Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Спирхафок – XI ғасырдағы ағылшын-саксон суретшісі және бенедикттік монах. Оның көркемдік таланты, көрінеу, 1047-48 жылдары Абингдон аббаты лауазымына тез көтерілуіне және 1051 жылы Лондон епископы сайлануына себеп болды. Епископқа бекітілуіне кедергі келтірілген соң, ол король Эдуард Исповедник үшін тәж жасауға берілген алтын мен зергерлік бұйымдармен бірге із-түзсіз жоғалып кетті және одан кейін ешқашан көрінбеді. Ол мансабына әсер еткен ғажайып оқиғасымен де әйгілі болды. Оның аты ежелгі ағылшын тілінде "шаңқа" (латын тілінде Sperraver) деген мағынаны білдіреді.
Spearhafoc was an eleventh century Anglo Saxon artist and Benedictine monk, whose artistic talent was apparently the cause of his rapid elevation to Abbot of Abingdon in 1047–48 and Bishop Elect of London in 1051. After his consecration as bishop was thwarted, he vanished with the gold and jewels he had been given to make into a crown for King Edward the Confessor, and was never seen again. He was also famous for a miracle which impacted his career. His name means "sparrowhawk" in Old English (Speraver in Latin).
Қызмет жолы
Спирхафок – Бьюри Сент-Эдмундс аббаттығының монахы болды. Бірнеше деректерге сәйкес, оның ішінде оны жеке білген нормандық хронист Госселин, ол "сурет салуда, алтынмен қазба жасауда және алтын иелену шеберлігінде ерекше болды" деді. Сурет салу, көбінесе, әсем жазылған қолжазбаларда болды. Оның көркемдік еңбектері патшалық отбасымен және Годвиндермен байланысқа түсірген болуы керек. Король Эдуард Танушы, Этельстанның 1047 немесе 1048 жылдың 29 наурызындағы қайтысынан кейін оны Абингдон аббаты етіп тағайындады. 1051 жылы Эдуард оны Лондон епископы етіп көтерді, бірақ бұрынғы Лондон епископы Роберт Джумиеж, Кентербери архиепископы болып сайланғаннан кейін, Римге паллиум алу үшін сапардан оралған соң, Роберт Спирхафокты шіркеуге бекітуден бас тартты, себебі Папа Лев IX оны тыйым салған деді. "Жаз бойы және күзде" созылған даудан кейін, бекітілмеген Спирхафок епископтық құқығында болды. 1051 жылдың қыркүйегінде Спирхафокпен одақтас болған граф Годвиннің құлауы жағдайды ширықтырды. Спирхафок Лондоннан қуылды және король Эдуардтың тәжі үшін арналған алтын мен асыл тастарды, сондай-ақ Лондон епископтығының қоймаларынан "көптеген қаптарға" салынған қазынаны алып, шетелге қашты: auri gemmarumque electarum pro corona imperiali cudenda, regis ejusdem assignatione receptam haberet copiam. Hinc et ex episcopii pecunia marsupiorum farsisset plurimum receptacula, clanculo Anglia secedens ultra non apparuit. Оқиғалардың нақты тізбегі мен себептері әртүрлі дереккөздерде әртүрлі айтылады, бірақ тіпті оның өз монастырының тарихы да "Құдайдың кек алуы олардың жеке пайдасы үшін шіркеуді кемсіткендерге осылай аяқ болды" деген қорытындыға келді. Аңгло-саксондық жылнамасында Спирхафоқтың 1052 жылы болған қашқыны туралы хабар Эдуардтың патшайымын қуғандығы туралы сипаттамадан кейін келтіріледі, бұл осы екі оқиғаның арасындағы тығыз байланысты білдіруі мүмкін. Корольдің нормандық туысы Родульф Спирхафоктың орнын Абингдонда басты, бірақ 1052 жылы қайтыс болды. Спирхафоктың орнын Вильгельм Норман басты, ол көптеген жылдар бойы ағылшын тегінің соңғы Лондон епископы болды, мүмкін 1228 жылы Роджер Нигер тағайындалғанға дейін.
Spearhafoc was a monk at Bury St Edmunds Abbey, who according to several sources, including the Norman chronicler Goscelin, who knew him personally, "was outstanding in painting, gold engraving and goldsmithery", the painting very likely mainly in illuminated manuscripts. It was probably his artistic work which brought into contact with the royal family and the Godwins. King Edward the Confessor imposed him as Abbot of Abingdon following the death of Æthelstan on 29 March of either 1047 or 1048. In 1051 Edward promoted him to Bishop of London, but upon the return of the previous Bishop of London, Robert of Jumièges, newly elevated to Archbishop of Canterbury, from his trip to Rome to receive his pallium, Robert refused to consecrate Spearhafoc, claiming that Pope Leo IX had forbidden it. After a stalemate "all that summer and autumn", with an unconsecrated Spearhafoc in possession of the see, the fall of Earl Godwin in September 1051, with whom Spearhafoc seems to have been allied, precipitated matters. Spearhafoc was expelled from London, and fled abroad, taking with him the gold and gems intended for King Edward's crown, as well as treasure from the London diocesan stores, stuffed into "very many bags": auri gemmarumque electarum pro corona imperiali cudenda, regis ejusdem assignatione receptam haberet copiam. Hinc et ex episcopii pecunia marsupiorum farsisset plurimum receptacula, clanculo Anglia secedens ultra non apparuit. The exact sequence and implied motivation of events differs between the sources, but even the history of his own monastery concluded "God's vengeance brought such ends for those by whose trickery the Church was diminished for their own profit". In the Anglo Saxon Chronicle Spearhafoc's flight, placed in 1052, is related immediately after the description of Edward putting away his queen, which may imply a close relation between these events. A Norman kinsman of the king, Rodulf, had already replaced Spearhafoc in Abingdon, though he died in 1052. Spearhafoc was replaced by William the Norman, and was the last Bishop of London of English ethnic origin for many years, probably until Roger Niger was appointed in 1228.
