Кіріспе
Бұл - Венгрия музыкасының маңызды бөлігі. Оның музыка тарихында композиторлар Франц Лист, Эрне Дохнани, Золтан Кодали және Бела Барток және опера композиторы Ференц Эркель болды. Венгрияда, әсіресе Будапештте, классикалық музыка, заманауи эксперименталды, электроника, альтернативті музыка немесе дәстүрлі венгр халық музыкасы сияқты бай музыкалық мәдениет бар.
Budapest has long been an important part of the music of Hungary. Its music history has included the composers Franz Liszt, Ernő Dohnányi, Zoltán Kodály and Béla Bartók and the opera composer Ferenc Erkel. Hungary, especially Budapest, has a rich musical culture, whether its classical music, modern experimental, electronica, alternative music, or traditional Hungarian folk music.
Классикалық музыка
Қазіргі Будапешттегі музыка мекемелеріне Венгрияның мемлекеттік операсы, Франц Лист музыка академиясы және Мюпа Будапешті жатады. Будапештте орналасқан ірі ансамбльдер - Будапешт фестивалі оркестрі, Венгрия ұлттық филармониясы және Венгрия радиосының симфониялық оркестрі. Бұл және Будапештте орналасқан басқа да оркестрлер өздерінің концерттерінің көпшілігін Мюпа Будапештте немесе Франц Лист музыка академиясында өткізеді. Будапешттегі музыкалық фестивальдарға жыл сайынғы халық биі мерекесі Táncháztalálkozó, Барток көктемі, Bridging Europe (Мюпа Будапештің және Будапешт фестивальдық оркестрінің 2013 жылдан бері өткізілетін бірлескен фестивалі) және Лист Фест кіреді. Музыкалық орындар: Франц Лист музыка академиясы, Мюпа Будапешт, Вигадо Пест, Будапешт музыка орталығы және Музыка үйі Венгрия.
Венгрия ұлттық филармониясы
Ұлттық филармонияның тарихы 1923 жылы Метрополитен оркестрінің құрылуымен басталды, ол тез арада венгр музыкасының тірегі болды. Соңғы жылдары оркестрге шетелде өнер көрсету үшін көптеген шақырулар келіп түсті. Олар Нью-Йорктегі Эйвери Фишер залы, Токиодағы Сантори залы, Бирмингем симфониялық залы, Афинадағы Мегарон Музикосы немесе Колмар фестивалі сияқты алыс жерлерде үлкен жетістіктерге қол жеткізді. ConcertoNet, танымал онлайн классикалық музыка журналы, оркестрдің 2003 жылдың ақпан айында Нью-Йоркте өткен концерті Лулли сыйлығының маусымның ең жақсы концерті ретінде тағайындалды. Золтан Кочистің көркемдік жетекшілігімен Ұлттық филармония 2006 жылы басталған Hungaroton лейблі үшін Бартоктің толық жазба жобасын қолға алды. Бұл жаңа серияның алғашқы жазбалары 2006 жылдың желтоқсанында Kossuth Symphony and The Wooden Prince деген атпен жарық көрді. Бұл SACD халықаралық сыншылардың маңызды мақтауына ие болды (Diapason d'or, Pizzicato Supersonic Prize және т.б.). Екіншісі 2007 жылдың қыркүйегінде скрипкалық концерттің жаңа жазбасымен бірге шығарылды. орындалады. және "Рапсодия" операсының бұрынғы жазбалары. 1 және Scherzo op. 2. Қауіпсіздік. 2006 жылдың 1 желтоқсанында Венгрия Ұлттық филармониясы ЮНИСЕФ-тің Венгрия Ұлттық комитетімен Венгрияның ізгі ниет елшісі болып тағайындалды. Ұлттық филармония - Мюпа Будапешттегі резиденттік оркестр. Қазіргі уақытта олардың музыкалық директоры - Георгий Вашеги.
Будапешт фестивалі оркестрі
Будапешт фестивальдық оркестрі (Budapesti Fesztiválzenekar; BFZ) 1983 жылы Иван Фишер мен Золтан Кочис құрды. Иван Фишер BFO-ның музыкалық директоры болды. BFO 2022 жылы Gramophone Magazine журналымен жылдың оркестрі деп танылды; және 2023 жылы Bachtrack жүргізген сыншылар тобы BFO-ны әлемдегі 8-ші үздік оркестр деп тапты, сонымен қатар BFO-ның музыка директоры Иван Фишер әлемдегі 6-шы үздік дирижер деп танылды.
