Кіріспе
Американдық саясаткер Мэттью Эмпсон Уэлш (15 қыркүйек 1912 жыл - 28 мамыр 1995 жыл) – американдық саясаткер, Индиана штатының 41-ші губернаторы және 1961 жылдан 1965 жылға дейін қызмет еткен Демократиялық партияның мүшесі. Оның губернаторлық мерзімінде штат бойынша салық салудың күрт өсуі болды, соның ішінде алғашқы штаттық сату салығы енгізілді және бірнеше маңызды азаматтық құқықтар заңдары қабылданды, бұл Индиананы сол кезде этникалық және діни азшылықтарға ең бейімді штаттардың біріне айналдырды. Оның салықты көтеруі штатта салық қарсылығына ұшырады, адамдар көлік құралдарының нөмірлеріне, штатқа кіретін жерлерге, дүкендерге және басқа да қоғамдық орындарға «Индиана – салықтар елі» деп жаза бастады. Бұл жағдай оның жоғары лауазымға талпыну мүмкіндігін жойды және оған «Сату салығы Мат» деген лақап ат берді. Көптеген реформаларға және Демократиялық партия ішіндегі беделіне қарамастан, ол 1972 жылы қайтадан губернаторлыққа үміткер болғанда жеңіліске ұшырады. Қызметтен кеткеннен кейін ол Индиана Демократиялық партиясының төрағасы, 1964 жылдан 1968 жылға дейін Демократиялық Ұлттық Комитетінің мүшесі және 1966 жылдан 1970 жылға дейін Халықаралық бірлескен комиссиядағы федералды комиссар болып қызмет етті. Уэлш өмірі бойы «Адамгершілікпен болуға ештеңе шығын емес» деген жеке ұранымен танымал болды. 1972 жылы зейнетке шыққаннан кейін ол Индианаполиске оралды, онда 1995 жылы қайтыс болғанға дейін тұрды.
the politician
Matthew Empson Welsh (September 15, 1912 – May 28, 1995) was an American politician who was the 41st governor of Indiana and a member of the Democratic Party, serving from 1961 to 1965. His term as governor saw a major increase in statewide taxation, including the first state sales tax, and the passage of several important civil rights bills, making Indiana one of the most friendly states to ethnic and religious minorities at that time. His tax hikes led to a near tax revolt in the state, and people began writing "Indiana—Land of Taxes" on their license plates, at entry points into the state, in stores, and other public places. The situation killed any chance he had seeking higher office and earned him the moniker "Sales Tax Matt". Despite numerous reforms and his popularity within the Democratic Party, he was defeated when he ran for governor again in 1972. After leaving office, he served as chairman of the Indiana Democratic Party, as a member of the Democratic National Committee from 1964 until 1968, and as a federal commissioner on the International Joint Commission from 1966 until 1970. Throughout his life, Welsh was known for his personal motto, "It doesn't cost you anything to be a gentleman." After his retirement in 1972, he returned to Indianapolis, where he remained until his death in 1995.
Отбасы және шыққан тегі
Мэтью Уэлш 1912 жылдың 15 қыркүйегінде Мичиган штатының Детройт қаласында Мэтью Уильям мен Инез Эмпсон Уэлштің ұлы болып дүниеге келді. Оның ата-анасы екеуі де Индиана штатының Джексон округінен шыққан және жақында ғана Детройтке көшіп келген, онда оның әкесі сақтандыру компаниясында хатшы және заң кеңесшісі болып жұмыс істеді. Оның үш кіші сіңлісі мен інісі болды: Мэри, Джон және Маргарет. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, оның әкесі федералдық үкіметке өнеркәсіптік жұмыстарды үйлестіруші ретінде жұмысқа алынып, жиі саяхаттауға кірісті. Уэлш және оның анасы оның әкесінің ата-анасы тұратын Браунстаунға (Индиана штаты) көшіп кетті. Соғыс аяқталғаннан кейін Уэлштің әкесі Браунстаунға оларға қосылып, жергілікті банк президенті болды. 1926 жылы отбасы тағы да Винсенске көшіп келді, онда Уэлштің әкесі инвестициялық фирманың президенті болып жаңа жұмысқа орналасты. Уэлштің әкесі көп жылдар бойы жергілікті демократтық саясатқа белсенді қатысты, ал Уэлш өте ерте жасынан саясатқа қызығушылық танытты. Ол Винсенс қаласындағы мемлекеттік мектепке барып, 1930 жылы Линкольн орта мектебін бітірді. Ол Пенсильвания университетінің Уортон мектебіне түсіп, 1934 жылы бітірді. Уэлш Мэри Вирджиния Хоманнмен IU-да оқып жүргенде танысты, және олардың арасында қарым-қатынас туды. IU-да екі жыл оқығаннан кейін Уэлш Чикаго университетінің заң мектебіне ауысты, онда ол 1937 жылы заң мамандығы бойынша диплом алды. Сол жылы ол Мэриге үйленді, және жұбайлар Винсенске қоныстанды.
