Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кристофер Ноланның 2000 жылғы фильмі.
2000 film by Christopher Nolan
Фильмнің сызықтық емес повестволеуі фильм барысында біріктірілген екі түрлі көрініс ретінде ұсынылады: хронологиялық тәртіппен көрсетілген қара-ақ түсті сахналар, және кері тәртіппен көрсетілген түсті сахналар (басты кейіпкердің психикалық күйін көрерменге сезіндіру үшін). Екі сахналар тізбесі фильмнің соңында бірігіп, толыққанды және үйлесімді оқиғаны құрайды. "Memento" 2000 жылдың 5 қыркүйегінде Венеция кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетілді, ал АҚШ-та 2001 жылдың 16 наурызында кең экрандарға шықты. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, олардың назарын фильмнің сызықтық емес құрылымы және есте сақтау, қабылдау, қайғы және өзіндік алдану тақырыптары тартып алды. Бұл фильм сонымен қатар коммерциялық сәттілікке жетіп, 9 миллион долларлық бюджетке қарсы 40 миллион доллар табыс тапты және жанкүйерлер қатарын кеңейтті. "Memento" көптеген наградаларға ие болды, оның ішінде Санденс кинофестиваліндегі Уолдо Солт атындағы үздік сценарий сыйлығы, сондай-ақ "Оскар" сыйлығына "Ең үздік түпнұсқа сценарий" және "Ең үздік монтаж" номинациялары бойынша ұсынылды. 2017 жылы АҚШ Конгресінің кітапханасы фильмді "мәдени, тарихи немесе эстетикалық тұрғыдан маңызды" деп танып, Ұлттық кино тізіліміне енгізуге қаулы етті.
The film's non linear narrative is presented as two different sequences of scenes interspersed during the film: a series in black and white that is shown chronologically, and a series of color sequences shown in reverse order (simulating for the audience the mental state of the protagonist). The two sequences meet at the end of the film, producing one complete and cohesive narrative. Memento premiered at the Venice Film Festival on September 5, 2000, and was theatrically released in the United States on March 16, 2001. It was acclaimed by critics, who praised its nonlinear structure and themes of memory, perception, grief, and self deception. It was also a commercial success, earning $40 million over its $9 million budget and gained a cult following. Memento received many accolades, including the Waldo Salt Screenwriting Award at the Sundance Film Festival, and Academy Award nominations for Best Original Screenplay and Best Film Editing. In 2017, the United States Library of Congress deemed the film "culturally, historically, or aesthetically significant" and selected it for preservation in the National Film Registry.
Сюжет
Фильм өлі адамның фотосуретімен басталады. Сценарий кері қарай жалғаса бергенде, сурет өзінің дамымаған күйіне оралады, ол адамның басына оқ атқанға дейін камераға кіреді. Содан кейін фильм қара-ақ және түсті суреттерді алмастыра отырып жалғасады. Қара-ақ сызықтар Леонард Шелбимен басталады, бұрынғы сақтандыру тергеушісі, мотельдің бөлмесінде бейтаныс қоңыраушымен сөйлеседі. Леонардтың анемиясы бар, ол жақында болған оқиғаларды есіне түсіре алмайды. Леонард әйелі Кэтринді зорлап, өлтірген адамды өзі өлтіргенін, бірақ екіншісі оны ұрып, қашып кеткенін айтады. Полиция екінші шабуылшы болғанын мойындамады, бірақ Леонард шабуылшының аты "Джон Г" немесе "Джеймс Г" деп санайды. Леонард жаңа ақпаратты жазу үшін жазбалар, фотосуреттер мен татуировкаларды қолданады. Леонард Сами Джанкисті еске алады, ол да анестезиямен ауыратын адам, сақтандыру саласында жұмыс істеген кезінен. Тесттер Сэммидің тапсырмаларды қайталау арқылы үйренуге қабілетсіздігін растағаннан кейін, Леонард оның жағдайы ең жақсы жағдайда психологиялық (әлде кейіпкерлер ойлап тапқан) деп сенді және сақтандыру талаптарын қабылдамады. Самидің күйзеліске ұшыраған әйелі оның қант диабетіне қарсы инсулинді қабылдауын бірнеше рет сұрады. Алайда Сэмми әр рет инъекция жасап, әйелі қайтыс болды. Түстер реті кері хронологиялық тәртіппен көрсетіледі. Тарихта Леонард Джон Г-ның нөмірлік нөмірін өзі таңбалайды. Киімінде жазба тауып, ол Наталимен кездеседі, ол бармен, Леонардты жек көреді, өйткені ол киім киіп, оның жігіті Джимми Гранцтің машинасын айдайды. Леонардтың жағдайын түсінгеннен кейін, ол Леонардты Додд есімді адамды қаладан шығарып тастауға мәжбүр етеді және көліктер департаментінің дерекқорына нөмірлік нөмірді тексеруді ұсынады. Осы арада Леонард Додтқа көмектесетін, бірақ Натали туралы ескертетін Теддимен кездеседі. Леонард өзінің Тедди фотосуретіне алдын ала ескерту жасап, оған сенбеу керектігін айтады. Натали Леонардқа Джон Эдвард Гаммеллдің, Теддидің толық аты-жөнінің жүргізуші куәлігін береді. Леонардтың "Джон Г" туралы ақпаратын және оның ескертулерін растаған Леонард Теддиді тастап кеткен ғимаратқа апарып, оны атып өлтіретін саңылауға алып барады. Соңғы қара-ақ сызықта Леонард Леонардтың "Джон Г" Джиммиін тауып, оны тастап кеткен ғимаратқа апарып бара жатқан жасырын офицер Теддимен кездеседі. Джимми келгенде, Леонард оны өлімге ұшыратады және дененің Polaroid суретін алады. Сурет өсіп келе жатқанда, қара-ақ түстер соңғы түстер ретіне ауысады. Леонард Джиммимен киім алмасады, оның "Сэмми" деп шыбырғанын естиді. Леонард Сэммидің оқиғасын тек өзі танысқан адамдарға ғана айтып бергендіктен, ол Жиммидің әйелі өлтірілуіндегі рөлінен күмән келтіреді. Тедди келіп, Джимми Джон Г екенін айтады, бірақ Леонардты үрейлендірмегенде, Тедди бір жыл