Кіріспе
Швейцариялық инженер-механик, өнертапқыш және кәсіпкер Карл Роман Абт (16 шілде 1850 – 1 мамыр 1933) – швейцариялық инженер-механик, өнертапқыш және кәсіпкер. Ол тісті дөңгелек және тісті рельстік теміржолдар саласында маңызды жаңалықтар жасады, тау теміржолдары үшін жасалған ең көп таралған жүйелердің біріне – Абт тісті рельстік жүйесіне өз атын берді. Ол әлем бойынша 72 тау теміржолының құрылысына жетекшілік етті, оның ішінде Visp Zermatt, Gornergrat, Furka Oberalp және Ferrovia Monte Generoso теміржолдары бар. Абт жүйесімен салынған ең әйгілі теміржол – Боливиядағы Арика–Ла-Паз теміржолы. 1903 жылы Готтардбан компаниясының президенті ретінде Абт жеке теміржол компанияларын ұлттандыру кезінде Германия Конфедерациясымен сатып алу туралы келіссөздер жүргізді. Ол көптеген наградаларға ие болды, соның ішінде Гановер Техникалық университетінің құрметті докторлық дәрежесін (Doctor honoris causa) және 1889 жылы Джон Скотт медалін алды. Ол сонымен қатар өнерді демеушісі және сарқылы болды, 1904 жылдан 1907 жылға дейін Швейцария Федералдық өнер комиссиясының мүшесі және 1905 жылдан 1911 жылға дейін Швейцария өнер қауымдастығының президенті қызметін атқарды.
Carl Roman Abt (16 July 1850 – 1 May 1933) was a Swiss mechanical engineer, inventor and entrepreneur. He made groundbreaking innovations in rack and pinion railways, giving his name to one of the most widely used systems developed for mountain railways, the Abt rack system. and led the construction of 72 mountain railways worldwide including the Visp Zermatt, Gornergrat, Furka Oberalp and Ferrovia Monte Generoso railways. The most famous railway built with the Abt system is the Arica–La Paz railway in Bolivia. In 1903, as president of the Gotthardbahn company, Abt led buy back negotiations with the German Confederation during the nationalisation of private railway companies. He received many honours, including an honorary doctorate (Doctor honoris causa) from the Technical University of Hannover and the John Scott Medal in 1889. He was also a patron and connoisseur of the arts, a member of the Swiss Federal Art Commission from 1904 to 1907 and the president of the Swiss Art Association from 1905 to 1911.
Көңіл көтеру түрлері
Абт соғылған алтыннан жасалған өнер туындыларын құмарлықпен жинаған. Оның көркемдік қызығушылығын оятар әрбір монета мен медальді қолынан шығармайтын. Оның монеталар мен өнер жинағы оның қайтыс болғаннан кейін аукционда сатылды.
АБТ-бұғаттауышы
Abt қосқышы – Карл Роман Абттың тапқан теміржол қосқышы. Ол фуникулерлік теміржолдарда кеңінен қолданылады. Abt қосқышында қолданылатын теміржол көліктерінің дөңгелектері, әдеттегі теміржолдағыдай бір флангалы емес, екі флангалы және флангасыз кең дөңгелектерден тұрады. Фуникулерде әдетте екі вагон қолданылады, және жол өткізу участогынан басқа, бір рельстік жол болып табылады. Әрбір көлік құралы өткізу участогында әрқашан бір жағынан екі флангасы бар дөңгелектерді, ал қарсы жағынан флангасы жоқ дөңгелектерді пайдаланып, бір жақтың жолымен өтеді. Өткізу участогының сыртқы рельсі, бір рельстік бөлімдегі рельс сияқты, екі фланганың арасында қысылып, үздіксіз болады. Ішкі рельстерде сыртқы дөңгелектердің кабельдері мен флангалары өтетін ойықтар бар. Кең дөңгелектер ойықтардан кедергісіз өтеді. Әдеттегі теміржол қосқыштарынан айырмашылығы, Abt қосқыштарында жылдам қозғалатын бөліктер жоқ.