Кіріспе

Тіс дәрігерлігінде қаптама – тіс бетіне жабылатын материал. Қаптамалар күлкінің эстетикалық түрін жақсартады, қызметін күшейтеді және тіс бетін зақымданудан қорғайды. Қаптама жасау үшін екі негізгі материал қолданылады: композит және тіс порцеланы. Композиттік қаптама тіске тікелей (ауыз қуысында жасалады) немесе тіс техникасы тіс зертханасында жанама түрде жасалуы мүмкін, содан кейін, әдетте, тіс цементі арқылы тіске жабыстырылады. Олар көбінесе толыққанды өскеннен кейін тұрақтырақ түзетуді қажет ететін жасөспірімдерді емдеу үшін қолданылады. Композиттік қаптаманың қызмет ету мерзімі шамамен төрт жылды құрайды. Ал порцелаин қаптама тек тіс зертханасында жасалады. Толық қаптама тәжі – "тістің барлық бетін (мезиалдық, дистальдық, вестибулярлық, лингвальдық және окклюзиялық) жабатын қалпына келтіру" деп сипатталады. Ал ламинатты қаптама – тіс бетін жабатын жұқа қабат, көбінесе эстетикалық мақсаттар үшін қолданылады. Бұл қаптамалар жақсырақ нәтиже береді, әдемі болып көрінеді және тіс тастарының жиналуын азайтады. Тіс дәрігерлері тозған тістерді нығайту үшін жұқа порцелаин қаптамаларын қолдануды ұсынады. Олар ағартпауға келмейтін сары тістерге де жабыстырылады. Жұқа қаптамалар тістері тозған егде жастағы науқастар үшін тиімді нұсқа. Көп жағдайда порцелаин қаптамаларды орнату үшін тістің минималды немесе мүлдем дайындалуы қажет болмайды. Қаптамалар дайын болғанша, тіс дәрігері уақытша қаптамалар жасауы мүмкін, әдетте композиттен. Бұл қаптамалар қажет болмаса да, науқас сезімталдық немесе эстетикалық мәселелерге шағымданған жағдайда қолданылуы мүмкін.

Көрсеткіштер

Түсі өзгерген тістер, қалыптан бұрыс тістер, эмаль гипоплазиясы (эмальдің жеткіліксіздігі), эмаль гипокальцификациясы (эмальдің толық минералдануының жетіспеуі), флюороз, тетрациклинмен боялу, тірі емес тістің түсінің өзгеруі, орналасуының бұрыс болуы, эмальдің жарықтары, эрозия, абразия немесе афракциядан эмальдың жоғалуы, тістің пішінін өзгерту.

Қарсы көрсетілімдер

Канадалық DDS доктор Майкл Зук өзінің пікірінде және кейбір косметикалық стоматологтардың порцелан қаптамаларын шамадан тыс пайдалану проблемаларын «Бұрынғы косметикалық стоматологтың жазбалары» деген еңбегінде жариялайды. Ол фанераларды «жедел ортодонтия» үшін, яғни тістерді имитациялық түзеу үшін қолдану, әсіресе сау тістері бар жас адамдар үшін зиянды болуы мүмкін деп санайды. Жетекші стоматологтар тістердің шағын сыртқы зақымдануы немесе қалыпты тозуы порцелан немесе керамикалық қаптамаларды қолдануға негіз бола алмайтынын ескертеді. Себебі қаптаманы орнату үшін қажетті дайындық кейбір жағдайларда тістің 3–30% -ын жоюы мүмкін.

Кейбір косметикалық стоматологтар протездік емдеуді қажетсіз түрде жасөспірімдерге немесе жас және орта жастағы ересектерге ұсынуы мүмкін, олардың тістері дені сау және тек ақтарту немесе қарапайым тазалауды қажет етеді. Қаптаманы дайындау үшін кейде тісті кесу қажет болғандықтан, процедура дұрыс орындалса да, сезімталдық және шіру пайда болуы мүмкін. Сонымен қатар, қаптаманы күтіп ұстау құны көптеген адамдар үшін тым жоғары болуы мүмкін. Қаптамаларды орнату, нашар жарылған немесе сынған тістер сияқты маңызды эстетикалық проблемалары бар адамдармен шектелуі керек, олар тәж немесе толық алмастыру талаптарына жатпайды. Қосымша қарсы көрсетімдерге мыналар жатады, бірақ олармен шектелмейді: нашар ауыз гигиенасы, бақылаусыз иегір ауруы, тіс шұқуының жоғары деңгейі, парафункция, эмальдің жоқтығы, пациенттің негізсіз күтулері, үлкен бұрынғы толтырулар. Терезе, қауырсын, бұрыш және кескіш жабылу. Соңғы технологиялық жетістіктер өте жұқа порцелан ламинат қаптамаларын жасауға мүмкіндік берді. Бұл қаптамалар тіс құрылымын өте аз немесе кейбір жағдайларда мүлдем қысқартуды қажет етпейді. Бұлар көбінесе «дайындықсыз» қаптамалар деп аталады.

Баламалар

Бұрын тістің кемшіліктерін түзетудің жалғыз жолы тісті тақшамен жабу болатын. Бүгінде көп жағдайда таңдауға бірнеше мүмкіндік бар: тістің тақысы, композиттік материалмен жабыстыру, косметикалық контурлау немесе ортодонтия.

Тарих

Винеерлерді 1928 жылы Калифорниялық стоматолог Чарльз Пинкус актерлердің тістерінің сыртқы түрін уақытша өзгерту үшін фильм түсірілімінде қолданды. Кейіннен, 1937 жылы ол тіс жабыстырғышымен бекітілетін акрил винеерлер жасады, бірақ олардың жабысу қабілеті нашар болғандықтан уақытша ғана цементтелді. 1959 жылы доктор Майкл Буонокоре эмальды эфирлеу әдісін енгізді, бұл порцелан винеерлерді эфирленген эмальға жабыстыруды зерттеуге бағытталды. 1982 жылы Симонсен мен Каламианың зерттеулері порцеланды фторсутек қышқылымен эфирлеуге болатынын және композиттік шайырлар мен порцелан арасында винеерлерді тістің бетіне тұрақты түрде бекіте алатын байланыс күшіне қол жеткізілетінін көрсетті. Бұл Каламианың винеерлерді жасау және орналастыру техникасын сипаттаған мақаласында расталды, ол отқа төзімді модельдеу техникасын пайдаланды, ал Хорн винеерлер жасау үшін платина фольгасын қолдану техникасын сипаттады. Қосымша мақалалар осы техниканың ұзақ мерзімді сенімділігін дәлелдеді. Бүгінде жақсартылған цементтер мен жабыстырушы заттардың арқасында винеерлер әдетте 10–30 жыл бойы тозуға төтеп береді. Олар сызат түсіп, жарылып, түсі өзгеріп, шіріп, қызыл иектің қысқаруына немесе жарақаттануға, тіс ұрып-соғуға байланысты бұл мерзімде ауыстырылуы мүмкін. Винеерлердің құны стоматологтың тәжірибесіне және орналасқан жеріне байланысты өзгереді. 2011 жылғы мәліметтер бойынша, АҚШ-та бір тіс үшін құн 1000 доллардан 3000 долларға дейін жетеді. Порцелан винеерлер композиттік винеерлерге қарағанда берік және боялуға төзімді.