Кіріспе
Қызмет сапасы метрикасы SERVQUAL - бұл тұтынушылардың қызмет сапасын білдіретін бес өлшем бойынша тұтынушылардың қызмет көрсету сапасына қатысты күтулері мен түсініктерін жинақтауға арналған көп өлшемді зерттеу құралы. SERVQUAL - күтулер мен растаулардың қателігі парадигмасына негізделген, яғни, қызмет сапасы тұтынушылардың тұтыну алдындағы сапаға деген үміттері олардың қызмет тәжірибесінің нақты түсінігімен расталған немесе расталмаған деңгейі ретінде түсініледі. 1985 жылы А. Парасураман, Валари Зейтамл және Леонард Л. Берри ат. ғылыми зерттеушілер тобы қызмет көрсету саласындағы сапаны өлшеу үшін SERVQUAL сауалнамасын алғаш рет жариялаған кезде, ол қызмет көрсету сапасы зерттеуінде қолданылатын өлшеу әдістерінде жаңашылдық болды. Құралдың диагностикалық құндылығы шкаланы әзірлеудің тұжырымдамалық базасын құрайтын қызмет сапасының моделімен (яғни аспап немесе сауалнама) қамтамасыз етіледі. Құрал әр түрлі контексте және мәдени ортада кеңінен қолданылып келеді және салыстырмалы түрде берік болып табылды. Бұл қызмет көрсету сапасының басым өлшеміне айналды. SERVQUAL-қа ұзақ уақыт қызығушылық танытқан және оның көптеген контекстік ерекшеліктеріне қарамастан, ол зерттеушілердің кейбір сын-пікірлерін тудырды.
SERVQUAL is a multi dimensional research instrument designed to capture consumer expectations and perceptions of a service along five dimensions that are believed to represent service quality. SERVQUAL is built on the expectancy–disconfirmation paradigm, which, in simple terms, means that service quality is understood as the extent to which consumers' pre consumption expectations of quality are confirmed or disconfirmed by their actual perceptions of the service experience. When the SERVQUAL questionnaire was first published in 1985 by a team of academic researchers, A. Parasuraman, Valarie Zeithaml and Leonard L. Berry to measure quality in the service sector, it represented a breakthrough in the measurement methods used for service quality research. The diagnostic value of the instrument is supported by the model of service quality which forms the conceptual framework for the development of the scale (i. e. instrument or questionnaire). The instrument has been widely applied in a variety of contexts and cultural settings and found to be relatively robust. It has become the dominant measurement scale in the area of service quality. In spite of the long standing interest in SERVQUAL and its myriad of context specific applications, it has attracted some criticism from researchers.
SERVQUAL
SERVQUAL - бұл қызмет сапасын өлшеу үшін жасалған көп өлшемді зерттеу құралы, ол қызмет сапасын бес өлшем бойынша сұралғандардың күтулері мен түсініктерін жинақтап алады. Сұрақнама 22 элементтің сәйкестендірілген жұптарынан тұрады. 