Саясат және Екінші дүниежүзілік соғыс
Винсенс қаласында Уэльс заңгерлік практикасын ашып, жаңа үй сатып алды. 1942 жылы ол әйелімен Кэтрин мен Джанет есімді екі қызын дүниеге әкелді. Уэлш саясатқа қатысып, Индиана штатының Өкілдер палатасына сайлауға түсіп, 1940 жылғы сайлауда жеңіске жетті. Ол 1942 жылы қайта сайланды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Бас Ассамблеяның бірінші сессиясынан кейін теңіз күштеріне қатысу үшін отставкаға кетті. Уэлш соғыс кезінде аз ғана әрекеттер жасады және көп бөлігін Америка жағалауын патрульдеуге жұмсады. 1946 жылы теңіз күштерінен босатылып, заңгерлік тәжірибесін жалғастыру үшін үйіне оралды. 1950 жылы президент Гарри Трумэн оны Индиана штатының Оңтүстік округінің прокуроры қызметіне тағайындады, ол 1952 жылы заңгерлік практикасына оралғанға дейін осы лауазымды атқарды. Бас Ассамблея жұмысын аяқтағаннан кейін Уэлш салықтарды арттыруды қолдаған үгімді бастады. Ол штат экономиканың жақсаруын күтіп отыруға қауіпсіздік жоқ екенін және ұзақ мерзімді дефицит барлық резервтік қорыны қолданып, штатты қиын жағдайға түсіретінін айтты. Ол көптеген салаларда салықты арттыру жоспарын ұсынды, оны "2 2 2" жоспары деп атады. Бұл жоспар бойынша штат үшін алғаш рет 2% көтерме салық енгізілетін еді, жеке тұлғалардың таза табысына мемлекеттік табыс салығы 2%-ға дейін, ал корпорациялардың таза табысына 2%-ға дейін көтерілетін еді. Бұдан өзге, ол штатта екі жаңа көпір салу үшін темекіге салынатын салықты арттыруды ұсынды. Өзінің жоспарын жариялағаннан кейін, ол 1963 жылдың 12 наурызынан бастап 38 күндік арнайы сессия шақырып, Бас Ассамблея осы жоспарды қарастырып, қабылдау үшін жиналды. Палата екі апта бойы бұл мәселе бойынша пікірталас жүргізгеннен кейін, жоспарды қабылдады. Сенатта дауыс тең болып, республикалық вице-губернатор шешуші дауыс беріп, заң жобасын қабылдады. Бұл заң жобасы Уэлстің бастапқы ұсынысынан көп өзгертілмеді және жаңа көпірлердің біріне құрмет ретіне Мэтью Э. Уэлс көпірі деген ат берілді.
Үкіметтік қайта ұйымдастыру
Уэльске республикандықтарды мемлекеттік органдар мен ведомстволарға бірқатар реформалар енгізуге көндіру оңай болды. Индиана штатының Мемлекеттік хатшысының бақылауына берілген жаңа Әкімшілік департаменті көптеген мемлекеттік агенттіктердің жұмысын ұтымды ету үшін құрылды. Мемлекеттік автомобиль жолдары басқармасы қайта ұйымдастырылды, оны басқарған комиссия азаматтық инженер болуы тиіс атқарушы директормен алмастырылды, ал оның жеке бастыққа байланысты тағайындалған лауазымдары еңбек өтіліне негізделген жұмысқа орналастыру жүйесімен ауыстырылды. 1959 жылы басталған мемлекеттік білім беру жүйесін біріктіру үдемелі қарқынмен дамыды және Уэльстің өкілеттігі кезінде көбінесе аяқталды. Ол білім беру жөніндегі кеңесшісінің ұсынысы бойынша біріктіру жөніндегі бағдарламаны белсенді түрде ілгерілетті. Ол қызметтен кеткен кезде Индианадағы мемлекеттік мектептердің саны 966-дан 466-ға дейін азайтылды. Уэльс сонымен қатар жоғары білім беруге қолжетімділіктің жетіспеушілігіне алаңдады және жағдайды жақсарту үшін мәселені зерттеу және ұсыныстар жасау үшін комиссия құруды ұсынды. Бас Ассамблея осы ұсынысты қабылдады, комиссия құрылды және мемлекеттік стипендия бағдарламасын құруды, Пердью және Индиана университеттерін штаттың әртүрлі аймақтарындағы филиалдарды қосуды және бірнеше жаңа кәсіптік-техникалық училищалар салуды ұсынды. Уэльс бұл жоспарды мақұлдады, ол оның өкілеттігінің соңғы жылында заңнамалық жолмен іске асырылды. 