Кіріспе

Германия империясындағы саяси партия

Неміс еркін ойлы партиясы (Deutsche Freisinnige Partei, DFP) немесе неміс радикалдық партиясы – 1880 жылы Ұлттық либералдық партиядан бөлінген Либералдық одақ пен Неміс прогресс партиясының 1884 жылғы 5 наурызда бірігуі нәтижесінде құрылған, Германия империясындағы қысқа ғұмырлы либералдық партия.

Саясат

Экономистер Людвиг Бамбергер мен Георг фон Сименс, сондай-ақ либерал саясаткер Юджин Рихтер, либералдық деп саналатын мұрагерлік принц Фредерик Вильгельмнің таққа отыруы алдындағы жағдайды ескере отырып, бірігудің басты қозғаушылары болды (бұл оқиға тек 1888 жылы болды). Рихтер Рейхстаг парламентінде Уильям Эварт Гладстон басқарған британдық Либералдық партиясына ұқсас, күшті біріккен либералдық күш құруға ұмтылды. Еркін ойлы партия Германияның конституциялық монархиясында парламентаризмнің кеңеюін, шіркеу мен мемлекеттің бөлінуін және еврейлердің эмансипациясын қолдады. Партия төрағасы Франц Август Шенк фон Штауфенберг және оның орынбасарлары Альберт Хэнель мен Рудольф Вирхов басшылығымен, Еркін ойлы партия 1884 жылғы федералды сайлауда дауыстардың 17,6%-ын алды, бұл 1881 жылғы федералды сайлаудағы біріккен партиялардың нәтижелерінен 3,6%-ға төмендеді. Бұл дағдарыстан консервативті күштер ең көп пайда тапты, олар канцлер Отто фон Бисмарктің протекционистік, отаршылдық және антисоциалистік саясатын қолдады. 1887 жылғы федералды сайлауда партия тағы да жартысынан астам орындарын жоғалтып, Рейхстагта 32 мандатқа дейін азайды. Мұрагерлік принц Фредерик Вильгельмге әйелі, корольдік Виктория ханшайымы кеңес берсе де, ол Бисмаркпен қарым-қатынасты нашарлатудан қорқып, партияны ашық қолдауға батыл болмады. 1888 жылы оның ерте қайтыс болуы және ұлы Вильгельм II-нің таққа отыруы барлық либералдық үміттерді жойды. Бұл оқиғадан кейін прогрессивтік либералдар мен оңшыл либералдар арасындағы келіспеушіліктер шешілмейтіндей болды. 1890 жылы Бисмарк қызметтен кеткеннен кейін партия мүшелері ортақ қарсыласын жоғалтты. 1893 жылы Еркін ойлы партия канцлер Лео фон Капривидің саясаты төңірегіндегі даулар нәтижесінде Еркін ойлы халық партиясы мен Еркін ойлы одағына бөлінді. 1910 жылы қайта бірігу орын алды, екі әлсіреген либералдық партия Германия халық партиясымен бірігіп, Прогрессивтік халық партиясын құрды.