Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швейцариядағы көлік жүйесінің шолуы
Overview of transport in Switzerland
Швейцарияда тығыз жол және теміржол желісі бар. Швейцарияның қоғамдық көлік желісінің жалпы ұзындығы 24 500 шақырымды құрайды және 2600-нан астам станса мен аялдамаға ие. Альпі тауларын кесіп өту Еуропалық көлік үшін маңызды бағыт болып табылады, себебі Альпі таулары Солтүстік Еуропаны Оңтүстік Еуропадан бөліп тұрады. Альпілік теміржол бағыттары 1882 жылы Готтард теміржолымен, оның орталық Готтард теміржол туннелімен басталды, одан кейін 1906 жылы Симплон туннелі және 1913 жылы Лёчберг туннелі салынды. 2007 жылы Альпі таулары арқылы салынып жатқан жаңа теміржол желісінің (NRLA) аясында Лёчберг базалық туннелі ашылды, ал 2016 жылы 1 маусымда Готтард базалық туннелі пайдалануға берілді. Швейцарияның жол желісі жол төлемі және көлік құралдарына салынатын салықтар есебінен қаржыландырылады. Швейцарияның тас жол жүйесінде жолдарды пайдалану үшін, жеке және жүк көліктері үшін бір күнтізбелік жылға 40 швейцариялық франк тұратын жол салығы төлеу қажет. Швейцарияның тас жол желісінің жалпы ұзындығы 1638 шақырымды (2000 жылғы мәлімет бойынша) құрайды және 41 290 км² аумақта әлемдегі ең жоғары тас жол тығыздығына ие. Цюрих әуежайы – Швейцарияның ең ірі халықаралық әуе қақпасы, ол 2013 жылы 24,9 миллион жолаушыға қызмет көрсетті. Екінші ірі әуежай – Женева Коинтрин, 14,4 миллион (2013) жолаушыны, ал үшінші ірі EuroAirport Basel Mulhouse Freiburg 6,5 миллион жолаушыны қабылдады; екі әуежай да Франциямен ортақ пайдаланылады. Швейцария қоғамдық көлік инфрақұрылымын жақсартуға миллиардтаған франк бөлді. Қоғамдық көліктегі жолаушылардың таңдауы Еуропадағы ең жоғары көрсеткіштердің біріне ие, ол 2010 жылы 21,3% құрады. 100 000-нан астам халқы бар көптеген қалаларда қоғамдық көліктің үлесі 50% аспайды.
Switzerland has a dense network of roads and railways. The Swiss public transport network has a total length of 24,500 kilometres and has more than 2600 stations and stops. The crossing of the Alps is an important route for European transportation, as the Alps separate Northern Europe from Southern Europe. Alpine railway routes began in 1882 with the Gotthard Railway with its central Gotthard Rail Tunnel, followed in 1906 by the Simplon Tunnel and the Lötschberg Tunnel in 1913. As part of the New Railway Link through the Alps (NRLA) in 2007 the Lötschberg Base Tunnel opened and in 2016 the Gotthard Base Tunnel opened on 1 June. The Swiss road network is funded by road tolls and vehicle taxes. The Swiss motorway system requires the purchase of a road tax disc which costs 40 Swiss francs for one calendar year in order to use its roadways, for both passenger cars and trucks. The Swiss motorway network has a total length of 1,638 kilometres (as of 2000) and has also with an area of 41,290 km2 one of the highest motorway densities in the world. Zurich Airport is Switzerland's largest international flight gateway, handling 24.9 million passengers in 2013. The second largest airport, Geneva Cointrin, handled 14.4 million passengers (2013) and the third largest EuroAirport Basel Mulhouse Freiburg 6.5 million passengers; both airports are shared with France. Switzerland has approved billions of francs for the improvement of its public transportation infrastructure. The modal split for public transportation is one of the highest in Europe, standing at 21.3% in 2010. In many cities with a population above 100,000, the modal split for public transportation lies above 50%.
