Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сергей Рахманиновтың шығармасы
Composition by Sergei Rachmaninoff
Пианинолық концерт №4 соль минорында, Op. 40 – орыс композиторы Сергей Рахманиновтың 1926 жылы аяқталған маңызды туындысы. Шығарма үш нұсқада сақталған. Алғашқы көрсетілімі сәтсіз аяқталғаннан кейін (1-ші нұсқа), композитор 1928 жылы жариялағанға дейін (2-ші нұсқа) қысқартулар мен түзетулер енгізді. Нәтижесі қанағаттандырмағандықтан, ол шығарманы қайтарып алып, 1941 жылы қайта жұмыстады (3-ші нұсқа, қазіргі таңда көбінесе орындалатын нұсқа). Алғашқы қолжазба нұсқасы 2000 жылы Рахманинов мұражайымен жариялану және жазбаға түсіру үшін ұсынылды. Бұл шығарма Николай Медтнерге арналған, ол келесі жылы өзінің екінші фортепиано концертін Рахманиновқа арнады.
Piano Concerto No. 4 in G minor, Op. 40, is a major work by Russian composer Sergei Rachmaninoff, completed in 1926. The work exists in three versions. Following its unsuccessful premiere (1st version), the composer made cuts and other amendments before publishing it in 1928 (2nd version). With continued lack of success, he withdrew the work, eventually revising and republishing it in 1941 (3rd version, most generally performed today). The original manuscript version was released in 2000 by the Rachmaninoff Estate to be published and recorded. The work is dedicated to Nikolai Medtner, who in turn dedicated his Second Piano Concerto to Rachmaninoff the following year.
Қазіргі классикалық музыка
Рахманиновтың айналасында естігендері Октябрь революциясынан бері саясат ғана емес, көп нәрсе өзгергенін көрсетті. Ол естігендерінің көпшілігін ұнатпаса да, кем дегенде Барток, Хиндемит, Стравинский, Шенберг және «Les Six» топтарының шығармаларын білді. Революциядан бұрын, 1916 жылы, орыс сыншысы Леонид Сабанеев композитордың тоғыз Оп. 39 «Этюдес-табло» орындағанда оның стиліндегі өзгерісті байқады:
What Rachmaninoff heard around him proved that politics was not the only thing that had changed since the October Revolution. Even if he did not like most of what he heard, he was at least aware of what Bartók, Hindemith, Stravinsky, Schoenberg and Les Six were writing. Even before the Revolution, in 1916, Russian critic Leonid Sabaneyev noticed a change in Rachmaninoff's style when the composer played eight of his nine Op. 39 Études Tableaux:
«Бұл ұлы талант қазір ізденіс кезеңінде. Композитордың бастапқыда қалыптасқан ерекшелігі (мен оның шыңы деп санайтыным – керемет Екінші концерт) қандай да бір себеппен композиторды қанағаттандыруын тоқтатты. Ұлы таланттың ізденісі әрқашан қызықты. Мен жеке Рахманиновты ең жоғары деңгейдегі музыкалық құбылыс деп санамасам да, оның ішінде зор күш, кейбір кедергілердің толыққанды ашылуына бөгет жасайтын әлеует бар екенін сезінемін. Оның шығармашылық тұлғасында одан әлі бізге көрсетпеген нәрселердің үміті жатыр. Басқа сыншылар да осы этюдтерде жаңа бұрыштылық пен өткірлік, сондай-ақ, көріністің қатал, шоғырланған және тереңдеген жаңа түрін байқады. Бұл Рахманиновтың 1915 жылы орындаған естелік концерттері үшін Скрябиннің музыкасын зерттеуінің нәтижесінде болды; бұл зерттеу Рахманинов Ресейден кеткеннен кейін жазған шығармаларында одан әрі жеміс берді. Егер Рахманинов Ресейде қалғанда, большевиктердің билікке келуі болмағанда, Төртінші фортепиано концерті, шыныменде, 1919 жылы, оның көрсетілуінен сегіз жыл бұрын таныстырылған болар еді. Сонымен қатар, композитордың көптеген маңызды шығармалары өсіп-жетілген Ивановкадағы шығармашылық топырағында концерт мүлдем басқа композицияға айналуы мүмкін еді, бірақ бұл бүгінгі таңда білетін туындыдан кем емес болар еді.»
This great talent is now in a period of search. Evidently the individuality originally formed by the composer (the culmination of which I consider to be the extraordinary Second Concerto) has for some reason ceased to satisfy the composer. The searches of a great talent are always interesting. Although personally I cannot consider Rachmaninov a musical phenomenon of the highest order nevertheless one senses in him a tremendous inner power, a potential that some barrier prevents from emerging fully his artistic personality contains the promise of something greater than he has yet given us. Other critics also noticed a new angularity and pungency in these études, along with a more severe, concentrated and deepened mode of expression. This was influenced in part by Rachmaninoff's study of Scriabin's music for the memorial recitals he played in 1915; this study bore further fruit in the works Rachmaninoff wrote after leaving Russia. Had Rachmaninoff stayed in Russia, and the Bolsheviks' rise to power never taken place, the Fourth Piano Concerto probably would have been premiered around 1919, eight years earlier than its actual unveiling. It is also possible that in the fertile creative ground of the composer's estate of Ivanovka, where many of his major pieces grew to fruition, the concerto might have become a wholly different composition, albeit probably no less adventurous than the work we know today.