бұрын шынайы шабуылшыны өлтіруге көмектескенін айтады, және Тедди содан бері Леонардты пайдаланып келеді. Тедди "Джон Г" есімі кең тарағандықтан, Леонард оны циклдік түрде ұмытып, іздеуді қайта бастайтынын және Теддидің өзі "Джон Г" есімі бар екенін айтады. Сонымен қатар, Тедди Сэммидің оқиғасы Леонардтың өз оқиғасы екенін айтады, Леонард кінәлі сезімнен құтылу үшін оны басып тастаған. Теддидің бәрін мойындағанын естігеннен кейін Леонард өлген Джиммидің суретін және бір жыл бұрын шынайы шабуылшыны өлтіргеннен кейін өзінің суретін өртеп жібереді, ол өзінің татуировкасын жасаған көкірекке қарап, өзінің сәтті кек алуын растайды. Монологта Леонард өзіне әділетсіздік жасаған кез келген адамға қарсы әділдік алу үшін өзін алдауға дайын екенін түсіндіреді. Сондықтан ол Теддиге Теддидің нөмірлік нөмірін татуировка жасауға және өзіне Теддиге сенуге болмайтынын жазып, Теддиді Джон Г-мен шатастырып, оны өлтіруді тапсырады. Леонард Джиммидің көлігінде кетіп барады, бұл өтірікке қарамастан, ол өзінің іс-әрекеттерінің салдары бар екенін білу үшін әлем туралы жеткілікті хабардар болады деп сендіреді.
The film starts with a Polaroid photograph of a dead man. As the sequence plays backward, the photo reverts to its undeveloped state, entering the camera before the man is shot in the head. The film then continues, alternating between black and white and color sequences. The black and white sequences begin with Leonard Shelby, a former insurance investigator, in a motel room speaking to an unseen and unknown caller. Leonard has anterograde amnesia and is unable to store recent memories, the result of an attack by two men. Leonard explains that he killed the attacker who raped and strangled his wife Catherine, but a second clubbed him and escaped. The police did not accept that there was a second attacker, but Leonard believes the attacker's name is "John G" or "James G". Leonard investigates using notes, Polaroid photos, and tattoos to keep track of the information he discovers. Leonard recalls Sammy Jankis, another anterograde amnesiac, from his insurance industry days. After tests confirmed Sammy's inability to learn tasks through repetition, Leonard believed that his condition was at best psychological (and perhaps faked) and turned down his insurance claim. Sammy's distraught wife repeatedly asked Sammy to administer her insulin shots for her diabetes, hoping he would remember having recently given her a shot and avoid giving her a fatal overdose. However, Sammy administered each injection, and his wife died. The color sequences are shown reverse chronologically. In the story's chronology, Leonard self directively gets a tattoo of John G's license plate. Finding a note in his clothes, he meets Natalie, a bartender who resents Leonard because he wears the clothes and drives the car of her boyfriend, Jimmy Grantz. After understanding Leonard's condition, she uses it to get Leonard to drive a man named Dodd out of town and offers to run the license plate as a favor through the Department of Motor Vehicle's database. Meanwhile, Leonard meets with a contact, Teddy, who helps with Dodd, but warns about Natalie. Leonard finds that he had previously annotated his Polaroid of Teddy, warning himself not to trust Teddy. Natalie provides Leonard with the driver's license for a John Edward Gammell, Teddy's full name. Confirming Leonard's information on "John G" and his warnings, Leonard drives Teddy to an abandoned building, leading to the opening where he shoots him. In the final black and white sequence, prompted by the caller, Leonard meets with Teddy, an undercover officer, who has found Leonard's "John G", Jimmy, and directs Leonard to the abandoned building. When Jimmy arrives, Leonard strangles him fatally and takes a Polaroid photo of the body. As the photo develops, the black and white transitions to the final color sequence. Leonard swaps clothes with Jimmy, hearing him whisper "Sammy". As Leonard has only told Sammy's story to those he has met, he suddenly doubts Jimmy's role in his wife's murder. Teddy arrives and asserts that Jimmy was John G, but when Leonard is undeterred, Teddy says that he helped him kill the real attacker a year ago, and Teddy has been using Leonard ever since. Teddy points out that since the name "John G" is common, Leonard will cyclically forget and begin his search again and that even Teddy himself has a "John G" name. Further, Teddy says that Sammy's story is Leonard's own story, a memory Leonard has repressed to escape feelings of guilt. After hearing Teddy confess all of this, Leonard burns the photograph of the dead Jimmy and the photo of himself right after killing the real attacker a year ago, pointing to his chest where he would get a tattoo to document his successful revenge. In a monologue, Leonard explains that he is willing to lie to himself in order to get justice against anyone who has wronged him. He, therefore, targets Teddy by ordering a tattoo of Teddy's license plate number and writing a note to himself that Teddy is not to be trusted so that he will mistake Teddy for John G and kill him. Leonard drives off in Jimmy's car, confident that, despite this lie, he will retain enough awareness of the world to know that his actions have consequences.