Темір жолдар
Швейцарияда теміржол желісінің тығыздығы өте жоғары, әр 1000 км²-ге орташа есеппен 122 км рельс (Еуропадағы орташа көрсеткіш – 46 км). 2008 жылы әрбір швейцариялық азамат теміржолмен орташа есеппен 2422 км жол жүрді, бұл оларды теміржол көлігін ең көп пайдаланатын елдің азаматтары етіп белгіледі. Швейцарияның көптеген стандартты кеңдіктегі теміржол желілері бүкіл елдегі Швейцария Федералдық теміржолдары жүйесінің бөлігі болып табылады, бірақ басқа стандартты кеңдіктегі желілерді BLS AG сияқты тәуелсіз компаниялар басқарады. Сонымен қатар, көптеген тар теміржолдар жұмыс істейді, олардың ішіндегі ең ірі компаниясы – Ретиян теміржолы. Барлығы 5100 км теміржол желісі пайдаланылады. Швейцария Федералдық теміржолдары күніне 274 000 километрді қамтитын 5000 жолаушылар пойызын іске қосады. Осы пойыздардың жартысы алыс қашықтыққа, ал қалған жартысы аймақтық және қала маңындағы бағыттарда жүреді. 2013 жылы 366 миллион жолаушы Швейцария Федералдық теміржолдарынан пайдаланды. Швейцариядағы теміржол көлігіне сонымен қатар кейбір бағыттарда автомобильдер мен жүктерді тасымалдау қызметі (неміс тілінде: Autoverlad) кіреді.
Switzerland has a very high density of railway network, with an average of 122 km of track for every 1,000 km2 (average of 46 km in Europe). In 2008, each Swiss citizen traveled, on average, 2,422 km by rail, which makes them the most frequent users of rail transport. Many of the Swiss standard gauge railway lines are part of the nationwide Swiss Federal Railways system, although other standard gauge lines are operated by independent companies such as BLS AG. In addition numerous narrow gauge railways are operated, the largest company of its kind being the Rhaetian Railway. In total 5,100 km of rail network are used. The Swiss Federal Railways run some 5000 passenger train services covering about 274,000 kilometres daily. Half of these train services are long distance services; the other half are regional and suburban services. In 2013, 366 million passengers used the Swiss Federal Railways. Rail transport in Switzerland also includes a car and truck transportation service (German: Autoverlad) on some lines.
Қалалық темір жол
Қалалық жолаушылар теміржол желілері елдің ірі қалаларына: Цюрих, Женева, Базель, Берн, Лозанна және Нойшатель қалаларына шоғырланған. Лозанна – метро жүйесіне ие жалғыз қала (Лозанна метросы), ол екі желіні қамтиды: біреуі – жеңіл рельстік көлік, екіншісі – 2008 жылы ашылған толық автоматтандырылған метро. Ашылғаннан кейін Лозанна, толыққанды метро жүйесі бар әлемдегі ең кішкентай қала ретінде Ренн қаласын басып озды.
Urban commuter rail networks are focused on the country's major cities: Zürich, Geneva, Basel, Bern, Lausanne and Neuchâtel. Lausanne is the only city with a metro system (Lausanne Metro), which includes two lines: one is light rail; the other, a fully automated metro, opened in 2008. After its opening, Lausanne replaced Rennes as the smallest city in the world to have a full metro system.
Магниттік көпір
Көлік қуатына қажеттіліктің өсуіне және құрлықтағы инфрақұрылымдардың қымбаттылығына байланысты, жер асты көлік жүйесі ұсынылып, зерттелді. Пойыздар сызықтық мотор және магниттік аспаптау арқылы сағатына шамамен 500 км жылдамдыққа жете алады. Жобаның жақын арада іске асырылуы күмәнді, бірақ Женева мен Лозанна арасындағы сынақ жолы үшін өтінім берілді.
In response to the increasing need for transport capacity and the cost of ground surface infrastructures, an underground transportation system has been proposed and studied. The trains would use linear motor and magnetic levitation to reach speeds about 500 km per hour. The project is not likely to be realized in the near future, but a license for application has been deposited for a trial line between Geneva and Lausanne.