Құмбал
Дымбаломды негізінен соғушылар ойнайды. Ол көбірек динамикалық қуат үшін ауыр рамамен, дыбыстардың кеңейтілген ауқымы үшін көптеген қосылған сырғалы курстармен және көбірек динамикалық басқаруды қамтамасыз ететін тұндырғыш педальмен жабдықталған.
Халықтық музыка
Ең маңызды орындаушылар мен дәстүрлі венгр халық музыкасының, би мен киім мәдениетінің сақтаушылары болып Венгрияның үш негізгі халық ансамблі, Мемлекеттік халық ансамблі, Rajkó ансамблінің дәстүрін жалғастыратын Венгрия халық ансамблі және Дунай халық ансамблі саналады.
Венгрияның мемлекеттік халықтық ансамблі
Бес жылдан астам уақыт бойы ансамбль мажар халық мәдениетін жандандыру үшін аянбай еңбек етіп келеді. Өздерінің бай және түрлі-түсті репертуары арқасында Мемлекеттік ансамбль әлемдегі ең үздік гастрольдік халықтық өнер топтарының бірі болып саналады. Ол төрт құрлықтағы 44 елде қойылым жасап, жеті жарым миллионнан астам адамның құрметіне бөленді. Соңғы онжылдықта ансамбльге АҚШ пен Канадада ерекше қызығушылық танытылды. 1994 жылы оларды үш айлық америкалық турнеге шақырды. Олар сонымен қатар Қиыр Шығыста және Батыс Еуропада да саяхат жасады. Ансамбль 30 биден тұрады, 14 мүшесі - Жипси оркестрі мен 5 мүшесі - Венгрия халық оркестрі. Бұл хореографиялар шынайы билерге негізделген, кейбіреулері жүздеген жылдар бұрын оқшауланған ауылдарда жиналған. Лист, Барток пен Кодалыға әсер еткен ерекше халық музыкасын халық оркестрі мен әлемге әйгілі циган оркестрі сахнаға шығарады. Халық оркестрінің 5 мүшесі дәстүрлі аспаптарда ойнайды және ең жоғары деңгейдегі венгр халық музыкасын орындайды. Атақты гипстер оркестрі бишілерге бірге жүреді, сонымен қатар жеке орындайды. Олардың бай репертуарында Венгрия мен халықаралық классикалық композиторларды, мысалы Лист, Брамс, Кодалы және Бартокты шабыттандырған халық музыкасы бар. Ел ішінде және шетелде өнер көрсетуден басқа, ансамбль жыл сайын Corvin tér, Budai Vigadó немесе Венгрия мұра үйіндегі үй театрында шамамен 90100 қойылым жасайды.
Hungária Folk Ensemble (бұрын Rajkó Folk Ensemble деп аталатын)
Hungária оркестрі мен халық ансамблі, бұл үйде және әсіресе шетелде ең танымал ансамбльдер. Олар басқа екі топтан ерекшеленеді, өйткені олар дәстүрлі рома мәдениетінің элементтерін мажар халық музыкасымен, биімен және киім мәдениетімен бірге көрсетеді. Бұл компания 1952 жылы құрылған. Олардың сыйлығы ғасырлар бойы өмір сүрген циган әулеттерінің дәстүрінен туған. Венгрияның ерекше кәсіби шеберлігі импровизацияға деген табиғи қабілетін сақтауға бағытталған арнайы білім беру әдісіне байланысты, бұл виртуоздықтың негізгі шарты. Hungária оркестрі мен халық ансамблі көптеген музыкалық және би топтарын орындайды. Елуден астам негізгі оркестр мен алтыдан сегізге дейінгі бөлінген камералық топтар әлемнің ең беделді орындарында бірдей атақты қонақтар болып табылады. Олар белгілі жеке орындаушылар мен би ансамбльдерін сүйемелдеуде де шебер. Олардың репертуарында классикалық музыкадан халық музыкасына дейін, опереттадан, әрине, цыган музыкасына дейін көптеген жанрлар бар. Олар Еуропа, Солтүстік және Оңтүстік Америка, Австралия және Қиыр Шығыста табысты болды, онда олар көрермендерді қызықтырып, қызықтырды. Олар ұлттық теледидар мен радиода жиі пайда болады және көптеген танымал жазбалар шығарады. Hungária Folk ансамблі де жоғары беделге ие. Бұл жалынды жас топқа 50 жыл бұрын шамамен 60 биші кірді. Олар мажарлық халық биіне маманданған, бірақ оперетта, балет және заманауи биді орындауға бірдей қабілетті. Бишілердің жоғары кәсіби жетістігі негізінен сегіз-он жыл бойы өте ерте басталатын қарқынды оқудан келеді. Олар өздерінің шеберлік деңгейлерін жоғарылатуға тырысатын шынайы мамандар.