Қабаттың құрылысы
Фильм екі уақыт желісімен құрылған: түсті тізбектер қара-ақ тізбектермен кезектеседі. Соңғылары хронологиялық тәртіппен жинақталған. Түсті тізбектер, көрсетілгенімен алға қарай (біріншісінен басқасы кері көрсетілсе де), кері ретпен орналастырылған. Хронологиялық тұрғыдан қара-ақ тізбектер бірінші болып келеді, түсті тізбектер одан кейін. Энди Клейн ұсынған нөмірлеу жүйесін пайдалану арқылы, ол қара-ақ тізбектерге 1-ден 22-ге дейінгі сандарды, ал түсті тізбектерге A-ден V-ға дейінгі әріптерді тағайындады (бұл туралы ол Salon журналындағы мақаласында және 3 Disc арнайы басылымның 2 аймақтық DVD-сінде айтқан). Бұл арнайы мүмкіндікте фильмнің бөлімдері хронологиялық тәртіппен біріктіріліп көрсетіледі: Соңғы титрлер (кері бағытта), 1, 2, 3, …, 22/A, B, …, V, содан кейін ашылу тіткесі көрсетілгенге кері бағытта (ашылу тіткесінің реттілігі фильмде кері көрсетілгендіктен, осы нұсқада алға қарай көрсетіледі). Стефано Гислотти Film Anthology журналында Ноланның көрерменге сюжетті түсіндіруге қажетті түйсіктерді қалай ұсынатынын және хронологияны түсінуге қалай көмектесетінін талқылайтын мақала жазды. Түсті тізбектердегі қысқа ғана үзіліс көрерменге олар кері ретпен ұсынылып жатыр екенін түсінуге көмектеседі. Бөлшектелген кері тізбектердің мақсаты – көрерменді Леонардтың жаңа, ұзақ мерзімді естеліктер жасау қабілетінің кемістігіне қатысты сезімталдыққа итеру, себебі бұрынғы оқиғалар еске түспейді, өйткені көрермен оларды әлі көрмеген.
The film is structured with two timelines: color sequences are alternated with black and white sequences. The latter are put together in chronological order. The color ones, though shown forward (except for the first one, which is shown in reverse), are ordered in reverse. Chronologically, the black and white sequences come first, the color sequences come next. Using the numbering scheme suggested by Andy Klein—who took numbers from 1 to 22 for the black and white sequences and letters A–V for the color ones in his article for Salon magazine and the 3 Disc special Edition Region 2 DVD. In this special feature, the chapters of the film are put together into the chronological order and is shown: Ending Credits (run in reverse), 1, 2, 3, , 22/A, B, , V, then the opening title runs "backward" to what was shown (the opening title sequence is run in reverse during the actual film, so it is shown forward in this version). Stefano Ghislotti wrote an article in Film Anthology which discusses how Nolan provides the viewer with the clues necessary to decode the plot as we watch and help us understand the chronology. The color sequences include a brief overlap to help clue the audience into the fact that they are being presented in reverse order. The purpose of the fragmented reverse sequencing is to force the audience into a sympathetic experience of Leonard's defective ability to create new long term memories, where prior events are not recalled, since the audience has yet to see them.