1963 жылы екінші заң қабылданды, ол Индиана азаматтық құқық комиссиясын құрды және кемсітушілік туралы шағымдарды тергеуге, тоқтату бұйрықтарын беруге, қылмыскерлерді қамауға алуға және айыппұл салуға өкілеттік берді. Сол жылдың маусым айында Уэльс барлық мемлекеттік департаменттерге лицензиялау құқықтарын дискриминацияны тыйым салу үшін пайдалануды, лицензиялық келісімдеріне дискриминацияға қарсы тармақтарды қосуды талап ететін жарлық шығарды. Уэльс штат бойынша азаматтық құқықтарымен мақтанды және Уоллеске қарсы айыптаулар таратты. Оның ұраны: «Линден Джонсонға жол ашыңыз, 5 мамырда Уэльске дауыс беріңіз». Алғашқы сайлау кампаниясы кезінде Уэльс Азамат соғысының жүз жылдығына арналған саяхатта болды, онда ол Алабама штатын қоспағанда, оңтүстік штаттардың барлық астаналарын аралап, Америка Азамат соғысы кезінде Индиана сарбаздары қолға түсірген жауынгерлік туларды ресми салтанаттарда қайтарды. Уоллес мұндай шара өткізуден бас тартты, ал Алабама штатының қолға түсірілген жауынгерлік тулары әлі де Индиана штатының Ғұламалар соғысы мемориалында көрсетілуде. Алғашқы сайлауда Уэльс Уоллеске қарсы 376 023 дауысқа 172 646 дауыспен жеңіске жетті. Уоллес Индиана штатының Гари қаласындағы Солтүстік-Батыс Бірінші сайлау округінде жеңіске жеткенде екі делегатты жеңіп алды. Алайда, ұлттық конвенцияда Индиана штатының делегациясы Уоллеске екі дауыс беруден бас тартты. Олар алғашқы дауыс беру кезінде Уэльске дауыс берді, содан кейін Уэльс өзінің жақтастарына Джонсонға дауыс беруге нұсқау берді. Уэльстің ең тиімді және ұзақ мерзімді өзгерістерінің бірі – федералды үкіметтен қаржы алуға қатысты штаттың позициясын өзгертуге жасаған біртіндеп әрекеттері болды. 1947 жылдан бастап Индиана штаты Бас Ассамблеяның арнайы рұқсатымен басқа жағдайларда федералды үкіметтен қаржы алуға тыйым салатын заңға бағынды. Бұл заң Ұлы депрессиядан кейін қабылданды және сол кездегі үкіметтің федералды үкіметтен ірі сомада қаржы алғаннан кейін басып тастау қаупінен туындаған алаңдаушылығына байланысты қабылданды, сондай-ақ осы қаржыға қоса берілген шарттардан туындаған алаңдаушылықтарға байланысты қабылданды. Уэльс заңды көп шусыз күшін жойды.
Луи, Луи
Уэлш сонымен қатар Индиана штатындағы радиостанцияларға 1963 жылғы «Луи, Луи» хитін ойнауға тыйым салғандығымен белгілі, себебі оның мәтінінде ұятты сөздер бар деп саналды.
Кейінгі жылдар
Конституциялық түрде кезекті мерзімге қайта сайлануға құқығы болмаған Уэльс 1965 жылдың қаңтарында қызметтен кетіп, Винсенс қаласындағы заңгерлік тәжірибесіне оралды. Ол Демократиялық партияда белсенді болып қалып, 1964 жылы ұлттық комитет мүшесі болып сайланды және 1968 жылға дейін осы лауазымды атқарды. 1965 жылы президент Джонсон оны Канада мен АҚШ арасындағы мәселелерді қарастыратын Халықаралық бірлескен комиссияға тағайындады, ол 1970 жылға дейін комиссияда жұмыс істеді. 1969 жылы ол Индиана штатының Конституциялық комиссиясының құрамында болды, бұл комиссия штаттық соттарды қайта ұйымдастыруға, губернаторлардың өкілеттіктерін кеңейтуге және бірнеше жаңа конституциялық институттар құруға бағытталған түзетулерді әзірледі.