Дунай халық ансамблі
1957 жылы құрылған Дунай халық ансамблі Венгрияның ең жоғары бағаланған кәсіби музыкалық және би топтарының бірі болып табылады. Ансамбль 24 кәсіби бишілер мен 5 музыканттан тұрады. Duna Dance Workshop Duna Art Ensemble-мен бірлесіп, шығармашылық эксперименттерге орын қалдыра отырып, венгр халық биін театрландырып көрсетеді. Гёнкол оркестрі шынайы халық музыкасына негізделген жеке концерттер береді. Ансамбльдің мақсаты - шынайы билерді динамика мен стильмен орындау және осы қағидалар бойынша инновациялық би театрын құру. Өзінің көркемдік директоры Золт Юхас арқылы ерекше стильді орнатумен қатар, ансамбль танымал қонақ хореографтармен бірге жұмыс істейді. Дунай халық ансамблінің репертуарында венгр халық биі дәстүрінің асыл тастары бар, ал венгр халық музыкасы музыканттармен адал түрде түсіндіріледі. Репертуар әр түрлі және кең, бірнеше бірегей концерттерді қамтамасыз етеді. Ансамбль жылына жүзден астам спектакль жасайды, соның ішінде апта сайын Дуна Палотада және Будапешттің театрларында және бүкіл елде фольклорлық және би театры қойылымдары. Өз репертуарын ұсынумен қатар, ансамбль түрлі театр қойылымдарына қатысты, мысалы, Янош Витездің музыкалық ертегісі, Король Стефан, Атилланың рок опералары және Доза Гьёрги операсы. Олардың өнер көрсетулері ұлттық мерекелердегі мерекелерге жиі қатысады. Соңғы 20 жылда ансамбль Англияда, Кубада, Польшада, Австралияда, Францияда, Севилья ЭКСПО-да, Финляндияда, Румынияда, Австрияда, Швейцарияда және Италияда өнер көрсетті. Венгрияның мемлекеттік халық ансамблі, Дунай халық ансамблі және Rajkó халық ансамблі (тиісінше 1951, 1957 және 1952 жылы құрылған) Венгрияның ең ұзақ дәстүрі бар ең жақсы үш венгр халық ансамблі болып табылады. Олар Венгрияда және шетелде тұрақты түрде өнер көрсетеді. Әр ансамбль 30 әртістен тұрады.
Будапешт клезмер тобы
Клезмер музыкасы Шығыс Еуропаның ашкенази еврейлерінен бастау алады. 1990 жылы құрылған Будапешт клезмер тобы. Олар ансамбльдің негізін қалаушы және музыкалық директоры Ференц Явори жасаған музыкалық аранжировкаларды ойнайды. Жавори клезмерді еврей өмірінің ажырамас бөлігі болған бір кездері гүлденген қауымның соңғы тірі музыканттарымен бірге үйреніп, ойнады. Топтың басқа мүшелері Будапешттің Франц Лист музыка академиясын бітірген жоғары санаттағы музыканттар. Сондай-ақ, театр қойылымдарына қатысады. Олар PURIM, The Casting of Fate балет қойылымында және Будапешттегі Мадах театрында "Қорлыгер төбесінде" көрінеді. Олардың Будапешттегі Музыка академиясында ойнаған әйгілі Франц Лист камералық оркестрімен бірге орындаған қойылымдары табысты болды және классикалық концерт залына клезмер музыкасын әкелудегі маңызды қадам деп аталды. 2000 жылы Венгрия ғылым академиясының Pro Cultura қоры Будапешт клезмер тобына идиш музыкасының дәстүрін насихаттағаны және таратқаны үшін Кодалы Золтан мәдени сыйлығын берді, ал 2003 жылдың тамызында топқа Artisjus сыйлығы берілді.