Даму
1996 жылдың шілдесінде Кристофер мен Джонатан Нолан ағайындылары Чикагодан Лос-Анджелеске жол жүріп, Кристофер өзінің үйін Батыс жағалауға көшірді. Жүргізуші жолда Жонатан фильмнің сюжеті туралы ағасына айтып береді, ол бұл идеяға құлшыныспен жауап береді. Лос-Анджелеске келген соң, Джонатан Джорджтаун университетінің колледжін бітіру үшін Вашингтонға кетті. "Джон Г". деп аталатын құпия кісі өлтіруші кейіпкер, шын мәнінде, Джонатанның Джорджтаун университетінің сценарий жазу профессоры Джон Главинге арналған құрмет болды. Кристофер бірнеше рет Джонатаннан алғашқы нұсқасын жіберіп беруін сұрады, бірнеше айдан кейін Джонатан келісті. Екі айдан кейін Кристофер фильмді кері қарай айту идеясын ойлап тапты және сценариймен жұмыс істей бастады. Жонатан әңгімені бір уақытта жазды, ал ағайындылар бір-біріне хат жазып, әрқайсысы өз шығармаларының қайта өңделген нұсқаларын жіберіп отырды. Кристофер бастапқыда сценарийді сызықтық оқиға ретінде жазды, содан кейін "экрандағы логикасын тексеру үшін оны қайтадан реттеп, қайтадан реттеп шығады". Ноланға Хорхе Луис Борхестің "Funes the Memorious" атты әңгімесі де әсер етті. "Менің ойымша, "Мементо" - "Funes the Memorious" романының қарапайым түрі. Ол барлық нәрсені есте сақтайтын, еш нәрсені ұмыта алмайтын адам туралы. Бұл - оның керісінше". Джонатанның "Memento Mori" атты әңгімесі Кристофердің фильмінен түбегейлі өзгеше, бірақ ол бірдей негізгі элементтерді сақтайды. Джонатанның нұсқасында Леонардтың есімі Ерл болып, ол психикалық ауруханада емделеді. Фильмдегідей, оның әйеліне беймәлім адам шабуыл жасап өлтіреді, ал әйеліне шабуыл кезінде Эрл жаңа ұзақ мерзімді естеліктер жасау қабілетін жоғалтады. Леонард сияқты, Эрл де өзіне жазбалар қалдырады және оның қастандық туралы мәліметтері бар татуировкасы бар. Алайда, қысқа әңгімеде Эрл өзін ақылға қонымды адам емес деп санайды. Фильмнен айырмашылығы, Ерлдің жасырын адамды тауып, өлтіргені туралы ешбір екі жақтылық жоқ. Басқа актерлер ретінде Чарли Шин, Алек Болдуин, Аарон Экхарт (кейін Ноланмен "Қараңғы салт атты" фильмінде жұмыс істейтін) және Томас Джейн болды, бірақ рөл Ноланға ең көп әсер еткен Гай Пирске тиді. Пирс "әсемдіктің жоқтығы" үшін таңдалды (Пит өткеннен кейін олар "А-тізімдегі жұлдыздарды іздеуден бас тартып, фильмді қол жетімді сапалы актерді пайдалану арқылы аз ақшаға түсіруге шешім қабылдады") және оның рөлге деген құлшынысы, Пирстің Ноланға жеке телефон арқылы сөйлесуімен дәлелденді. Кэрри Энн Мосстің 1999 жылғы "Матрица" ғылыми-фантастикалық фильміндегі Троица рөлін ойнағанынан таңғалғаннан кейін, Дженнифер Тодд Натали рөлін ойнауға ұсынды. Мэри МакКормак рөлге үгіт-насихат жасаған кезде, Нолан Моссты Натали рөлін ойнатуға шешім қабылдады, "Ол Натали рөлінде бетке жазылмаған үлкен мөлшерде қосты" деді. Ал жемқор полиция қызметкері Тедди үшін "комик Денис Лири туралы айтылды, бірақ ол қол жетімді емес болып шықты". Мосс "Матрикс" фильміндегі Джо Пантолианоның рөлін ұсынды. Пантолианоның рөлге тым жаман болуы мүмкін деген алаңдаушылық болса да, ол әлі де таңдалды, ал Нолан актердің өзінің өнеріндегі нәзіктігіне таңғалғандығын айтты. Фильмнің қалған кейіпкерлері үш басты рөлді анықтағаннан кейін тез арада таңдалды. Стивен Тоболовский мен Харриет Сансом Харрис, тиісінше, Сэмми Джанкис пен оның әйелі рөлін ойнайды. Марк Бун-младший Бёрт, мотель клеркі рөлін ойнады, өйткені Дженифер Тодд оның "көрінісі мен мінез-құлқын" ұнатты (оның нәтижесінде ол Ноланның басқа да туындыларында кішігірім рөлдерде қайта пайда болды). Тоболовский Сэмми Янкистің рөлін сценарийді ұнатып, сондай-ақ, ол шынайы өмірде амнезиядан зардап шеккендіктен, рөлдің өзіне өте қолайлы екенін білгенін айтты.
