Кіріспе

Триполидегі халықаралық әуежай, Ливия. Митига халықаралық әуежайы (مطار معيتيقة الدولي) – Триполи қаласына қызмет ететін әуежай, Ливия, Триполи қаласының орталығынан шамамен шығысқа қарай орналасқан. 2018 жылдан бері, екінші Ливия азамат соғысында қираған Триполи халықаралық әуежайы жабылғаннан кейін, ол Триполиге қызмет ететін жалғыз халықаралық әуежай болып табылады. Бұл әуежайдың тарихы бай және әртүрлі атаулармен белгілі. Ол алғаш 1923 жылы итальяндық әуе күштерінің базасы ретінде салынған, «Mellaha әскери әуежайы» деп аталған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс әуе базасына айналды. 1943 жылдың қаңтар айында британдық 8-ші армия базаны басып алып, 1945 жылға дейін «Mellaha AAF» деп аталған АҚШ әуе күштерінің басқаруына берді. Сол жылы олар базаны сол жылы қаза болған американдық әуешінің құрметіне Wheelus әуе базасы деп атады. Американдықтардың пайдалануы 1969 жылғы Ливия төңкерісіне және одан кейін жалға алу шартының аяқталуына дейін жалғасты. Американдықтар кеткеннен кейін база Солтүстік Африканы жаулап алған ислам генералы Оқба Бен Нафидің есімімен аталып, Оқба Бен Нафи әуе базасы (قاعدة عقبة بن نافع الجوية) деп аталды. Оны Ливия және Кеңес Одағының әуе күштері де пайдаланды. 1986 жылы АҚШ «Эль-Дорадо каньоны» операциясы барысында базаны бомбалады. 1995 жылы әуе базасы Триполидің екінші азаматтық әуежайына айналдырылып, қазіргі атауы берілді.

Тарих

Әуежай 1923 жылы итальяндық әуе күштерімен Меллаха әуе базасы (الملاّحة) ретінде салынған. Кейіннен әуежайдың айналасына автожарыс трассасы салынды және Меллаха көлі 1933 жылы Триполидің танымал Гран-приін қабылдай бастады. Меллаха Солтүстік Африка жорығы кезінде неміс люфтваффесі тарапынан қолданылды, немістер оны қысқа қашықтықтағы барлау бөлімдері, сондай-ақ жағалау және теңіз барлау бөлімдері үшін пайдаланды. Мехаллада арнайы ауа райын бақылау бөлімдері де болды. Базадағы негізгі люфтваффе бөлімі – Aufklärungsgruppe (H) 14-тің 2-ші эскадрильясы болды, олардың құрамында екі адамдық экипаждармен жабдықталған он екі Henschel Hs 126 бір моторлы ұшақ, шамамен 710 км қашықтыққа ұша алатын және максималды жылдамдығы 360 км/сағ болатын, сондай-ақ үш Fieseler Fi 156 Storch байланыс ұшағы және адамдар мен материалдарды тасымалдауға арналған Junkers Ju 52 ұшағы болды. 1943 жылдың қаңтар айында әуе базасын британдық 8-ші армия басып алды. 1943 жылдың қаңтарында АҚШ әскери-әуе күштері Меллаханы база ретінде пайдалана бастады. Оны 12-ші әуе күштерінің 376-шы ауыр бомбалау тобы Италияға және Германияның оңтүстік бөліктеріне Consolidated B-24 Liberator бомбалау миссиялары үшін қолданды. Бұған қоса, Меллаха алаңы Әуе көлігі басқармасымен де пайдаланылды. Ол Солтүстік Африка – Каир – Дакар тасымалдау бағытында жүк, транзиттік ұшақтар мен персонал үшін Бенгазиге жақын Бенина әуежайына немесе Тунис әуежайына дейін аялдама ретінде қызмет етті. 1945 жылдың 15 сәуірінде Меллаха ААФ АҚШ Әуе күштерінің Әуе оқу командасына берілді. 1945 жылдың 17 мамырында Ирандағы ұшақ апатында қаза тапқан АҚШ Әуе күштерінің лейтенанты Ричард Уилюстың құрметіне Уилюс әуе базасы (AAF) деп қайта аталды. АҚШ Әуе күштерінің кезеңінде база кеңейтіліп, ескі автожарыс ғимараттары бұзылды. 1954 жылы Ливиямен жасалған келісім базаны 1971 жылға дейін пайдалану мерзімін ұзартты, бірақ өзгеретін қажеттіліктер АҚШ-ты 1970 жылға дейін толықтай шығарып алуға мәжбүр етті, ал нысан 1969 жылғы Ливия төңкерісінде бір жыл бұрын билікке келген жаңа Ливия үкіметіне тапсырылды.