Өнер туындылары
Англо-саксондық металл өнімдері Италияға дейін танымал болды, бірақ 1066 жылғы нормандық жаулап алудың және ағылшын реформациясының салдарынан олардың көпшілігі жойылды. Сондай-ақ, иелері жер сатып алу немесе басқа мақсаттар үшін оларды сатты, олардың көптеген мысалдары Норман жаулап алудан кейін Спирхафок аббаттығының Абингдон тізімінде қалды. Спирхафок жасаған үш нақты жобаға (тәж және Кентерберидегі екі мүсін тобы, төменде сипатталған), олардың ешқайсысы сақталмаған, құнды металлтан жасалған жұмыстар туралы айтылады. Ол сол кезеңдегі аты белгілі және жұмысы туралы мәліметтер қалған металл өнерпаздарының бірі. Сондықтан, тіпті Госселиннің берген нақты емес мәліметтері де англо-саксондық металл өнімдерінің қандай болғанын білуге мүмкіндік береді. Көптеген шетелдік дереккөздер англо-саксондықтардың алтынға ою, алтын бұйымдарға ою-суру өнері туралы айтады. Қалған аз ғана ою фигуралары қолжазбалардағы қаламмен салынған көптеген фигуралармен ұқсас, бұл да англо-саксондықтардың ерекшелігі. Кейде алтынмен жалатылған қабырға суреттері де көбінесе қолжазбаларды безендірушілермен жасалған, сондықтан Госселиннің оның таланттарын сипаттауы бейнелеу өнерінің барлық негізгі англо-саксондық салаларында шебер болған суретшіні көрсетеді, ал алтын шеберлігі сол кездегі ең беделді сала саналды. Көптеген монастырь суретшілері жоғары лауазымдарға жетті; Спирхафок металл жұмысындағы мансабымен қатар, оның замандасы Эвешем аббаты Манниг (1044–1058 жылдары аббат, 1066 жылы қайтыс болды) да болды. Ал бұрынғы ғасырдың соңында Әулие Дунстан Кентербери архиепископы болып үлкен жетістіктерге жеткен. Спирхафок Абингдон аббаты болғаннан бұрын, Әулие Этельвольд Уинчестер алтын шебер ретінде танымал болды және аббатханада көптеген фигуралар мен құнды металлдан жасалған заттар, қоңыраулар және тіпті орган сияқты металл өнімдерін жасады деп есептелді. Алайда, Вулфстанның замандас өмірбаянында осы дағдылар туралы ешқандай сілтеме жоқ, бұл кейінірек қосылған деген болжамға негізделген, бірақ ол алтын шеберлігінің сол кездегі жоғары мәртебесін көрсетеді. Спирхафок сияқты, Маннигтің өмірбаяны, кейбір нақты мәліметтермен, оның аббаттығында сақталған жылнамада келтірілген. Оның жұмысына да керемет оқиға байланысты: алтын шебер Годрик Эвешемдегі үлкен киелі орында жұмыс істеген кезде қолына шипомен тіккен, ол бір түндік сауығып кеткен. Спирхафок пен Манниг – «бізге толыққанды мәліметтері бар екі алтын шебер», ал Манниг шақыртқан команданың жетекшісі Годрик туралы қосымша ақпарат сақталған деректердің арасында бірегей. Керемет оқиғадан жиырма жыл өткен соң, Годрик Эвешем аббаттығына қосылды, мүмкін зейнеткерлікке шықты, ал оның ұлы кейіннен ол жерде прейер болды.