In July 1996, brothers Christopher and Jonathan Nolan took a cross country road trip from Chicago to Los Angeles, as Christopher was relocating his home to the West Coast. During the drive, Jonathan pitched the story for the film to his brother, who responded enthusiastically to the idea. After they arrived in Los Angeles, Jonathan left for Washington, D. C., to finish college at Georgetown University. The mysterious killer character known only as "John G." was actually an homage to Jonathan's Georgetown University screenwriting professor at the time, John Glavin. Christopher repeatedly asked Jonathan to send him a first draft, and after a few months, Jonathan complied. Two months later, Christopher came up with the idea to tell the film backwards, and began to work on the screenplay. Jonathan wrote the short story simultaneously, and the brothers continued to correspond, sending each other subsequent revisions of their respective works. Christopher initially wrote the script as a linear story, and then would "go back and reorder it the way it is on screen to check the logic of it." Nolan was also influenced by the short story "Funes the Memorious" by Jorge Luis Borges. "I think Memento is a strange cousin to 'Funes the Memorious'—about a man who remembers everything, who can't forget anything. It's a bit of an inversion of that." Jonathan's short story, titled "Memento Mori", is radically different from Christopher's film, although it maintains the same essential elements. In Jonathan's version, Leonard is instead named Earl and is a patient at a mental institution. As in the film, his wife was killed by an anonymous man, and during the attack on his wife, Earl lost his ability to create new long term memories. Like Leonard, Earl leaves notes to himself and has tattoos with information about the killer. However, in the short story, Earl convinces himself through his own written notes to escape the mental institution and murder his wife's killer. Unlike the film, there is no ambiguity that Earl finds and kills the anonymous man. Other considered actors included Charlie Sheen, Alec Baldwin, Aaron Eckhart (who would later work with Nolan on The Dark Knight), and Thomas Jane, but the role went to Guy Pearce, who impressed Nolan the most. Pearce was chosen partly for his "lack of celebrity" (after Pitt passed, they "decided to eschew the pursuit of A list stars and make the film for less money by using an affordable quality actor") and his enthusiasm for the role, evidenced by a personal phone call Pearce made to Nolan to discuss the part. After being impressed by Carrie Anne Moss's performance as Trinity in the 1999 science fiction film The Matrix, Jennifer Todd suggested her for the part of Natalie. While Mary McCormack lobbied for the role, Nolan decided to cast Moss as Natalie, saying, "She added an enormous amount to the role of Natalie that wasn't on the page". For the corrupt police officer Teddy, "comedian Denis Leary was mentioned, though proved unavailable". Moss suggested her co star from The Matrix, Joe Pantoliano. Although there was a concern that Pantoliano might be too villainous for the part, he was still cast, and Nolan said he was surprised by the actor's subtlety in his performance. The rest of the film's characters were quickly cast after the three main leads were established. Stephen Tobolowsky and Harriet Sansom Harris play Sammy Jankis and his wife, respectively. Mark Boone Junior landed the role of Burt, the motel clerk, because Jennifer Todd liked his "look and attitude" for the part (as a result he has re appeared in minor roles in other productions by Nolan). Tobolowsky said that he took the role of Sammy Jankis as he liked the script and also he knew the role was perfect for him as he had suffered from amnesia in real life.
Түсірілім
Фильм түсірілуі 1999 жылдың 7 қыркүйегінен 8 қазанына дейін, 25 күндік кесте бойынша жүргізілді. Пирс түсірілім кезінде әр күні түсірілімге қатысқан, бірақ барлық үш негізгі актер (оның ішінде Пантолиано мен Мосс) алғашқы күні ғана бірге өнер көрсетті, Наталидің үйінің сыртындағы сыртқы эпизодтарды түсірді. Мостың барлық сахналары бірінші аптада аяқталды, оның ішінде Наталидің үйіндегі, Фердидің барындағы және Леонардпен соңғы рет кездескен мейрамханадағы жалғау сахналары. Пантолиано екінші аптаның соңында түсірілімге оралды. 25 қыркүйекте бригада Леонард Теддиді өлтіретін алғашқы сахнаны түсірді. Сцена кері қозғалыспен көрінсе де, Нолан алға қарай ойнатылған дыбыстарды қолданды. Жоғарыға ұшып бара жатқан снарядтың қабығын түсіру үшін снарядты камераның алдында алға жылжыту керек еді, бірақ ол әрдайым кадрдан шығып кетеді. Нолан кадрдан тыс қабықты өртеп жіберуге мәжбүр болды, бірақ шатасу кезінде экипаж оны кері түсірді. Бастапқыда Нолан Radiohead-тің "Параноидты Андроидты" соңғы кредиттерде қолдануды қалады, бірақ ол құқықтарды ала алмады. Оның орнына Дэвид Боуидің "Ауадағы бір нәрсе" қолданылды, бірақ "Treefingers" әнінің кеңейтілген нұсқасы "Radiohead" әндерінің тағы бірі фильмнің саундтрегіне енгізілген.
