Кіріспе

Мысыр перғауыны Сехемиб Перенмаат (немесе жай ғана Сехемиб) – II династия кезінде билік еткен ертедегі Мысыр патшасының Хорус аты. Оның алдындағы, орнына отырған немесе бірге билеген Сет Перибсен сияқты, Сехемиб археологиялық жазбаларда жақсы куәландырылған, бірақ ол қайтыс болғаннан кейін ешқандай құжатта кездеспейді. Оның билік мерзімі мен жерленген орны әлі анықталмаған. Сехемибтің серехы ерекше, себебі ол Египет тарихында алғаш рет эпитетпен толықтырылған. Бірінші атынан өзге, «Секем иб» деген бірнеше мөр басылған және тас ыдыстардағы жазулар серех ішінде Перенмаат есімін көрсетеді. Сехемиб бір Хорус атын да, екі Хорус атын да бір уақытта қолданған. Герман те Велде және Вольфганг Хельк сияқты египтологтар Сехемибтің екі аты Египет мемлекеті екі тәуелсіз аймаққа бөлінген кезде пайда болды деп санайды. Сехемиб сол кездегі Мысырдағы бейбіт саяси ахуалды көрсетуге тырысқан болуы мүмкін. Мұндай екі атаудың кеңейтілген түрін Сехемибтің ізбасары, Хасекемви патша жасап, қолданған. Бұл патша да екі түрлі ат қолданған, тіпті Хорус пен Сетті өзінің серехының үстіне қорғаушы құдайлар ретінде бейнелеген. Хасекемви өзінің ерекше серехы арқылы Жоғарғы және Төменгі Египет арасындағы бейбітшілік пен келісімді көрсетуге тырысқан. Керісінше, Герман Александр Шлогль, Вольфганг Хельк, Питер Каплони және Йохем Кал сияқты египтологтар Сехемибтің Перибсеннен өзге билеуші болғанын жақтайды. Олар қыш мөрлердің тек Перибсен қабірінің кіреберісінде ғана табылғанын, ал олардың ешқайсысында Перибсен мен Сехемибтің есімдері бір жазуда келмейтінін көрсетеді. Олар осы тұжырымды Қаа патшасының қабірінің кіреберісінен табылған Хотепсекемви патшаның азу сүйегінен жасалған тақташаларымен салыстырады. Сондықтан Шлогль, Хельк, Каплони және Кал Сехемибтің мөрлері тек Сехемибтің Перибсенді жерлегенін көрсетеді деп санайды. Тоби Уилкинсон мен Хельк сияқты египтологтар Сехемиб пен Перибсеннің туыс болуы мүмкін екенін айтады. Олардың теориясы типографиялық және грамматикалық жазу стиліндегі ұқсастықтарды көрсететін тас ыдыстардағы жазулар мен мөрлерге негізделген. Мысалы, Перибсен ыдыстары «ini setjet» («Сетрое халқының құрметі») деген жазуды көрсетеді, ал Сехемибтің жазуларында «ini chasut» («шөл кешпелілерінің құрметі») деп жазылған. Перибсен мен Сехемиб арасындағы байланыстың тағы бір белгісі – екеуінің де серехында «per» және «ib» буынды қолдануы. Хельк сияқты египтологтар Сехемибті Рамессид карточкасындағы «Уадженес» есімімен, ал Перибсенді Сенедж есімді патшамен теңестіреді. Египтолог Дитрих Вильдунг та осы пікірді қолдайды, Сехемибті Небти атымен, ал Перибсенді Сенеджбен сәйкестендіреді.

Билік

Археологиялық деректер Сехемибтің тек Жоғарғы Мысырда билік еткенін көрсетеді. Оның мемлекеті Омбостан бастап Элефантина аралына дейін созылған, және Перибсен тұсында "Қазынаның ақ үйі" деп аталған жаңа әкімшілік орталық құрылды. Мемлекеттің қашан, неліктен және қалай бөлінуге шешім қабылданғаны египтологтар мен тарихшылар арасындағы талқылау тақырыбы болып қалуда.

Бөлінетін әлем теориясының жақтаушылары

Вольфганг Хельк, Николас Грималь, Герман Александр Шлогль және Франческо Тирадритти сияқты египтологтар 2-ші династияның үшінші билеушісі және Перибсеннің ізін басушысы король Нинетжердің, тым күрделі мемлекеттік басқарудан зардап шеккен мемлекетті қалдырғанын және Нинетжердің екі ұлына (немесе, кем дегенде, екі мұрагеріне) Мысырды бөліп беруге шешім қабылдағанын, осылайша екі билеушінің екі мемлекетті тиімді басқара алатынына үміттенгенін айтады. Оның өмірінен жеткен артефакттар оның және оның замандасы Перибсеннің тек Жоғарғы Мысырда билік еткенін көрсететіндіктен, сол кезде Төменгі Мысырда кім билік еткені зерттеу нысаны болып табылады. Рамсесид патшалар тізімдері Сенеджден бастап патшалық есімдердің тізбегінде өзгешеліктерді көрсетеді. Бұл Саққарадағы патшалық тізім мен Турин каноны Мемфис дәстүрінен туындап, Мемфис билеушілерін атауға мүмкіндік беретіндігімен түсіндіріледі. Абидос патшалар тізімі Тинит дәстүрін көрсетеді, сондықтан онда тек Тинит билеушілері ғана тізілген. Сенеджге дейін барлық тізімдер бір-бірімен сәйкес келеді. Бірақ Саққара және Турин тізімдері Неферкара I, Неферкасокар және Худжефа I үш патшаны мұрагерлер ретінде атайды. Абидос тізімі осы патшаларды жіберіп, бірден Хасехемвиге өтеді, оны «Джаджай» деп атайды. Египтологтар бұл келіспеушіліктерді 2-ші династия кезінде Мысыр мемлекетінің бөлінуінің салдары деп санайды. Керісінше, Барбара Белл сияқты египтологтар сол кезде Мысырға ашаршылық немесе ұзақ құрғақшылық сияқты экономикалық апаттың тигенін айтады. Мысыр халқын азықтандыру мәселесін шешу үшін Нинетжер мемлекетті бөліп, оның мұрагерлері ашаршылық аяқталғанға дейін екі тәуелсіз мемлекетті басқарды. Белл Палермо тасының жазуларына сілтеме жасайды, онда Нилдің су тасқыны туралы жазбалар тұрақты түрде төмен деңгейді көрсеткенін айтады. Жаңа саяси жағдайға сәйкес хатшылардың, мөр сақтаушылардың және қадағалаушылардың әкімшілік лауазымдары өзгертілді. Мысалы, «патшаның мөрі» лауазымы «Жоғарғы Мысыр патшасының мөрі» болып өзгертілді. Перибсен мен Сехемиб кезінен бастап әкімшілік жүйеде анық және жақсы белгіленген иерархия қалыптасты: мысалы, қазына үйі → зейнетақы кеңсесі → мүлік → жүзімдіктер → жеке жүзімдік. 2-ші династияның соңғы билеушісі Хасехемви Мысырдың мемлекеттік басқаруын қайта біріктіріп, осылайша ежелгі Мысырдың барлық аймақтарын біріктірді. Ол Мысырдың екі қазыналық үйін «Патшаның үйіне» бағындырып, оларды жаңа, бірыңғай әкімшілік орталыққа біріктірді.

Қабір

Сехемибтің қабірінің орналасқан жері белгісіз. Егер ол Перибсеннің өзі болса, Абидостағы П қабірінде жерленген. Әйтпесе, оның жерленген орны Саққарада болуы мүмкін.