22 элемент - күту элементтері және 22 элемент - қабылдау элементтері, олар тұтынушының қызмет сапасы өлшемдерінің психикалық картасына сәйкес келеді деп саналатын бес өлшемге ұйымдастырылған. Сұрақнаманың күту компоненті мен қабылдау компоненті барлығы 22 элементтен тұрады, оның ішінде 4 элемент нақты деректерді, 5 элемент сенімділікті, 4 элемент жауап беруді, 4 элемент сенімділікті және 5 элемент эмпатияны қамтиды. Сұхбат қағаздағы сауалнама, веб-сурамнама немесе жеке сұхбат түрінде жүргізілуі мүмкін. Белгілі зерттеулер ірі үлгілер мен шағын үлгілер арасында жарамдылық пен сенімділік бойынша жоғары бағаларды жариялады. Іс жүзінде респонденттің демографиялық жағдайы, брендпен немесе санатпен бұрын болған тәжірибесі және мінез-құлық ниеттері (қайта келу / қайта сатып алу ниеті, адалдығы ниеттері және ауызша ұсынымдар беру бейімділігі) сияқты қосымша элементтерді қосу әдеттегі нәрсе. Осылайша, соңғы сауалнамада 60+ сұрақ болуы мүмкін, бірақ 22 сұрақ бірдей. Сұхбат берудің жеке нұсқасы бір респондентке бір сағатқа созылуы мүмкін, бірақ баспа немесе веб-суреттегі сауалнама формалары емес. SERVQUAL элементтерінің жиынтығы Өлшем No Сұрақнамадағы нысандардың анықтамасы Сенімділік 5 Уәде етілген қызметті сенімді және дәл орындауға қабілеттілік 4 Қызметкерлердің білімі мен сыпайылығы және олардың сенім мен сенімділік білдіру қабілеті 4 Материалдық нысандардың, жабдықтардың, персоналдың және байланыс материалдарының көрінісі Эмпатия 5 Клиенттерге қамқорлық, жеке көңіл бөлуді қамтамасыз ету 4 Клиенттерге көмектесуге және жедел қызмет көрсетуге дайындық Бес жыл ішінде әзірленген құрал; соңғы түрінде пайда болғанға дейін сыналды, алдын ала сыналды және жетілдірілді. Құралдың әзірлеушілері Парасураман, Зейтамл және Берри бұл өте сенімді және жарамды құрал деп мәлімдейді. Әрине, бұл көптеген салалар мен әртүрлі географиялық аймақтарда қызмет көрсету сапасы зерттеуінде кеңінен қолданылып, бейімделген. Қолданылу кезінде көптеген зерттеушілер белгілі бір контекстке байланысты құралға кішігірім өзгерістер енгізуге мәжбүр болады. Кейбір зерттеушілер өздерінің қайта қаралған аспаптарын жаңа тақырыптармен таңдайды, мысалы LibQUAL+ (кітапханалар), EDUQUAL (білім беру контексі), HEALTHQUAL (емхана контексі) және ARTSQUAL (сәндік мұражай). + SERVQUAL сауалнамасындағы сәйкестендірілген жұптардың мысалдары Өлшем Үлгі күтулер элементі Үлгі қабылдаулар элементі Сенімділік Мықты телефон компаниялары белгілі бір уақытқа дейін бір нәрсе жасаймын деп уәде бергенде, олар оны орындайды XYZ компаниясы өз қызметтерін уәде етілген уақытта ұсынады Кепілдік Мықты банктердегі қызметкерлердің мінез-құлқы клиенттерге сенім артады XYZ банкідегі қызметкерлердің мінез-құлқы сізге сенім артады. Үлкен телефон компанияларының заманауи жабдықтары болады XYZ компанияның заманауи жабдықтары бар Эмпатия Үлкен банктердің жұмыс уақыты клиенттерге ыңғайлы болады XYZ банктің жұмыс уақыты ыңғайлы болады Жауаптылық Үлкен телефон компанияларының қызметкерлері ешқашан клиенттерге көмектесу үшін тым бос болмайды XYZ қызметкерлері сізге көмектесу үшін ешқашан тым бос болмайды SERVQUAL сауалнамасы "қызмет сапасын өлшеу үшін ең танымал стандартталған сауалнама" деп сипатталған. Оны қызмет көрсету кәсіпорындары кеңінен қолданады, көбінесе қызмет көрсету сапасы мен тұтынушылардың қанағаттануын өлшейтін басқа да өлшемдермен бірге. SERVQUAL құралы клиенттердің қызмет сапасын қалай түсіну туралы кеңірек тұжырымдаманың бөлігі ретінде әзірленді. Бұл тұжырымдама қызмет сапасын модель немесе көбірек кең тараған олқылық модель деп аталады.