Filming took place from September 7 to October 8, 1999, a 25 day shooting schedule. Pearce was on set every day during filming, although all three principal actors (including Pantoliano and Moss) performed together only on the first day, shooting exterior sequences outside Natalie's house. All of Moss' scenes were completed in the first week, including follow up scenes at Natalie's home, Ferdy's bar, and the restaurant where she meets Leonard for the final time. Pantoliano returned to the set late in the second week to continue filming his scenes. On September 25, the crew shot the opening scene in which Leonard kills Teddy. Although the scene is in reverse motion, Nolan used forward played sounds. For a shot of a shell casing flying upwards, the shell had to be dropped in front of the camera in forward motion, but it constantly rolled out of frame. Nolan was forced to blow the casing out of frame instead, but in the confusion, the crew shot it backwards. Initially, Nolan wanted to use Radiohead's "Paranoid Android" during the end credits, but he was unable to secure the rights. Instead, David Bowie's "Something in the Air" is used, although another of Radiohead's songs, an extended version of "Treefingers", is included on the film's soundtrack.
Шығару
Фильм кинофестивальдер айналымында көптеп талқыланып, ауыздан ауызға тарады. Ол 2000 жылы Венеция кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетіліп, көрермендердің ыстық ықыласына бөенді, содан кейін Деувиллдегі американдық кинофестивалі мен Торонто халықаралық кинофестивалінде де көрсетілді. Осы шаралардың арқасында Memento шетелдік дистрибьюторларды табуда қиындық көрмеді, фильм әлемнің 20-дан астам елінде көрсетілімге шықты. Оның жарнамалық туры 2001 жылғы қаңтарда Санденс кинофестивалінде аяқталды. Американдық дистрибьюторларды табу одан да қиын болды. Memento 2000 жылғы наурызда әртүрлі студия басшыларына (соның ішінде Miramax жетекшісі Харви Вайнштейнге) көрсетілді. Көптеген басшылар фильмді ұнатып, Ноланның талантын жоғары бағалағанмен, фильмнің тым күрделі және көп көрерменді қызықтыра алмайды деп санап, таратудан бас тартты. Содан кейін, танымал тәуелсіз режиссер Стивен Содерберг фильмді көріп, оның таратылмай жатқанын білген соң, сұхбаттары мен қоғамдық шараларда фильмді жақтап, оны одан әрі насихаттады, бірақ дистрибьютор таба алмады. Ньюмаркет компаниясы қаржылық тәуекелге бара отырып, фильмді өзі таратуға бел буды. Фильм жасаушылар тағы бір тактика қолданды: кездейсоқ адамдарға Леонардтың қанға малданған, көйлексіз денесінің суретін, оның кеудесіндегі белгісіз нүктеге нұсқаумен жіберді. Ньюмаркет фильмді өзі таратқандықтан, Кристофер Нолан фильмнің трейлерлерін өзі өңдеді. Bravo және A&E сияқты төмен бағалы кабельдік арналарға, сондай-ақ Yahoo және MSN сияқты веб-сайттарға сатылған трейлерлер фильмнің кеңінен танылуына ықпал етті.
The film gained substantial word of mouth press from the film festival circuit. It premiered at the 2000 Venice Film Festival, where it received a standing ovation, and afterwards played at Deauville American Film Festival and the Toronto International Film Festival. With the publicity from these events, Memento did not have trouble finding foreign distributors, opening in more than 20 countries worldwide. Its promotion tour ended at the Sundance Film Festival, where it played in January 2001. Finding American distributors proved more troublesome. Memento was screened for various studio heads (including Miramax chief Harvey Weinstein) in March 2000. Although most of the executives loved the film and praised Nolan's talent, all passed on distributing the picture, believing it was too confusing and would not attract a large audience. After famed independent film director Steven Soderbergh saw the film and learned it was not being distributed, he championed the film in interviews and public events, giving it even more publicity, although he did not secure a distributor. Newmarket, in a financially risky move, decided to distribute the film itself. The filmmakers employed another tactic by sending out Polaroid pictures to random people, depicting a bloody and shirtless Leonard pointing at an unmarked spot on his chest. Since Newmarket distributed the film themselves, Christopher Nolan edited the film's trailers himself. Sold to inexpensive cable channels like Bravo and A&E, and websites such as Yahoo and MSN, the trailers were key to the film gaining widespread public notice.
Үй медиасы
Memento АҚШ және Канадада 2001 жылдың 4 қыркүйегінде, ал Ұлыбританияда 2002 жылдың 14 қаңтарында DVD және VHS форматтарында жарық көрді. Ұлыбританиялық нұсқасында көрерменге фильмді хронологиялық ретпен қарауға мүмкіндік беретін жасырын мүмкіндік бар. Канадалық нұсқада бұл мүмкіндік жоқ, бірақ фильмнің бөлімдері оны қолмен немесе DVD бағдарламалау арқылы жасауға ыңғайлы. АҚШ-тың бастапқы нұсқасында хронологиялық мүмкіндік қарастырылмаған, сондай-ақ бөлімдер де дұрыс реттелмеген. Кейіннен фильм Кристофер Ноланның аудио түсіндірмесімен, төрт түрлі аяқталуымен, фильмнің негізі болған Джонатан Ноланның түпнұсқа қысқа әңгімесімен және фильмнің түсірілуі туралы Sundance Channel-дың деректі фильмімен бірге шектеулі сандағы DVD-де қайта шығарылды. Шектеулі нұсқадағы DVD Леонардтың психиатриялық емханадағы іс қағазына ұқсас етіп жасалған, ішкі жағында "дәрігерлер" мен Леонардтың қолжазбалары бар.
