Кіріспе

Оңтүстік Уэльстегі жарылғыш зауыт

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Нобельдің жарылғыш заттары компаниясы, британ үкіметінің келісімімен, Уэльстің Кармартеншир ауданындағы Пембрей ауылының жанында, кейіннен NEF Pembrey деп аталатын жарылғыш зауыт салынды. Зауыт негізінен құм төбелері мен құмдықтардан тұратын жерге салынды, бұл жарылыстан болатын зақымдардан қорғануға мүмкіндік берді. Оның басты өнімі – снарядтарды толтыруға қолданылатын ТНТ (тринитротолуол) болды. Осы аумақта Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тағы бір жарылғыш зауыт – ROF Pembrey салынды, ол да TNT өндірді. Барлық жарылғыш зауыттар сияқты, оларға жыл бойы кепілді сумен жабдықталу және жақсы көлік инфрақұрылымы қажет болды. Аталған аумақ Пембрейдегі Ұлы Батыс темір жолымен байланысты.

XIX ғасырдағы динамит зауыты

1882 жылы Стоумаркеттің «Жаңа жарылғыш компаниясы» Пембрейде динамит зауытын салған көрінеді; оны 1886/1887 жылдары олардың бәсекелесі «Нобельдің жарылғыш компаниясы» сатып алды, соның салдарынан өндіріс ішінара қысқартылды. Кейін меншік құқығы «Нобельдің» еншілес компаниясы – «Оңтүстік Уэльс жарылғыш компаниясына» ауыстырылды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс: НЕФ Пембрей

Бұл жерді 1914 жылы үкіметтің рұқсатымен «Нобельдің жарылғыш заттары» компаниясы ТНТ / пропеллент зауытын салу үшін пайдаланған. Оның құрылысы Бірінші дүниежүзілік соғыста снарядтар өндірісін күрт арттыру қажеттілігіне жауап болды (1915 жылғы снарядтар дағдарысын қараңыз). Пембрей учаскесі Бірінші дүниежүзілік соғыста Ұлыбританияда ТНТ өндіруге арналған алғашқы мақсатты нысандардың бірі болды. Зауыт бастапқыда «Нобельдің жарылғыш заттарына» тиесілі болған, бірақ 1917 жылы оны Оқ-дәрі министрлігі иеленді және ол Ұлттық жарылғыш заттар фабрикасына (NEF Pembrey) айналды. Ол 15 000 тонна ТНТ және 20 000 тонна пропеллент өндірді. Бұл нысан құрылыс министрлігі агенттік қызметін атқарды деп сипатталды. Ол 1939 жылдың желтоқсанында Жабдықтау министрлігінің бақылауында ТНТ өндіретін бірнеше жарылғыш Royal Ordnance Factories-тің бірі ретінде ашылды. Дегенмен, басқа ТНТ зауыттарынан айырмашылығы, Пембрей РОФ-ы тетрил мен аммоний нитратын да өндірді. Екінші дүниежүзілік соғыста бұл жерде 3 000-ға жуық адам жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін ол әскери мақсаттар үшін ТНТ және тетрил, ал ауыл шаруашылығында тыңайтқыш ретінде аммоний нитратын өндіруді жалғастырды. 1944 жылдан бастап Пембрей РОФ-ы 4,5 дюймдік зениттік снарядтар мен бомбалар сияқты артық оқ-дәрілерді бөлшектеуді жүзеге асырды. ТНТ бумен шығарылып, содан кейін өртелді. Мұнда өндірілген немесе басқаша қолданылған жарылғыш заттардың, соның ішінде ТНТ және аммоний нитратының химиялық қасиеттері химиялық зертханада үздіксіз сынамаланып, «Кіші сарапшылар» деп аталатын техниктермен тексерілді. Олардың арасында күнделікті осы қауіпті материалдарға ұшыраған жас әйелдер де болды. «Кіші сарапшы» атағы әлі де (2009) аймақта жарияланған жұмыс орындарына қатысты талаптардың бірі ретінде келтіріледі.

Жабу және жою

Пембрей РОФ-ы 1964 жылдың соңында жабылды. 1965 жылдың шілдесінде учаскенің көп бөлігі, жалға берілген жерлер, Орман шаруашылығы комиссиясына қайтарылды және қазір Пембрей ауылдық паркін құрайды; ал жеке меншік жерлер құрылыс компаниясына сатылды.