Ливия/Кеңес қолдануы

1970 жылы АҚШ Әуе күштері кеткеннен кейін база Оқба ибн Нафи әуе базасы деп қайта аталды (әлдеқанда легендарлық батыр Оқба ибн Нафи есімімен аталған) және Ливия Халық Әуе күштері (ЛХӘК) орналасқан жер ретінде пайдаланылды. База ЛХӘК штабына және оның көптеген маңызды оқу орталықтарына үй ие болды. Сонымен қатар, базада Кеңес Әуе күштерінің ұшақтары мен қызметкерлері де орналасты. ЛХӘК-қа тиесілі советтік МиГ 17/19/25 истребительдері мен Ту 22 бомбалаушылары Оқба ибн Нафи әуе базасында орналасқан. 1983 жылы АҚШ Мемлекеттік департаментінің бағалауынша, жауынгерлік ұшақтардың елу пайызы сақтауда болды, оның ішінде көптеген МиГ истребительдері мен Ту-22 бомбалаушылары.

АҚШ-тың 1986 жылғы бомбалау рейдi

База 1986 жылы Ливияға қарсы АҚШ-тың бомбалауының (Operation "Эль-Дорадо каньоны" операциясы) басты нысаны болды, ол АҚШ ұшақтарына жасалған зымырандық шабуылдар және Ливияның Еуропадағы АҚШ әскери қызметшілеріне қарсы террористік шабуылдарға қатысуына байланысты басталды. 1986 жылдың 16 сәуірінде таңғы сағат 2-де Окба Бен Нафи әуе базасы, Ливияның бірнеше үкіметтік ғимараттары және үш күдікті ливиялық террористік оқу лагері Ұлыбританиядан Ливияға ұшып келген 48-ші тактикалық авиациялық қанатының General Dynamics F 111 Aardvarks бомбалаушыларымен бомбаланды. Рейдке он сегіз F 111 истребитель-бомбардировщик, 66-шы электрондық күрес қанатының / 42-ші электрондық күрес эскадрильясының бес General Dynamics–Grumman EF 111A Raven және авиатасымалдағыштан ұшқан F 14 Tomcats және A 6E Intruders ұшақтары қатысты. EF 111 ұшақтары шабуыл кезінде электрондық қорғаныспен қамтамасыз ету үшін шабуыл тобымен бірікті. Бір 48 TFW F 111F (болжам бойынша) жер-әуе зымыранына немесе зениттік артиллерияға түскен соққыдан жоғалды. 48 TFW базаны бомбалаған F 100 ұшақтарымен осы әуе базасында, Wheelus әуе базасы кезінде және кейіннен Испаниядағы Zaragoza AB-де F 4D Phantoms және F 111 ұшақтарымен ұқсас миссиялар үшін жаттығулар өткізген.

Соғыстан кейінгі

Оқба Бен Нафи әскери-әуе базасы азаматтық қолдануға бейімделді және 1995 жылы Митига әуежайына айналды. Бұл әуежайда сондай-ақ Buraq Air компаниясының бас кеңсесі де орналасқан.

2011 жылғы Ливиядағы азаматтық соғыс

2011 жылғы Ливия азамат соғысы кезінде Times of Malta және The Guardian газеттері Ливия басшысы Муаммар Каддафиге қарсы наразылық білдіргендердің әуежайды басып алғаны туралы хабарларды жариялады. 2011 жылдың 13 наурызында әуежайдағы Ливия әуе күштерінің полковнигі Әли Атия қызметтен дезертирлік жасап, Каддафиге қарсы күштерге қосылды. 2011 жылдың 21 тамызында көтерілісшілер Триполидегі үкіметке адал күштермен шайқасу мақсатында Митигаға шабуыл жасады, осы шабуыл кезінде көптеген жандар зардап шекті. 2011 жылдың 25 қазанында Google Earth, GeoEye-ден 2011 жылдың 28 тамызында түсірілген көп спектрлі суреттерді жариялады, онда әуежай және жоғары мүмкіндіктерге ие МиГ-25 ұшағы зақымсыз күйде көрінді. Бұл суреттер әуежайды оппозициялық наразылар ерте басып алғаны туралы хабарларды растауға көмектесті; сондай-ақ, НАТО және АҚШ әуе күштері оппозициялық қозғалысқа зиян келтірмеуге тырысқан болуы мүмкін.