The instrument which was developed over a five year period; was tested, pre tested and refined before appearing in its final form. The instrument's developers, Parasuraman, Zeithaml and Berry, claim that it is a highly reliable and valid instrument. Certainly, it has been widely used and adapted in service quality research for numerous industries and various geographical regions. In application, many researchers are forced to make minor modifications to the instrument as necessary for context specific applications. Some researchers label their revised instruments with innovative titles such as LibQUAL+ (libraries), EDUQUAL (educational context), HEALTHQUAL (hospital context) and ARTSQUAL (art museum). + Examples of matched pairs of items in the SERVQUAL questionnaire Dimension Sample expectations item Sample perceptions item Reliability When excellent telephone companies promise to do something by a certain time, they do so XYZ company provides its services at the promised time Assurance The behaviour of employees in excellent banks will instill confidence in customers The behaviour of employees in the XYZ bank instils confidence in you. Tangibles Excellent telephone companies will have modern looking equipment XYZ company has modern looking equipment Empathy Excellent banks will have operating hours convenient to customers XYZ bank has convenient operating hours Responsiveness Employees of excellent telephone companies will never be too busy to help a customer XYZ employees are never too busy to help you
The SERVQUAL questionnaire has been described as "the most popular standardized questionnaire to measure service quality." It is widely used by service firms, most often in conjunction with other measures of service quality and customer satisfaction. The SERVQUAL instrument was developed as part of a broader conceptualization of how customers understand service quality. This conceptualization is known as the model of service quality or more popularly as the gaps model.
SERVQUAL-ті және қызмет сапасының моделін сынға алу
SERVQUAL құралы әртүрлі салаларда және мәдени контексттерде кеңінен қолданылғанмен, оған көптеген сын-пікірлер айтылады. Фрэнсис Баттл 1996 жылы қызмет сапасының моделі мен оған байланысты SERVQUAL құралын барынша жан-жақты сынға алды, онда операциялық және теориялық мәселелер анықталды. Кейбір маңызды сын-пікірлерге мыналар жатады: Тұлғаның жарамдылығы: Қызмет сапасының моделі клиенттердің қанағаттануын білдіретін күтудің қанағаттану парадигмасына негізделген. Бірқатар зерттеушілер зерттеу құралы қызмет сапасын емес, қанағаттануды қамтиды деп дәлелдеді. Басқа зерттеушілер қызмет сапасын олқылық ретінде қарастырудың дұрыстығын күмәнмен қарастырады. Құрылыс жарамдылығы: Модельді әзірлеушілер SERVQUAL шкаласын сенімділік пен жарамдылық үшін сынап, қайта сынады. Алайда, сонымен бірге, модельді әзірлеушілер аспапты қолдану оларды нақты жағдайларда өзгертуі немесе бейімдеуі керек деп ұсынды. Шкаланы бейімдеу немесе өзгерту кез келген әрекеті сенімділік, сенімділік, нақтылы, жанашырлық және жауап беру өлшемдерінің жарамдылығына әсер ететін элементтердің жарамдылығына әсер етеді. Күтулердің түсініктілігі: SERVQUAL респонденттер қызметтен