Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көк өзен – АҚШ-тың Оклахома штатының оңтүстігіндегі Қызыл өзеннің 227 шақырымдық саласы. Қызыл өзен арқылы ол Миссисипи өзенінің су жиналатын алабының бір бөлігі болып табылады. Географиялық атаулар жөніндегі ақпараттық жүйеге сәйкес, бұл өзен Көк арна деп те белгілі. Географиялық атаулар жөніндегі кеңес 1977 жылы өзеннің ресми атауын "Көк өзен" деп бекітті. Жоғарғы ағысында таза сулы өзен болатын Көк өзен, демалыс үшін, әсіресе балық аулау үшін маңызды. Өзен бойындағы бірнеше аумақ Оклахома штаты мен Табиғатты қорғау қорына тиесілі.
The Blue River is a 141 mile (227 km) tributary of the Red River in southern Oklahoma in the United States. Via the Red River, it is part of the watershed of the Mississippi River. According to the Geographic Names Information System, the river has also been known as Blue Creek. The Board on Geographic Names settled on "Blue River" as the stream's official name in 1977. A clear water stream in its upper course, the Blue River is important for recreation, especially fishing. Several areas along the river are owned by the state of Oklahoma and the Nature Conservancy.
Курс
Көк өзен Мюррей округінің оңтүстік-шығысында, Роффтан оңтүстік-батысқа қарай 3 шақырым жерде басталады. Ол шығысқа қарай Понтоток округіне ағып, Джонстон және Брайан округтері арқылы оңтүстік-шығысқа бұрылады, Милберн қаласынан өтеді және Дюранттан 5 шақырым қашықтықта орналасқан. Ол оңтүстік-шығыстағы Брайан округінде Қызыл өзенге қосылады. Өзен алабы ұзын және тар, 670 шаршы мильді (шамамен 1736 шаршы километр) су жинау алабын қамтиды. Жоғарғы ағысынан айырмашылығы, оның суы (жаңбырдан кейін ғана) мөлдір, көктем суларымен толығып, жылдам ағады, ал төменгі ағысы "терек және лайлы". Көк өзен Оклахомадағы соңғы бос ағысты өзендердің бірі болып табылады; суы бастауынан сағасына дейін бөгеттер мен басқа да адам жасаған құрылыстарсыз ағып жатыр. Өзенде шабақ, дақты шабақ, үлкен ауызды шабақ, краппи, сом және әртүрлі панфиш түрлері, оның ішінде ұзын құлақты, қызыл кеуделі, қызыл мүңкі және жасыл күнбалық кездеседі. Тишомингоның солтүстігіндегі Көк өзен балық аулау аймағында форель шабақтары өсіріледі, бұл оны 1 қарашадан 31 наурызға дейін Оклахоманың форель өзені деп белгілеуге мүмкіндік береді. Бұл қыс айларында, өзен суы ең суық болған кезде, көк және қоңыр форель аулауға балықшыларды тартады.
The Blue River originates in southeastern Murray County, 2 mile (3 km) southwest of Roff. It flows east into Pontotoc County and turns southeast through Johnston and Bryan counties, past the town of Milburn and within 3 mile (5 km) of Durant. It joins the Red River in southeastern Bryan County. The river basin is long and narrow, draining an area of (670 sq. mi). In contrast to the upper river, clear (except after rains), spring fed, and fast flowing, the lower river is "deep and muddy." The Blue River is one of the last free flowing streams in Oklahoma; water flows from its source to its mouth without dams or other man made structures controlling the flow of water. Fish include smallmouth, spotted, and largemouth bass, crappie, catfish, and a varied community of panfish including the long ear, redbreast, redear, and green sunfish. Trout are stocked in the river at the Blue River Fishing Area north of Tishomingo, making it a designated Oklahoma trout stream from November 1 till March 31. This brings anglers to fish for rainbow and brown trout during the winter when the river waters are at their coldest.
