Кіріспе

1584 – 1659 ж.) Мэри Фрит (шамамен 1584 – 26 шілде 1659 ж.), Молл (немесе Мал) Катпурс деген атпен танымал, Лондонның қылмыстық әлемінің әйгілі ағылшын қалта ұрысы және ұрланған заттарды сатушысы болды.

Есімдіктердің мағынасы

Молл, Мария есімінің лақап аты болғаннан бөлек, 16-17 ғасырларда жас әйелдерге, көбінесе жаман мінезділерге берілетін кең таралған есім болды. "Cutpurse" (қалтакесер) термині оның қалталарды кесіп, ішіндегі заттарды ұрлайтын ұры ретіндегі беделіне сілтеме жасайды. Оның тағы бір аты – "The Roaring Girl" ("Қоңыр дауысты қыз") – "roaring boys" (қоңыр дауысты ұлдар) деген ерте заманағы лондондық әдеттен туындаған, яғни төменгі әлеуметтік топқа жататын, әдептілік нормаларын бұзып, жоғарғы таптың қатыгез және жолбасшылық стильдерін қайталаған агрессивті жас жігіттерден алынған.

Эксцентрикалық өмір

Оның өмірінің фактілері өте шатастырады, оның есімімен байланысты көптеген асыра айтылған әңгімелер мен мифтер бар. 1662 жылы, оның өлімінен үш жыл кейін жазылған «Мэри Фриттің өмірі» атты сенсациялық биография, осы мифтердің таралуына көмектесті. Мэри Фрит 1580-ші жылдардың ортасында аяқ шебері мен үй шаруасымен айналысатын әйелдің отбасында дүниеге келді. Мэридің әкесінің інісі, дін қызметкері болған ол, бір кезде Мэриді жас кезінде түзету үшін Жаңа Англияға жіберуге тырысты. Бірақ, кеме жүзіп кетпес бұрын ол суға секіріп, енді әкесіне жақындамады. Мэри жұрт алдында дюблет пен кең шалбар киіп, түтін шегіп, қаласа ант ететін. Ол ұрыларға берілетін жаза ретінде қолынан төрт рет күйдірілген. 1612 жылдың ақпан айында ол Сен-Пол Кресінде жексенбі күнгі уағыз кезінде ақ жамылғымен күнәсін мойындауға сотталды. Ол әлі де еркек киім кигендіктен, бұл жаза көп әсер етпеді, және ол үйінің айналасына көптеген айналар қойып, өз мақтанышына ләззаттанды. Оның үйі үш толық уақытты қызметшісінің арқасында күтпегендей әйелдік болды. Ол попугайларды ұстап, мастифтер өсірді. Оның иттері оған ерекше жақын болды: әрқайсысының төсегі мен жамылғысы бар жеке төсегі болды. Ол олардың тағамын өзі дайындады. «Құбыла қыз» оның кемшілік деп есептелген қасиеттерін көрсеткенмен, оны ізгіленгендей бейнеледі, мысалы, барлық әйелдерді жезөкше деп есептеген еркек кейіпкерге шабуыл жасағанда және ешқашан үйленбеу арқылы ұяттылығын сақтағанда. Алайда, Мэри әдеттен тыс әрекет ететін әйелдерді жақтырмайтын қоғамда үлкен еркіндікке ие болды. 1611 жылы Фрит тіпті Фортуна театрында (әдеттегідей еркек киімінде) өнер көрсетті. Сахнада ол көрермендермен әзілдесіп, лютняда ойнап ән шырқады. Оның әзілдері мен әндерінің шамадан тыс болғанын болжауға болады, бірақ ол жалпыға ортақ жерде өнер көрсету арқылы конвенцияға қарсы шықты. Бірде Уильям Бэнкс есімді шоумен Мэриге 20 фунтқа ставка тікті, ол Чарринг Кростан Шордичке дейін еркек киімінде аттанбайды. Ол тек ставканы ұтып қана қоймай, сонымен қатар байрағын көтеріп, кернейін үрлеп саяхат жасады. Ол сонымен қатар танымал атшы Мароккоға да мініп жүрді. Ол 1614 жылдың 23 наурызында Левкнор Маркхамға (мүмкін драматург Герваз Маркхамның ұлы) үйленді. Бұл неке ақылға сыймас көрініс болған деп есептеледі. Дәлелдерге сүйенсек, бұл Фритке қарсы іс-қимылдарға қарсы шара ретінде жасалған, өйткені оған қарсы талаптарда оны «бойжеткен» деп атаған. Көрініп тұрғанындай, қоғамның оны мақұлдамауының себебі болды; 1620-жылдарға қарай ол өзінің айтуынша, қоршаушы және мал төлеуші ретінде жұмыс істеді. Ол жас әйелдерді ерлерге, ал орта таптағы әйелдерге лайықты жігіттерді тауып берді. Бірде әйел өлімі алдында Мария ұсынған сүйіктілерімен жасаған адалдығын мойындады, Мария сол әйелдің сүйіктілерін балаларының күтіміне ақша жіберуге көндірді. Ол кезде еркек киімінде жүретін әйелдер «сексуалды тәртіпсіздік пен бақылаусыздыққа» ұшыраған деп есептелгенін атап өту қажет, бірақ Мэридің өзі сексуалды қатынасқа қызығушылық танытпағанын мәлімдеді. Ол 1644 жылдың 21 маусымында Бетлем ауруханасынан есінен танып айыққаннан кейін босатылған деп жазылған, бұл оның Азамат соғысы кезінде генерал Фэрфаксты тонап, қолына атқан (мүмкін, мифтік) оқиғамен байланысты болуы мүмкін. Ол Ньюгейт түрмесінен қашу үшін 2000 фунт стерлинг пара берген деген қауесет бар. Ол 1659 жылдың 26 шілдесінде Лондонның Флит-стрит көшесінде сусыраудан қайтыс болды.

Бейне және жынысы

Фриттің киіну және сөйлеу салты сол кездегі моральдық кодекстерге қарсы келді. Ол "Англияның алғашқы темекі шегетін әйелi" деп есептеледі және оның көптеген суреттерінде оның тұсында тек ер адамдардың ғана ісі саналған құрылыс түтін тартатыны көрсетілген. Сол заманғы театрларда темекі шегу әйелдерге ұнамайтын нәрсе еді. Фрит өзіне қаратылған назарды ұнататын, себебі оның театрлық әрекеттері көрермендердің назарын аударуға және басқаларды ыңғайсыздыққа түсіруге бағытталған. Оның "Әйелдерге өтеу" атты қойылымы Лондондағы Фортуна театрында көрсетілді, онда Фрит басқа әйел актерлерден өте өзгеше болды. Басқа әйелдер әйелдердің немесе қызметшілердің рөлі туралы әңгімелессе, Фрит бостандықтың кері бейнесі ретінде көрінді. Киім ауыстырып, әлеуметтік шекараларды бұзу арқылы, оның ешқандай қағидасы жоқ екені көрсетілді, ал бостандыққа қол жеткізу арқылы ол әйелдік қасиеттерін жоғалтқандай болды. "Әйелдерге өтеу" оны мүлдем басқа бір жаратылыс ретінде көрсету мақсатында жасалған, әйелдердің сақтауы тиіс немесе қалаған стандарттарынан айырылған. Осы мінез-құлқы күнделікті өміріне де көшкендіктен, 1611 жылдың ақпан айында ол қоғамдық тәубе жасауға мәжбүр болды.