2014 жылғы Ливия азаматтық соғысы

2019–20 жылдардағы Батыс Ливия науқаны кезінде Ұлттық келісім үкіметіне адал әскери бөлімшелер бақылап ұстаған әуежай, Ливия Ұлттық Армиясы (LNA) тарапынан бірнеше күн бұрын жарияланған, ұшуға тыйым салынған аймақты сақтау мақсатында қайта-қайта әуе шабуылына ұшырады. 2019 жылдың 8 сәуірінде әуежай өкілі әуе шабуылдарына байланысты әуежайдың жабылуға мәжбүр болғанын хабарлады. TunisAir 2021 жылдың мамыр айында бұл әуежайға ұшуды қайта бастаған алғашқы шетелдік әуе тасымалдаушысы болды.

Апаттар мен оқиғалар

1992 жылы 22 желтоқсанда Ливия Араб Әуе Жолдарының 1103 рейсі 10 экипаж мүшесі мен 147 жолаушысы бар Boeing 727-2L5 ұшағы 1992 жылы 22 желтоқсанда LARAF Mikoyan Gurevich MiG-23UB ұшағымен соқтығысты. 1103 рейсіндегі 157 адамның барлығы қаза тапты, ал МиГ-23 экипажы құтылып қалды. Бұл Ливия тарихындағы ең ауыр авиациялық апат. 1989 жылы 27 шілдеде Korean Air Flight 803 рейсі Сеул қаласынан (Оңтүстік Корея) Триполиге (Ливия) Бангкок (Таиланд) және Джидда (Сауд Арабиясы) қалалары арқылы жасалған жоспарлы халықаралық жолаушылар рейсі болды. Барлығы 199 адам болды. Апат уақытында ауа райы нашар, қатты тұман болды және көріну қашықтығы 30 мен 244 метр (100 мен 800 фут) аралығында болды. Дегенмен, осындай жағдайда ұшу экипажы жақындауды жалғастыруға шешім қабылдады. 27-ші қақпаққа жақындағанда McDonnell Douglas DC-10-30 ұшағы глиссададан төмен түсіп, 7:05-те (кейбір деректер бойынша 7:30-да) екі ғимаратқа соқтығысып, үш бөлікке бөлініп, өртке ұшырады. Апат орны 27-ші ұшу-қону жолағына дейін 2,4 километр (1,3 теңіз шақырымы) қашықтықтағы жеміс бағында болды. Апаттан 75 адам (72 жолаушы және 3 экипаж мүшесі) қаза тапты, сонымен қатар жерде болған төрт адам да қаза болды. 2010 жылдың 12 мамырында O.R. Тамбо халықаралық әуежайынан Триполи Митига халықаралық әуежайына бағыт алған Afriqiyah Airways 771 рейсі қонуға дайындалып келе жатқанда апатқа ұшырады. Апаттың себебі – кеңістіктік бағдарламаның жоғалтуына байланысты жерге бақылаусыз ұшу, пилот қатесі және экипаж ресурстарын тиімсіз пайдалану. Тек 12 жасар голланд баласы ғана аман қалды. Бұл Ливия тарихындағы екінші ең ауыр ұшақ апаты. Ұшақ Airbus A330-202 болды, тіркеу нөмірі 5A ONG, жалпы ұшу уақыты шамамен 1600 сағат, ал ұшу және қону циклдерінің саны – 420. 2016 жылдың 23 желтоқсанында Саба әуежайынан Митига халықаралық әуежайына Airbus A320-214 ұшағымен (тіркеу нөмірі 5A ONB) орындалған Afriqiyah Airways 209 рейсі қасып алды және Мальта халықаралық әуежайына бұрылды.