Тау рельсі
Пойыздар тік еңістерге көтеріле алмайды, сондықтан биіктікті біртіндеп арттыру үшін көп мөлшерде рельстер салу қажет. Альпі таулары арқылы салынған жолдар спираль деп аталатын жасырын айналма туннельдердің арқасында мүмкін болды. Өте таулы аймақтарда теміржол инженерлері экономикалық тұрғыдан тиімді, тар жол құрылысын таңдады. Көбінесе 20-шы ғасырдың басында салынған Граубюнден кантонындағы Ретия темір жолының көптеген виадуктары, қажетті көлік жүйесімен қатар, туристік орталыққа айналып, бүкіл әлемнен теміржол әуесқойларын тартады. Горнерграт сияқты кейбір теміржолдар тек туристік мақсаттар үшін салынған, ал Юнгфраухох – Берн Оберландтағы 3454 метр биіктіктегі Еуропаның ең биік станциясы болып табылады.
Trains cannot climb steep gradients, so it is necessary to build large amounts of track in order to gain height gradually. Transversals through the Alps were made possible with the use of hidden circular tunnels, which are called Spiral. In the case of extremely mountainous terrain, railway engineers opted for the more economical narrow gauge construction. The many railway viaducts of the Rhaetian Railway in the canton of Graubünden, built for the most part in the early 20th century, have become a tourist attraction as well as a necessary transport system, drawing rail enthusiasts from all over the world. Some railways were built only for tourist purposes as the Gornergrat or the Jungfraujoch, Europe's highest station in the Bernese Oberland, at an altitude of 3,454 metres (11,330 ft).
Жолдар
Швейцарияда екі жолақты ұлттық жолдар желісі бар. Бұл жолдарда көбінесе медиана немесе орталық бөлігі болмайды. Кейбір бөліктері шектеулі кіруге ие, яғни барлық көліктер пандустар арқылы кіріп-шығуы керек және жол айырықтары арқылы өтуі тиіс. Екі маңызды автожол – А1, Солтүстік-шығыс Швейцарияның Санкт-Галлен кантонындағы Сент-Маргретеннен Оңтүстік-батыс Швейцарияның Женева қаласына дейін, және А2, Базель қаласынан (Солтүстік-батыс Швейцария) Оңтүстік Швейцарияның Тичино кантонындағы Чиассоға дейін, Готтард тоннелі арқылы өтеді. Автобан (көпше түрі: Autobahnen) – неміс тіліндегі атауы; француз тілінде сөйлейтін Швейцарияда олар авторуттар, ал итальян тілінде сөйлейтін Швейцарияда автострада (бірлік: autostrada) деп аталады. Швейцария автожолдарындағы жалпы жылдамдық шегі – 120 км/сағ. + Ұлттық, кантондық және муниципалдық жол желісінің ұзындығы (2007) Барлығы Ұлттық жолдар Кантондық жолдар Муниципалдық жолдар 71,345.6 км 1,763.6 км 18,136 км 51,446 км
Switzerland has a network of two lane national roads. These roads usually lack a median or central reservation. Some stretches are controlled access, in that all traffic must enter and exit through ramps and must cross using grade separations. Two of the important motorways are the A1, running from St. Margrethen in northeastern Switzerland's canton of St. Gallen through to Geneva in southwestern Switzerland, and the A2, running from Basel in northwestern Switzerland to Chiasso in southern Switzerland's canton of Ticino, using the Gotthard Road Tunnel. Autobahn (plural: Autobahnen) is the German name; in French speaking Switzerland they are known as autoroutes, and in Italian speaking Switzerland they are known as autostrade (singular: autostrada). Swiss motorways have general speed limits of 120 km/h (75 mph). + Length of the national, cantonal and municipal road network (2007) Total National roads Cantonal roads Municipal roads 71,345.6 km 1,763.6 km 18,136 km 51,446 km
Жол жолаушылар тасымалы
Жергілікті автобус қызметтері бүкіл елді қамтиды. Пошта автобустары кішкентай қалаларды және теміржол желісіне қосылмаған барлық аймақтарды қамтиды. Швейцарияда Mobility Carsharing кооперативі ұйымдастырған автомобильдерді ортақ пайдалану желісі де жақсы дамыған. Такси қызметтері де Швейцариядағы қонақүйлеріне, корпоративтік жиналыстарға немесе басқа да жерлерге жылдам және тікелей жеткісі келген саяхатшылар үшін ыңғайлы әрі қолжетімді нұсқа болып табылады. Жолаушылар тасымалының тағы бір түрі – әуежай трансферлері. Олар көбінесе жабдықталған сәнді көліктерді пайдаланады. Бұл қызметтерге әуежайдан әртүрлі бағыттарға, мысалы, қонақүйлерге, бизнес-кездесулерге, халықаралық ұйымдардың кеңселеріне немесе туристік орындарға тасымалдау кіреді. Іссапармен немесе демалыс үшін келгендерге әуежай трансферлері рейстер мен соңғы пункт арасындағы көшуді жеңілдетеді, сондықтан олар қазіргі заманғы саяхаттың маңызды бөлігі болып табылады.