Memento was released on DVD and VHS in the United States and Canada on September 4, 2001, and in the United Kingdom on January 14, 2002. The UK edition contains a hidden feature that allows the viewer to watch the film in chronological order. The Canadian version does not have this feature but the film chapters are set up to do this manually or through DVD programming. The original US release does not have the chronological feature nor are the chapters set up correctly to do it. The film was later re released in a limited edition DVD that features an audio commentary by Christopher Nolan, with four different endings; the original short story by Jonathan Nolan on which the film was based; and a Sundance Channel documentary on the making of the film. The Limited Edition DVD is packaged to look like Leonard's case file from a mental institution, with notes scribbled by "doctors" and Leonard on the inside.
Кассалық жинақ
"Мементо" кассада табысқа ие болды. АҚШ-та тұңғыш аптасында фильм тек 11 кинотеатрда көрсетілді, бірақ 11-ші аптаға қарай 500-ден астам кинотеатрға таратылды. Солтүстік Америкада 25 миллион доллардан астам, ал басқа елдерде 14 миллион доллардан астам табыс тапты, жалпы әлемдік табысы 40 миллион долларды құрады. Metacritic сайтында фильмнің орташа бағасы 100 балдық шкала бойынша 83 балға жетті, бұл "көпшіліктің жоғары бағалауын" көрсетеді. Фильм сыншысы Джеймс Берардинелли фильмге төрт жұлдыз берді, оны жыл соңындағы үздік 10 фильмнің тізімінде бірінші орынға, ал барлық уақыттағы үздік 100 фильмнің тізімінде алпыс үшінші орынға қойды. Ол оны "жылдың ең жақсы фильмдерінің бірі ретінде есте қалатын, керемет және аяғы ашық туынды" деп сипаттады. Берардинелли фильмнің кері баянын жоғары бағалап, "осы фильмді ерекшелендіретін нәрсе – оның тамаша және жаңашыл құрылымы" екенін айтты, сондай-ақ Гай Пирс "көрнекті, тығыз және өте сенімді рөл орындады" деп атап өтті. Роб Блэквельдер "Ноланның оқиғаның күрделігін меңгеруі керемет. Ол фильмнің әрбір элементін үлкен суреттің бір бөлігіне айналдырады, өйткені оқиға [Леонардтың] ізденісінің бастауына қайта оралады" деді. Бірақ фильмнің құрылымы барлық сыншыларға ұнаған жоқ. Марджори Баумгартен: "Оқиға алға қарай дамыса, көбінесе қызығушылық тудырмайды, сондықтан кері баяндау режиссердің өзіндік стилі болып табылады". Филадельфия апталығының Шон Бернс: "Барлық формальды шеберлігіне қарамастан, "Мементо" – бұл зиялылық ойындарының мұздай суық жетістігі. Бұл түйінді құрудың қызығы біткен соң, ұстап тұруға ештеңе қалмайды. Фильмнің өзі Леонардтың уақытша естеліктерінің бірі сияқты жоғалып кетеді". Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үшеуін бергенімен, оны бірнеше рет көруге тұрарлық емес деп ойлады. "Мементо" фильмін екі рет көргеннен кейін ол: "Жақсырақ түсіну сюжеттік деңгейде көмектесті, бірақ көру тәжірибесін байытпады. Шатасу – бізді осылай сезінуге шақыратын күй" деген қорытынды жасады. Джонатан Розенбаум фильмді ұнатпады және "Жаңылған естелік" фильміне жазған рецензиясында "Мементо" Ален Реснестің 1968 жылғы "Je t'aime, je t'aime" фильмінің "әсемдеуге тырысқан және поэзиясыз көшірмесі" екенін айтты. 2005 жылы Америка Жазушылар Гильдиясы сценарийді барлық уақыттағы ең үздік 101 сценарийдің тізімінде 100-ші орынға қойды. 2012 жылы Motion Picture Editors Guild кинофильмді өз мүшелерінің сауалнамасы бойынша барлық уақыттағы ең жақсы монтаждалған он төртінші фильм деп атады. "Мементо" АҚШ Конгресс кітапханасы тарапынан "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызға ие" деп танылды және 2017 жылы Ұлттық кино тізіліміне енгізіліп, сақтауға алынды, бұл 2000-шы жылдардың алғашқы көркем фильмі болды.
