұрлы сезімдерде. Эрл (дауысын Фрэнк Уэлкер сомдайды) – ақсақал мамонт, сұр түсті жүнді, қою сұр-көк терілі және басының үстінде түк болмауынан туған тоңқылы. Ол адамдарды жек көреді және дәстүрлерді жаңа өмір салтынан артық көреді. Моджо (дауысын Чарли Адлер сомдайды) – Эрлдің кіші інісі, сұр түсті жүнді және ашық сұр терілі. Эрл сияқты, Моджо да адамдарды жек көреді және дәстүрлерді жаңа өмір салтынан артық көреді.

Қарақшылар

Үлкен Қызыл (Чарли Адлер дауыстайды) – қастық, шатаң қасқырлар тобының жетекшісі. Ол қол астындағыларын қорқытып, жақсы жұмыс істеуге мәжбүрлейді. Бұл қасқырлар – шоудағы екі жаудың бірі, олар жиі Кро тайпасын немесе жас мамонттарды жеуге тырысады. Мюррей (Джим Каммингс дауыстайды) – Үлкен Қызылдың адал ізбасары. Ол оларды қорқытып, қасқырлардың одан қорқуына себеп болады. Мюррей ақымақтық ойлар ойлайды, бұл Үлкен Қызылға ұнамайды, мысалы, "Түнде Манжа жейтін нәрселер" эпизодында көрсетілгендей. Селин (Джейн Сингер дауыстайды) – зұлым, қызғылт түсті, сары көзді Смилодон. Ол алғаш рет "Миллион жылда бір тетік" эпизодында пайда болады және қозғалатын барлық нәрсеге, тіпті үңгірдегі адамдарға да қатты құмарлық танытады. Шоудың кіріспе әнінде айтылғандай, ол Филмен жартаста ұрысып, жартастың бір бөлігі құлағанда екеуі де құлап кеткен. Ол төменгі жартасқа құлап, ал Фил мұздыққа түсіп, мыңдаған жылдар бойы тоңған күйде қалған.

Эпизодтар

Sesame Workshop веб-сайтында серия үшін 21 эпизод жасалған.