өткеннен кейін тағайындалады. Сондықтан оларды тәжірибеден бұрын алған үміттерін еске түсіруді сұраймыз. Алайда, қайтарып алу әрқашан да дәл болмайды, зерттеу жобасының тұтыну алдындағы шынайы күтулерді дәл түсіріп алуына қатысты алаңдаушылық тудырады. Сонымен қатар, зерттеулер көрсеткендей, уақыт өте келе күтулер өзгеріп отырады. Тұтынушылар өнімнің бір түрі немесе брендімен тәжірибе жинақтаған сайын өздерінің үміттерін үнемі өзгертіп отырады. Осы түсініктерді ескере отырып, қызмет көрсетуді тәжірибеден өткізу респонденттердің үміттерін өзгерте ала ма деген сұрақтар туындады. Күтулер конструкциясының операциялық анықтамасы: Күтулердің операциялық түрде жасалуы, сонымен қатар, олқылықтар моделінің дұрыстығын зерттейтін теоретиктер үшін алаңдаушылық тудырады. Әдебиетте әр түрлі күту түрлері көрсетілген. Олардың ішінде тек болжамдық күтулер ғана шынайы күтулер деп айтылады. Алайда SERVQUAL құралы идеалды үміттерге ие. Жоғарыдағы суреттегі сауалнаманың мазмұнына назар аударыңыз, ол жауап берушілердің үздік компаниялардың не істейтінін күтетінін негіздеді. Сөздерді жұмсақ қолдану әр түрлі күтулерді туғызады. Шынайы үміттерді анықтау маңызды, өйткені бұл қызмет көрсету сапасының бағасына әсер етеді. Зерттеушілер идеалдық күтулерді алға тартқан кезде, жалпы қызмет сапасы төмен болуы мүмкін, бұл маркетингшілерге осы күтулерді орындауды қиындатады. Сұрақнаманың ұзындығы: Сұрақнаманың жұптармен сәйкестендірілген құрылымы (жалпы 22 күту элементі + 22 қабылдау элементі = жалпы 44 элемент) сұранысты өте ұзақ етеді. Егер зерттеушілер демографиялық және басқа да мінез-құлық элементтерін, мысалы өніммен немесе санатпен бұрын тәжірибе жинақтаса және демографиялық стандартты жиынтық қоса алса, оның ішінде: жас, жынысы, кәсібі, білім деңгейі және т.б. онда орташа есеппен сауалнамада 60 сұрақ болады. Іс жүзінде бұл сауалнаманы бір респонденттен жеке сұхбат кезінде тапсыру үшін бір сағаттан астам уақыт кететінін білдіреді. Ұзақ сауалнамалар респонденттердің шаршауына әкеп соғады, бұл деректердің сенімділігіне әсер етуі мүмкін. Сонымен қатар, ұзақ сауалнамалар деректерді жинау мен талдаудың уақытын және шығындарын арттырады. Деректерді кодтау, жинау және түсіндіру өте көп уақытты алады, ал үлкен үлгілерде ұзақ сұрақнамалар жүргізілген жағдайда, нәтижелерді сапаға байланысты шұғыл мәселелерді шешу үшін пайдалануға болмайды. Кейбір жағдайларда жоғары сапалы зерттеулердің нәтижелерін күтіп, "тезірек және лас" зерттеу жүргізу қажет болуы мүмкін. Сұраунаманы басқару: Кейбір сарапшылар Cronin және Taylor әзірлеген SERVPERF құралы, және ол сауалнамадағы элементтердің санын екі есеге қысқартты (22 қабылдау элементтері ғана), диагностикалық қуатты азайтпастан, SERVQUAL-пен жақсы сәйкес келетін нәтижелерге қол жеткізеді, респонденттердің шаршауы мен шаршауының азаюы арқылы деректердің дәлдігі жақсарды және әкімшілік шығындардың азаюы түрінде үнемделеді. Өлшемдік тұрақсыздық: Бірқатар зерттеулер көрсеткендей, қызмет сапасының бес өлшемі (негізгілік, сенімділік, нақтылы деректер, эмпатия және жауап беру қабілеті) зерттеу әртүрлі елдерде, әртүрлі салаларда, әртүрлі нарық сегменттерінде немесе тіпті әртүрлі уақыт кезеңінде қайталанғанда сақталмайды. Кейбір зерттеулер SERVQUAL пр�...
