Кіріспе

(νεωκόρος), көпше (νεωκόροι), ежелгі Грекияда ғибадатхананы күтумен байланысты қасиетті лауазым болды. Рим империясы тұсында неокорат – императорларға ғибадатханалар салған немесе императорлық отбасы мүшелеріне құлшылық орнатуға рұхсат берілген қалаларға берілетін мәртебе еді.

Этимология

Термин (νεωκόρος) бәлкім, νεώς 'ғибадатхана' + κορέω 'сүю' сөзінен туындаған, сондықтан әдеби мағынада ғибадатхананы сүюші. Көптеген нұсқалары кездеседі: ναοκόρος, νακόρος, ναυκόρος, νεοκόρος, νηοκόρος, немесе νειοκόρος. Бұл термин ғибадатхананың күтушісін білдіреді, ол сакристанға ұқсас. Оның орнына ζάκορος, ναοφύλαξ және νηοπόλος сияқты сөздер де қолданылған.

Ғибадатханадағы кеңсе

Классикалық Грецияда неокораттар діни қызметкерлер тобына жатқан, бірақ көбінесе олардың міндеттеріне сай төмен мәртебеге ие болды: көп жағдайда олар қосымша функцияларды атқарды, алайда кейбір жерлерде, мысалы, Оропос немесе Кос сияқты жерлерде, ғибадатхананың діни қызметкерін алмастыра алатын, ал қасиетті Делос аралында неокорат шенеунік лауазымы болған. Әйелдер де неокорат лауазымын атқаруы мүмкін еді. Неокораттың мерзімі әр жерде әртүрлі болды: Дельфиде олар өмір бойы тағайындалса, ал Делос қаласында кем дегенде бір адам неокоратты 37 реттен астам атқарған жағдай белгілі. Уақыт өте келе, әсіресе Азияда, неокорат маңыздырақ атанды, себебі оны жергілікті билеушілер қабылдады; оның иелері ғибадатханаға сыйлықтар берді және өз қызмет мерзімін есте сақтауға тырысты. Неокораттар «ең қуатты» (κράτιστος) сипаттамасын алды, ал «басты неокорат» (ἀρχινεωκόρος) атағы да осы топтың жоғары лауазымды мүшелерін бөліп көрсету үшін қолданылды.

Қалаларға арналған құрметті атау

Рим империясының алғашқы кезеңінде бұл атақ тұтас қалаларға беріле бастады, осылайша олар өздерінің қамқоршы құдайларымен байланысты болды, мысалы, Артемидамен Ефес қаласы. Дегенмен, мұндай қолданыс сирек кездесті, ал "неокорат" аталысы көбінесе Рим императорлық культімен байланысты. Шығыс грек қалаларына Рим сенаты, императордың келісімімен, провинциялық маңызы бар императорлық ғибадатхана салғандары үшін бұл атақ берілді. Өте беделді атақ болғандықтан, қалалар оны алуға тырысты, ал бай қалалар әртүрлі императорларға арналған ғибадатханалар үшін бірнеше рет оны іздеді де алды. Эфес қаласы төрт "неокорат" атағымен рекордты сақтап тұрды. Бұл атақ қалалық монеталарда бейнеленді, көбінесе сөз болатын ғибадатхананың суретімен. Шамамен 30 қала "неокорат" атағына ие болды, олар Азия провинциясында, сондай-ақ Кіші Азияның көршілес провинцияларында, Левант және Балқан жарты аралының оңтүстігінде орналасқан. Северан әулеті тұсында марапаттаулар өте кеңейді, ал Галлиеннің билігінен кейін тоқтаған сияқты.