Қорғау
Көк өзеннің жоғарғы жартысы Арбакл жазығын кесіп өтеді, көптеген бұлақтары мен үңгірлері бар әктас аймағы. Аймақтың астында Арбакл-Симпсон сулы қабаты жатыр, ол жақын орналасқан қалалар мен кенттер үшін ауыз судың маңызды көзі. Көк өзен суын жауын-шашыннан түскен су мен бұлақтардан алады, бұлақ суы өзеннің көп бөлігі лайлы болатын аймақта Көк өзеннің жоғарғы ағысының мөлдір болуын қамтамасыз етеді. Жоғарғы Көк өзен әктас тілімдерінен өтіп, травертин қабаттарынан ағып өтетін көптеген жұмсақ ағыстар мен кішкентай сарқырамаларға ие. Беткейлі тасты топырақ егіс шаруашылығына кедеріл келтірді, сондықтан Жоғарғы Көк өзенінің су жиналатын алабының көп бөлігі өңделмеген күйде қалды. Өсімдік жамылғысы негізінен дала және Кросс-Тимберс емен ормандарынан тұрады, ал өзенге жақын жерде емен, шаған, хикори және пекан ағаштарынан құралған жазық орманы орналасқан. Көк өзенде тек Мэриленд, Делавэр және Оклахома штатындағы Көк өзенде ғана кездесетін, қорғауға алынған теңіз жағалауындағы елік мекендейді. Көк өзеннің бірегейлігі оны сақтау жұмыстарын жүргізуге алып келді. Өзеннің 7-ші мемлекеттік тас жолдың солтүстігінде және оңтүстігіндегі учаскелері Оклахома штатының Жабайы табиғатты қорғау департаментіне тиесілі, онда балық аулау, аң аулау және жаяу серуендеуге рұқсат беріледі. II және III дәрежелі ағыстар бар өзеннің 9,5 шақырымдық бөлігінде каноэ және каякпен жүзу танымал. Жаз айларында жаңбырдан кейін ғана су деңгейі жеткілікті болады, сондықтан суға түсу үшін қыс және көктем мезгілдері қолайлы. Көк өзенге ең үлкен қауіп – Арбакл-Симпсон сулы қабатынан адамдардың суды пайдалануы. Суды алу қайта толықталудан асып түседі, бұл өзеннің ағысын азайтады. 2011 жылы сулы қабатты және жерді қорғауға көмектесу мақсатында Табиғатты қорғау қоры Коннервилл маңындағы өзен бойында 197 гектар жер сатып алды. Қорғау аймағына "Ока' Янахли" деп ат қойылды, ол чикасау тілінде "ағын су" деген мағынаны білдіреді. Бұл жер 19 ғасырда чикасау тайпасына тиесілі болған. Өзенге тағы бір қауіп – соңғы 200 жыл ішінде өзен жағалауындағы туа ағаштары шабын далаларын құру үшін кесілген, бұл эрозия мәселелеріне әкеп соқты. Табиғатты қорғау қоры және басқа да ұйымдар өзен бойында әртүрлі ағаштар отырғызуға және басқа жеке меншік иелеріне көмектесуге бірлесіп жұмыс істеп жатыр.
The upper one half of the Blue River transverses the Arbuckle Plains, a limestone area with many springs and caves. Underlying the region is the Arbuckle Simpson Aquifer, a source of drinking water for nearby cities and towns. The Blue River receives its water from both precipitation runoff and springs, the spring water accounting for the clarity of the water of the upper Blue River in a region in which most rivers are muddy. The upper Blue has many gentle rapids and low waterfalls as it cuts through limestone outcrops and flows over travertine ledges. The shallow rocky soil has inhibited cultivation and most of the watershed of the upper Blue is unplowed. Vegetation mostly consists of prairie and Cross Timbers oak forest with an oak/elm/hickory/pecan bottomland forest adjacent to the river. The Blue River is home to the endangered seaside alder found only in coastal Maryland, Delaware, and the Blue River in Oklahoma. The uniqueness of the Blue River has led to conservation efforts. along of the river north and south of State Highway 7 are owned by the Oklahoma Department of Wildlife Conservation with fishing, hunting, and hiking permitted. Canoeing and kayaking is popular along 9.5 miles of the river which has class II and III rapids, dropping over about 50 ledges and waterfalls from 2 to 12 feet high. Floating is best in the winter and spring as the river is too low in the summer except after rains. The greatest threat to the Blue River is the withdrawal of water for human use from the Arbuckle Simpson Aquifer. Withdrawal exceeds recharge which reduces the flow of the river. In 2011, to help protect the aquifer and the land, the Nature Conservancy purchased 490 acres of land along the river near Connerville. The preserve was named the Oka' Yanahli, which in the Chickasaw language means "water flowing." This area belonged to the Chickasaw Indians during the 19th century. Another threat to the river is the fact that, over the last 200 years, native trees were cut down along its banks to provide for hay meadows, which in turn opens the door to erosion problems. The Nature Conservancy and other groups are cooperating to plant a variety of trees along the river’s route, and helping other private landowners do the same.