Local bus services cover the whole country. Postauto cover the smaller urban areas and every region not connected to the rail network. Switzerland also has a well developed network of car sharing organised by the Mobility Carsharing cooperative. Taxi services are also a common and convenient option for travelers looking for a quick and straightforward way to reach their hotels, corporate meetings, or other locations in Switzerland. Another type of passenger transport service is airport transfers. They often utilize luxurious vehicles equipped with amenities. These services encompass the provision of transportation from the airport to various destinations, such as hotels, business meetings, headquarters of international organizations, or tourist attractions. Whether for business or leisure, airport transfers offer a transition between flights and final destinations, making them an essential component of modern travel.
Велосипедпен жүру
Велосипедпен жүру 2018 жылдан бері Швейцария конституциясында қарастырылып, қолдау көрсетілуде. Нақтырақ айтқанда, билік велосипед жолдары мен оған қатысты инфрақұрылымды дамытуға міндетті. Велосипедтерді жалға берудің Азиядағы тренді 2017 жылы Швейцарияға келді, осымен бірге oBike, PubliBike және Smide сияқты жаңа компаниялар пайда болды. Сингапурлық oBike компаниясы 2017 жылдың 5 шілдесінде Цюрих қаласында жұмысын бастады.
Cycling is included and promoted in the Swiss constitution since 2018. Concretely, the authorities must develop bike lanes and related infrastructures. The Asian trend of bike sharing came to Switzerland in 2017 with new companies emerging such as oBike, PubliBike and Smide. The Singaporean based company oBike launched in the city of Zürich on 5 July 2017.
Кемежайлар мен порттар
Швейцария теңізге шығу жолы жоқ ел, және оның өзендерінде, мысалы, Базель порты сияқты кішкентай порттар ғана бар.
Switzerland is a landlocked country and has only small ports on its rivers, such as the Port of Basel.
Құбырлар
2010 жылы Швейцарияда табиғи газ құбырларының 730 км, шикі мұнай құбырларының 106 км және тазартылған мұнай өнімдері құбырларының 434 км болды.
In 2010, Switzerland had of natural gas pipelines, of crude oil pipelines, and of refined product pipelines.
Қадағалау
Швейцарияның көлік жүйесін Федералдық қоршаған ортаны қорғау, көлік, энергетика және коммуникациялар департаментіне қарасты бірнеше кеңсе қадағалайды. Олардың негізгілері:
The Swiss transport system is overseen by several offices within the Federal Department of Environment, Transport, Energy and Communications. The principal such offices are the:
Азаматтық авиацияға жауапты Федералдық азаматтық авиация кеңсесі. Қоғамдық және жүк тасымалдауға жауапты Федералдық көлік кеңсесі, оған теміржол, канат жолдары, кемелер, трамвайлар және автобустар кіреді. Жолдарға жауапты Федералдық жолдар кеңсесі.
Federal Office for Civil Aviation, which is responsible for civil aviation. Federal Office of Transport, which is responsible for public and freight transport, covering rail transport, cableways, ships, trams and buses. Federal Roads Authority, which is responsible for roads.