Memento was a box office success. In the United States, during its opening weekend, it was released in only 11 theaters, but by week 11 it was distributed to more than 500 theaters. It grossed over $25 million in North America and $14 million in other countries, combining for a total worldwide gross of $40 million. On Metacritic, the film has a weighted average score of 83 out of 100 based on 34 critics, indicating "universal acclaim". Film critic James Berardinelli gave the film four out of four stars, ranking it number one on his year end Top Ten list and number sixty three on his All Time Top 100 films. In his review, he called it an "endlessly fascinating, wonderfully open ended motion picture [that] will be remembered by many who see it as one of the best films of the year". Berardinelli praised the film's backwards narrative, saying that "what really distinguishes this film is its brilliant, innovative structure", and noted that Guy Pearce gives an "astounding tight, and thoroughly convincing performance". Rob Blackwelder noted that "Nolan has a crackerjack command over the intricacies of this story. He makes every single element of the film a clue to the larger picture as the story edges back toward the origins of [Leonard's] quest". Not all critics were impressed with the film's structure. Marjorie Baumgarten wrote, "In forward progression, the narrative would garner little interest, thus making the reverse storytelling a filmmaker's conceit." Sean Burns of the Philadelphia Weekly commented that "For all its formal wizardry, Memento is ultimately an ice cold feat of intellectual gamesmanship. Once the visceral thrill of the puzzle structure begins to wear off, there's nothing left to hang onto. The film itself fades like one of Leonard's temporary memories." While Roger Ebert gave the film a favorable three out of four stars, he did not think it warranted multiple viewings. After watching Memento twice, he concluded that "Greater understanding helped on the plot level, but didn't enrich the viewing experience. Confusion is the state we are intended to be in." Jonathan Rosenbaum disliked the film, and commented in his review of Eternal Sunshine of the Spotless Mind that Memento is a "gimmicky and unpoetic counterfeit" of Alain Resnais's 1968 film Je t'aime, je t'aime. In 2005, the Writers Guild of America ranked the screenplay #100 on its list of 101 Greatest Screenplays ever written. In 2012, the Motion Picture Editors Guild listed the film as the fourteenth best edited film of all time based on a survey of its membership. Memento was considered "culturally, historically or aesthetically significant" by the US Library of Congress and was selected for preservation in the National Film Registry in 2017, the first narrative feature of the 2000s to be honored.
Үздік фильмдер тізімі
Жыл Тұсаукесер Атауы Рангы Ескермелер 2001 Ұлттық кинорецензиялар кеңесі (NBR) Жылдың үздік 10 фильмі 4-ші Американдық кино институты (AFI) 6-шы 2003 1001 Көруге тиіс фильмдер 2005 IMDb-нің 15 жылдығына арналған соңғы 15 жылдың үздік 15 фильмі 7 Empire 50 үздік тәуелсіз фильм 14 Америка жазушылар гильдиясы Батыс Барлық уақыттың 101 үздік сценарийі 100 2007 Entertainment Weekly 1983-2008 жылдар аралығының 100 үздік фильмі 23 2008 Empire Барлық уақыттың 500 үздік фильмі 173 2009 The A. V. Club '00-шы жылдардың үздік фильмдері 5 2012 Total Film Total Film журналының өмір бойындағы 50 үздік фильмі 2 2013 Моторлы операторлар гильдиясы Барлық уақыттың 75 үздік монтаждалған фильмі 14 Empire Барлық уақыттың 301 үздік фильмі 58 2016 BBC 21-ші ғасырдың 100 үздік фильмі 25
Year Presenter Title Rank Notes 2001 National Board of Review (NBR) Top 10 Films of the Year 4th American Film Institute (AFI) 6th 2003 1001 Movies You Must See Before You Die Included 2005 IMDb 15th Anniversary Top 15 Films for the Last 15 Years 7 Empire The 50 Greatest Independent Films 14 Writers Guild of America West 101 Greatest Screenplays of All Time 100 2007 Entertainment Weekly The 100 Best Films From 1983 to 2008 23 2008 Empire The 500 Greatest Movies of All Time 173 2009 The A. V. Club The Best Films of the '00s 5 2012 Total Film 50 Best Movies of Total Film Magazine's Lifetime 2 2013 Motion Picture Editors Guild75 Best Edited Films of All Time 14 Empire The 301 Greatest Movies Of All Time 58 2016 BBC The 21st Century's 100 Greatest Films 25
Қайта жасау
AMBI Pictures 2015 жылдың қараша айында Exclusive Media компаниясын сатып алғаннан кейін алған бірнеше фильм құқықтарының ішіндегі Memento фильмін қайта түсіруді жоспарлап отырғанын хабарлады. AMBI Pictures компаниясының өкілі Моника Бакарди, олар Кристофер Ноланның көзқарасына адал болуды және түпнұсқасымен бірдей өткір, есімде қаларлық, марапатқа ие болатын фильм жасауды көздеп отырғанын мәлімдеді. 2018 жылдың сәуір айына дейін фильм дайындалу үстінде болды.
AMBI Pictures announced in November 2015 that it plans to remake Memento, one of several film rights that AMBI acquired from its acquisition of Exclusive Media. Monika Bacardi, an executive for AMBI Pictures, stated that they plan to "stay true to Christopher Nolan's vision and deliver a memorable movie that is every bit as edgy, iconic and award worthy as the original". As of April 2018, the film was still in the works.