Кіріспе

Елік шаруашылығы (техникалық тұрғыдан ранчо) – мал өсіру мақсатында елік, қашар, бұғы, әсіресе аққұйрықты елік сияқты елік түрлері ұсталатын, жайылымға жарамды қоршалған жердің бөлігі. Жаңа Зеландия фермада өсірілген бұғы етінің ең ірі жеткізушісі болып табылады. Жаңа Зеландияда шамамен 3500 қарқынды елік шаруашылығы бар, олардағы еліктердің саны 1,7 миллионға жуық.

Елен шаруашылығы

Жаңа Зеландияда бұғыларды ірі көлемде коммерциялық мақсатта өсіру пайда болды, және сол ел әлі де әлемдегі ең дамыған бұғы шаруашылығы саласына ие. Бұғылар Жаңа Зеландияның туа біткен жануары емес. Алғашқы бұғылар 19-шы ғасырдың ортасы мен соңында Англия мен Шотландиядан спорт үшін әкелінді және негізінен Оңтүстік Альп таулары мен оның етегінде босатылды. Ортасы өте қолайлы болып шықты, және бақылаусыз қоныстанған популяциясы тез өсіп, көпке жетті. 20-шы ғасырдың ортасына қарай, бұл жергілікті емес бұғылар туа біткен ормандарға тигізген зиянынан қанағаттандырылмаған жануарлар деп есептелді. 1950 жылдардан бастап, үкімет бұғылардың санын бақылауда ұстау үшін бұғы аулаушыларды жұмысқа алды. 1960 жылдары жабайы бұғы етін экспорттау басталды, бұл зиянкестерді экспорттан табыс әкелетін өнімге айналдырды. Саланың пионерлері осы базаны кеңейту мүмкіндігін көріп, 1970 жылдардың басында жабайы бұғыларды ұстап, шаруашылыққа бейімдеді. Жаңа сала дүниеге келді және Жаңа Зеландия бойынша, содан кейін АҚШ пен Канадаға жылдам тарады.

Созылмалы әлсірету ауруынан қорқу

Созылмалы ағзаның құлдырау ауруы (САҚА), ақылсыз сиыр ауруына ұқсас жұқпалы спонгиформалы энцефалопатия, жабайы бұғылардан шаруашылықта өсірілген бұғыларға жұғуы мүмкін болғандықтан, тағамдық өнімдердің ластануына қатысты алаңдаушылықтар туды. Соңғы кезде, 2014 жылдан бастап, АҚШ пен Канаданың батысында шаруашылықта өсірілген және жабайы еліктерде (бұғы, марал, жылқы) САҚА жағдайлары анықталды. Жаңа Зеландияда САҚА жоқ. Жаңа Зеландияның Біріншілік өнеркәсіп министрлігі ұлттық еліктер тобында ауруды анықтауға мүмкіндік беретін кең ауқымды тестілеу бағдарламасын жүзеге асыруда.