Anglo Saxon metalwork had a famous reputation as far afield as Italy, but hardly any pieces have survived the depredations of the Norman Conquest in 1066, and the English Reformation, as well as sales by their owners to buy land or for other purposes, of which a number by Spearhafoc's abbey of Abingdon are recorded after the Conquest. The references to three specific projects by Spearhafoc (the crown and the two sets of statues in Canterbury, described below), none of which have survived, are about works in precious metal, and he is one of a small number of metalwork artists from the period whose name we know and whose work is described in any way. Even the imprecise details given, mostly by Goscelin, are therefore valuable evidence of what Anglo Saxon metalwork was like. Anglo Saxon skill in gold engraving, designs and figures engraved on gold objects, is mentioned by many foreign sources, and the few remaining engraved figures closely parallel the far more numerous pen drawn figures in manuscripts, also an Anglo Saxon speciality. Wall paintings, which seem to have sometimes contained gold, were also apparently often made by manuscript illuminators, and Goscelin's description of his talents therefore suggests an artist skilled in all the main Anglo Saxon media for figurative art – of which being a goldsmith was then regarded as the most prestigious branch. Many monastic artists reached senior positions; Spearhafoc's career in metalwork was paralleled in less sensational fashion by his contemporary Mannig, Abbot of Evesham (Abbot 1044–58, d. 1066), and at the end of the previous century Saint Dunstan had been a very successful Archbishop of Canterbury. Spearhafoc's predecessor as Abbot of Abingdon, Saint Æthelwold of Winchester, had by this time acquired a reputation as a goldsmith, and was credited with the production of a range of metal objects at the abbey, including many figures and objects in precious metal, bells and even a pipe organ. However the lack of any reference to such skills in the contemporary biography by Wulfstan suggests this was a later elaboration, though one that shows the high status of goldsmithing at the time. Like Spearhafoc, Mannig's biography, with some precise details, is given in the chronicle maintained by his abbey. His work also had a miracle associated with it – the lay goldsmith Godric stabbed his hand with an awl during the work on the large shrine at Evesham, which was miraculously healed overnight. Spearhafoc and Mannig are the "only two goldsmiths of whom we have extended accounts", and the additional information given about Godric, the leader of a team brought in by Mannig for the shrine, is also unique among the surviving evidence. Some twenty years after the miracle, Godric joined the Abbey of Evesham, presumably in retirement, and his son later became Prior there.
Спархафоктың кереметі
Госселиннің айтуынша, Спирхафок Кентерберидегі Сент-Августин аббаттығында металлдан пішіндер жасап жатқанда, Эдуардтың патшайымы және Годвиннің қызы Эдит Вессекстің берген бағалы сақинасын жоғалтып алды, бұл, әдетте, жобасында пайдалану үшін берілген материал болған. Күңгірген күйде ол шіркеуде жерленген әулие Летардқа дұға етті, содан кейін сақина табылды. Алғыс айту ретінде ол Летардтың қабірін әулиенің және Кент патшайымы Бертаның «өте үлкен әрі әдемі мүсіндерімен» безендірді, Летард оның шаплоны болған. Басқа мәліметтерге сүйенсек, мұндай сипаттама мүсіндердің кем дегенде адам өлшеміне жуық болғанын көрсетеді. Бұл керемет оның даңқын арттырып, оны епископтық лауазымға көтерілуге лайықты кандидат еткен болуы мүмкін. Өнер тарихшысы үшін бұл Англосаксон Англиясындағы кресттен басқа ірі металл мүсіндерге жасалған санаулы сілтемелердің бірі және оларды қабір немесе қасиетті заттар сақталатын орынмен байланыстыратын жалғыз мысал. Тағы бір жазбада басқа бір пішін жұқа алтын және күміс жапырақтарынан жасалған, ал ішкі бөлігі ағаштан құрылған, бұл Эссеннің Алтын Мадоннасына және басқа континенттік мұраларға ұқсас. Мария мен Жоханның бейнеленген қосымша пішіндері бар ертедегі тәрелердің сақталғандары жоққа шығарылады, бірақ бізде 980 жылғы неміс Герро тәресі сияқты үлкен боялған ағаштан жасалған айқыш тәрелер бар, сондай-ақ Лукканың Вольто Сантосы (кейінірек жаңартылған) бар, ол Бюри аббаты Леофстанды (1065 ж. қайтыс болды) Римге сапардан оралғаннан кейін, осыған ұқсас пішін жасауға шабыттандырған, мүмкін, оны қымбат металлмен жапқан.
According to Goscelin, while Spearhafoc was working on metal figures at St Augustine's Abbey in Canterbury, he lost a valuable ring given him by Edward's queen, and Godwin's daughter, Edith of Wessex, presumably as materials to use in his project. In his distress, he prayed to Saint Letard, buried in the church, after which the ring was found. In gratitude, he adorned Letard's tomb with "statues of enormous size and beauty" of the saint and of Queen Bertha of Kent, whose chaplain Letard had been. From other mentions it would seem such a description would mean the statues were at least approaching life size. The miracle clearly added to his fame, and may have made him seem a more suitable candidate for elevation as bishop. For the art historian, it is one of a handful of references to large metal statues, other than on crucifixes, in Anglo Saxon England, and the only one which associates them with a tomb or reliquary. One of the other mentions says that a different figure was made of thin gold and silver sheets supported by a wooden core, presumably in a similar fashion to the Golden Madonna of Essen, and some other Continental survivals. No comparably early rood crosses with the side figures of Mary and John seem to survive, though we have large painted wooden crucifixes like the German Gero Cross of c. 980, and the Volto Santo of Lucca (renewed with a later figure), which is known to have inspired Leofstan, Abbot of Bury (d. 1065), to create a similar figure, perhaps covered in precious metal, on his return from a visit to Rome.