Face validity: The model of service quality has its roots in the expectancy disconfimation paradigm that informs customer satisfaction. A number of researchers have argued that the research instrument actually captures satisfaction rather than service quality. Other researchers have questioned the validity of conceptualising service quality as a gap. Construct validity: The model's developers tested and retested the SERVQUAL scale for reliability and validity. However, at the same time, the model's developers recommended that applied use of the instrument should modify or adapt them for specific contexts. Any attempt to adapt or modify the scale will have implications for the validity of items with implications for the validity of the dimensions of reliability, assurance, tangibles, empathy and responsiveness. Ambiguity of expectations construct: SERVQUAL is designed to be administered after respondents have experienced a service. They are therefore asked to recall their pre experience expectations. However, recall is not always accurate, raising concerns about whether the research design accurately captures true pre consumption expectations. In addition, studies show that expectations actually change over time. Consumers are continually modifying their expectations as they gain experience with a product category or brand. In light of these insights, concerns have been raised about whether the act of experiencing the service might colour respondents' expectations. Operational definition of the expectations construct: The way that expectations has been operationalised also represents a concern for theorists investigating the validity of the gaps model. The literature identifies different types of expectations. Of these, there is an argument that only forecast expectations are true expectations. Yet, the SERVQUAL instrument appears to elicit ideal expectations. Note the wording in the questionnaire in the preceding figure which grounds respondents in their expectations of what excellent companies will do. Subtle use of words can elicit different types of expectations. Capturing true expectations is important because it has implications for service quality scores. When researchers elicit ideal expectations, overall service quality scores are likely to be lower, making it much more difficult for marketers to deliver on those expectations. Questionnaire length: The matched pairs design of the questionnaire (total of 22 expectation items plus 22 perception items= 44 total items) makes for a very long questionnaire. If researchers add demographic and other behavioural items such as prior experience with product or category and the standard battery of demographics including: age, gender, occupation, educational attainment etc. then the average questionnaire will have around 60 items. In practical terms, this means that the questionnaire would take more than one hour per respondent to administer in a face to face interview. Lengthy questionnaires are known to induce respondent fatigue which may have potential implications for data reliability. In addition, lengthy questionnaires add to the time and cost involved in data collection and data analysis. Coding, collation and interpretation of data is very time consuming and in the case of lengthy questionnaires administered across large samples, the findings cannot be used to address urgent quality related problems. In some cases, it may be necessary to carry out 'quick and dirty' research while waiting for the findings of studies with superior research design. Administration of the questionnaire: Some analysts have pointed out that the SERVPERF instrument, developed by Cronin and Taylor, and which reduced the number of questionnaire items by half (22 perceptions items only), achieves results that correlate well with SERVQUAL, with no reduction in diagnostic power, improved data accuracy through reductions in respondent boredom and fatigue and savings in the form of reduced administration costs. Dimensional instability: A number of studies have reported that the five dimensions of service quality implicit in the model (reliability, assurance, tangibles, empathy and responsiveness) do not hold up when the research is replicated in different countries, different industries, in different market segments or even at different time periods. Some studies report that the SERVQUAL items do not always load onto the same factors. In some empirical research, the items load onto fewer dimensions, while other studies report that the items load onto more than five dimensions of quality. In statistical terms, the robustness of the factor loadings is known as a model's dimensional stability. Across a wide range of empirical studies, the factors implicit in the SERVQUAL instrument have been shown to be unstable. Problems associated with the stability of the factor loadings may be attributed, at least in part, to the requirement that each new SERVQUAL investigation needed to make context sensitive modifications to the instrument in order to accommodate the unique aspects of the focal service setting or problem. However, it has also been hypothesised that the dimensions of service quality represented by the SERVQUAL research instrument fail to capture the true dimensionality of the service quality construct and that there may not be a universal set of service quality dimensions that are relevant across all service industries. In spite of these criticisms, the SERVQUAL instrument, or any one of its variants (i. e. modified forms), dominates current research into service quality. In a review of more than 40 articles that made use of SERVQUAL, a team of researchers found that “few researchers concern themselves with the validation of the measuring tool”. SERVQUAL is not only the subject of academic papers, but it is also widely used by industry practitioners.