Кіріспе
Көптік интегралдар бірнеше айнымалы функцияларға жалпылау. Математикада (әсіресе көп айнымалы есептеуде) көптік интеграл – бірнеше нақты айнымалы функцияның белгілі интегралы болып табылады, мысалы, f(x, y) немесе f(x, y, z). Физикалық (табиғаттану) тұрғысынан қарағанда: S – кез келген бет, V – кез келген көлем, және т.б. Оған уақыт, орналасқан жер сияқты айнымалылар да кіреді. Екі айнымалы функцияның (нақты сандар жазықтығындағы) аймақтағы интегралдары қос интегралдар деп аталады, ал үш айнымалы функцияның (нақты сандардың үш өлшемді кеңістігіндегі) аймақтағы интегралдары үштік интегралдар деп аталады. Бір айнымалы функцияның көптік интегралы үшін қайта интегралдаудың Коши формуласына қараңыз.
In mathematics (specifically multivariable calculus), a multiple integral is a definite integral of a function of several real variables, for instance, f(x, y) or f(x, y, z). Physical (natural philosophy) interpretation: S any surface, V any volume, etc Incl. variable to time, position, etc. Integrals of a function of two variables over a region in (the real number plane) are called double integrals, and integrals of a function of three variables over a region in (real number 3D space) are called triple integrals. For multiple integrals of a single variable function, see the Cauchy formula for repeated integration.
Кіріспе
Бір айнымалының оң функциясының белгілі интегралы функция графигі мен x осьі арасындағы ауданы білдіргендей, екі айнымалының оң функциясының қос интегралы функциямен анықталған бет пен оның анықталу облысын қамтитын жазықтық арасындағы көлемді білдіреді (үш өлшемді Декарт жазықтығында). Антитуынды (антидериватив) ұғымы тек бір нақты айнымалының функциялары үшін ғана анықталғандықтан, анықталмаған интегралдың дәстүрлі анықтамасы тікелей көптік интегралға қолданылмайды.
Қасиеттері
Көптік интегралдар, бір айнымалы функцияларының интегралдарына тән көптеген қасиеттерге ие (сызықтық, коммутативтілік, монотондық және т.б.). Көптік интегралдардың маңызды қасиеттерінің бірі – интегралдың мәні, белгілі бір шарттарда интегралдау ретіне тәуелсіз болады. Бұл қасиет кеңінен танымал Фубини теоремасы деп аталады.
- ось
Егер D y осіне қатысты нормальды болса және f: D → 'R' үздіксіз функция болса, онда α(y) және β(y) (екеуі де аралықта анықталған) D-ні анықтайтын екі функция болып табылады. Қайтадан, Фубини теоремасы бойынша: .
.
Көптеген дұрыс емес интеграл
Домендер шексіз болған жағдайда немесе функциялар домен шекарасының жанында шектелмеген болса, қос дұрыс емес интеграл немесе үштік дұрыс емес интеграл енгізілуі тиіс.
Үш еселік интеграл
Үштік интеграл Фубини теоремасымен көрсетілді. Дричле теоремасы және Лиувилльдің үштік интегралға қатысты кеңейту теоремасы.