Адо Дром
1993 жылы Жене Цзиго рома өнерін насихаттау, жас таланттарды ынталандыру және ромалардың өз мәдениетімен қауымдастық ішінде кездесуіне мүмкіндік беру мақсатында Ando Drom Foundation қорын құрды. Олардың музыкасы қазіргі заманға сай. Рома халық әндерінен басқа, олар қаладағы рома музыкасын ойнайды, бұл қоғамның қазіргі күнгі шынайылығына дауыс береді. Олар ескі музыканттар мен әншілердің әдептерін немесе стильдерін қайта құрудан аулақ. 1987 және 2005 жылдар аралығында топ көптеген Еуропа елдерінде, соның ішінде Францияда (Страсбург, Лилль, Париж, Нант, Конфоленс, Реймс, Миллоу, Донкерг), Испанияда (Бадахоз, Кадиц), Германияда (Нюнберг, Франкфурт, Берлин, Рудольштадт, Оффенбург) Швеция (Фалун және концертура) Финляндия (Тампере) Дания (Копенгагага, концертура) Португалия (концертура және Лиссабон, Порто, Эвора) Италия (Рим, Павия, Парма, Локарно) Израиль (Иерусалим, Акко) Австрия (Вена, Сент-Галлен) Бельгия (Гент, Брюссель) Грекия (Салоники және концертуралар) Голландия (концертуралар), Англия (Лондон), көптеген халықаралық фестивальдарға (Цыгант свинг фестивалі, Анжерель театры фестивалі) Моза театры, Гитлон Аренали, Онельда, Одноа, Словенияда, Фестиваль музыкасының фестивалі, Остунналия, Фестиваль музыкасының фестивалі, Италияның Фестивалі. және т.б.
Бешодром
Топ 1999 жылы құрылған, олар өздерінің музыкалық негізін Трансильванияның рома музыкасынан, сондай-ақ еврей, ливандық, армян, болгар, румын және грек халық музыкасынан электронды музыкамен біріктіреді.
Cökxpôn Ambient Society компаниясы
Ambient Society - бұл коммерциялық емес ұйым, ол жас суретшілер мен музыканттарды қолдаумен қатар мәдени, экологиялық және әлеуметтік мақсаттарға жұмыс істейді. Тойлар мен клубтар отбасылық атмосфераға ие және музыкалық тәжірибелерге арналған. Cökxpôn радиосы 2003 жылдан бастап қазіргі заманғы суретшілерді таныстыру және Тилос радиосының командасының нақты бағдарламалары туралы ақпарат беру үшін әр сәрсенбі күні сағат 15:00-ден 16:00-ге дейін жұмыс істейді. Қоғам өзінің Мәдени орталығын, 2007 жылдың маусымында Пест қаласының орталығында Cökxpôn Café театрын ашты, ол Еуропалық тұтас көріністі білдіреді және команданың барлық жобаларын қамтиды. Олар қазір Будапешттің көркемдік орталығында орналасқан жаңа жерге көшіп келді. Орталық әлі күнге дейін Венгрияның және халықаралық қазіргі заманғы халықтық және шеткі жанрдағы суретшілердің және олардың аудиториясының кешені аясында кездесу нүктесі болып табылады: көп мәдени кафе-чайхананың көрме алаңы, театр концерт залы, репетициялар мен семинарлар мен кеңселер үшін жұмыс орны.
Тилос Радиосы
Tilos Rádió - тыңдаушылар қолдаған коммерциялық емес, қоғамдық радиостанция. Бастапқыда ол пираттық радио болды ("Тилос" мажар тілінде "Құйылған" дегенді білдіреді). Ол 1995 жылы Венгрияның радиоарналарын либерализациялауда маңызды рөл атқарды. Тилос Будапешттің мәдени және өмір салтының басты ойыншысы болып табылады. Ал Tilos Rádió әлеуметтік ойлау, азшылықтарға бағытталған бағдарламалары, радикалды және толерантты ұстанымымен халықтың жүрегін толғандырады. Тилос радио хабарларын таратуды негізінен тыңдаушылардың қайырымдылық жарналары мен қаржы жинау шараларынан түсетін табыс қаржыландырады.
А38
"Артемовск 38" - украиналық тас тасымалдайтын кеме. Ол содан бері Будапешттегі Петёфи көпірінің Буда түбінде орналасқан клуб және концерт залына айналдырылды. Бұл Будапешттің ең маңызды клубтарының бірі және суретшілер мен көрермендердің пікірінше, "Еуропадағы ең жақсы клубтардың" бірі. Кемеде әр түрлі альтернативті, рок және электронды музыка бар. Бұл жергіліктер арасында ғана емес, Будапештке келген жастар үшін де танымал.