Кіріспе

Американдық когнитивтік ғалым (1920–2011)

Джером Исроэль Летвин (23 ақпан 1920 – 23 сәуір 2011), көбінесе Джерри Летвин деп аталатын американдық когнитивтік ғалым, Массачусетс технология институтының (МИТ) электр және биоинженерлік және коммуникациялық физиология профессоры. Ол "Бақаның көзі бақаның миына не хабарлайды" (1959) атты мақаланың жетекші авторы ретінде танымал, бұл мақала ғылымға сілтеме жасау индексіндегі ең көп сілтемеленген мақалалардың бірі болып табылады. Ол оны Хамберто Матурана, Уоррен МакКаллоч және Уолтер Питтспен бірге жазды, ал мақалада MIT-тен Оливер Селфриджге ерекше алғыс айтылды. Летвин омыртқа миында нейрофизиологиялық зерттеулер жүргізді, көру жүйесіндегі "ерекшеліктерді анықтаушыларды" (feature detectors) алғаш рет көрсетті және жеке аксонның соңғы тармақтарындағы ақпаратты өңдеуді зерттеді. Шамамен 1969 жылы ол түсініктің логикалық қайшылығын көрсету үшін "әжелік жасуша" (grandmother cell) терминін енгізді. Летвин сонымен қатар неврология мен физиологиядан философия мен саясатқа дейінгі тақырыптарды қамтитын көптеген мақалалардың авторы болды. МИТ-дегі көптеген қызметтерінің ішінде ол Concourse бағдарламасының алғашқы директорларының бірі болды және әйелі Мэггимен бірге Бексли жатақханасының тәрбиешісі болды.

Ерте өмір

Леттвин 1920 жылғы 23 ақпанда Чикаго қаласында дүниеге келді. Ол Украинадан келген еврей иммигранттары Соломон мен Фанни Леттвиннің төрт баласының ең үлкені болды (соның ішінде пианист Теодор Леттвин). Иллинойс университетінде невролог және психиатр мамандығын бітіргеннен кейін (бакалавр, медицина докторы, 1943 жыл), ол «Арденн операциясы» шайқасы кезінде медициналық қызмет көрсетті. Соғыстан кейін ол неврологиямен айналысып, жүйке жүйелерін зерттеуді жалғастырды, ішінара Бостон қалалық ауруханасында, ал кейін Норберт Винердің басшылығымен МТИ-де Уолтер Питтс және Уоррен Маккалокпен бірге жұмыс істеді.

Саясат

Летвин жеке адамның құқықтары мен әртүрлі қоғамның бекем жақтаушысы болды. Оның әкесі бұл көзқарасты Кропоткиннің "Өзара көмек" кітабындағы идеялармен қалыптастырды. Летвин Америка Құрама Штаттары мен Израильдегі сот істерінде жеке құқықтарды қорғау үшін сарапшы куәгер ретінде танылды. 1960 жылдардағы соғысқа қарсы наразылықтар кезінде Летвин полиция мен наразылар арасында келісімдерге келуге көмектесті, ал 1968 жылы ол МТИ студенттік орталығын студенттердің басып алуына қатысып, дезертир болған әскерге қолдау көрсетті. Ол жалған ғылым мен жалған статистикаға негізделген заңдардың қабылдануына, сондай-ақ саяси немесе экономикалық үстемдік үшін фактілерді бұрмалауға қарсы болды. Американдық өнер және ғылым академиясы Езра Паундтың итальяндық фашизмді жақтауына байланысты жыл сайынғы Эмерсон-Торо медалін қайтарып алғанда, Летвин академиядан кетіп, өтінімінде былай деп жазды: "Сізді өнер емес, саясат, талғам емес, жеке мүдде, сапа емес, әдептілік мазалайды".

Талқылау

1967 жылы 3 мамырда МИТ-тің Кресдж аудиториясында Леттвин Тимоти Лиримен ЛСД-ның артықшылықтары мен қауптері туралы пікір таласты. Лири ЛСД сананы зерттеуде пайдалы құрал екенін айтты. Леттвин ЛСД-ді қолдануға болмайтын қауіпті молекула деп есептеді. Леттвин "әлемдегі ең зиялы адам" ретінде Иг Нобель сыйлығының марапаттау рәсіміне үнемі шақырылып, адамдар тобымен олардың өз салалары бойынша спонтанды түрде пікір алмасты.

Жеке өмір

Леттвин 1947 жылы әйелі Мэгги Леттвинге үйленді. Олардың үш баласы болды: Дәуіт, Рут және Жонатан.

Өлім

Леттвин 2011 жылдың 23 сәуірінде 91 жасында Массачусетс штатының Хингэм қаласында қайтыс болды.