Жаз
Көптеген адамдар Рахманиновтың Джордж Гершвиннің "Көк түсті рапсодия" шығармасынан шабыт алғанын атап өтті. 1924 жылы аяқталған фортепиано мен оркестрге арналған бұл шығарма Рахманинов өзінің шығармасын аяқтағаннан үш жыл бұрын жазылған еді. Рахманинов сол күні кешке Канзастағы Арарат ғибадатханасындағы бұрынғы концерттік міндеттемесіне байланысты Гершвиннің рапсодиясының 1924 жылдың 12 ақпанындағы премьерасына қатыса алмады, бірақ Гершвиннің фортепиано мен оркестрге арналған басқа да орындарына қатысты, соның ішінде F мажордағы концерт, Екінші рапсодия, "I Got Rhythm" вариациялары және ақырында 1920-30 жылдары "Көк түсті рапсодия" спектакльдерін тамашалады. Көптеген адамдар Рахманиновтың "Көк түсті рапсодия" премьерасын өткізген Пауль Уайтманның джаз-оркестрінің адал және ұзақ жылдар бойы сүйіп тыңдаушысы болғанын естен шығармайды, тіпті әкесі қызына Уайтман оркестрінің жаңа пластинкаларын ай сайын жіберіп тұрды. Ол сондай-ақ Нью-Йорктегі Флетчер Хендерсон мен Дьюк Эллингтон оркестрлерінің орындауындағы оркестрлік джазды тыңдады, кейіннен пианист Арт Татумның жанкүйеріне айналды. Тенор Джон Маккормак Рахманиновтың өзінің көңіл көтеруі үшін джаз ойнағанын есіне алды. Көптеген адамдар бұл джаз элементтерінің Рахманиновтың бұрынғы мұңды және қараңғы тақырыптарына сәйкес келмейтінін айтты. Бірақ олар концерттің кейбір бөліктерінің Ресей империясымен байланысы бар екенін, бірақ оның негізінен Нью-Йоркте жазылып, Батыс Еуропада аяқталғанын түсінбеді. Композитор өткір, зиялы және сезімтал адам болды, соңғы жылдары тұрған елінің көріністері мен дыбыстары оған әсер етпеуі мүмкін емес. Романтикалық аура бұрынғысынан мүлдем жойылған еді.
Many have noted Rachmaninoff's inspiration from George Gershwin's Rhapsody in Blue, a piece for piano and orchestra completed in 1924, only three years before Rachmaninoff finished his own. Though he was unable to attend the premiere of the Gershwin Rhapsody on February 12, 1924 due to a prior recital engagement at the Ararat Temple, Kansas, Missouri that same evening, he attended other performances of Gershwin's piano and orchestra works including Concerto in F, Second Rhapsody, Variations on I Got Rhythm, and eventually Rhapsody in Blue in the 1920s and 30s. Sometimes less remembered is that he was a faithful and longtime enthusiast of Paul Whiteman's jazz orchestra, which hosted the Rhapsody in Blue premiere, even sending his daughter the Whiteman orchestra's newest records every month. He also listened to orchestral jazz by both the black jazz orchestras then playing regularly in New York — those of Fletcher Henderson and Duke Ellington — and later became a devoted enthusiast of pianist Art Tatum. Tenor John McCormack remembered Rachmaninoff himself playing jazz for his own amusement. These jazz elements, most felt, were not consistent with Rachmaninoff's previous brooding and dark themes. What they failed to realize was that, though some aspects of the concerto had roots in Imperial Russia, the piece had been written mainly in New York, and finished in Western Europe. The composer was a sharp, intelligent and sensitive man who had naturally been affected by the sights and sounds of the country in which he had resided for the last several years. Any romantic aura had long dissipated.
Шолу
Рахманиновтың барлық фортепианолық концерттерінің ішіндегі ең аз танымал конценті, бірақ ол Ресейде жиі орындалады. Мұның бірнеше себебі болуы мүмкін. Оның құрылымы аморфты және бір рет тыңдағанда түсіну қиын деп сынға түсті. Тек екінші бөлімі (Ларго) ерекше әуенге ие, ал сыртқы бөлімдер көбінесе виртуоздық фортепианолық пассаждар мен каденциялардан тұрады. Рахманиновтың көптеген соңғы туындылары сияқты, бұл концертте де батыл хроматизм және ерекше джаздық сипат бар.
The concerto is probably the least known of all Rachmaninoff's piano concertos, but it is frequently performed in Russia. There may be several reasons for this. The structure was criticized for being amorphous and difficult to grasp on a single hearing. Only the second movement (Largo) contains a prominent melody, while the external movements seem to be composed mainly of virtuosic piano runs and cadenzas. Like most of Rachmaninoff's late works, the concerto has a daring chromaticism and a distinctive jazzy quality.
Құрамы
Рахманинов 1917 жылдың 23 желтоқсанында отбасымен бірге Стокгольмге концертке бару үшін Ресейден кетіп, ешқашан қайтып оралмады. Әйелі мен екі қызын асырап, эмигрант ретінде өмір сүру, кем дегенде, бір кезде композиция жазу мүмкін болмады. Ол өзін жаңартуға да уақыт қажет етті. Рахманинов Ресейдегі мансабының көп бөлігінде қарқынды композиторлық жұмыспен айналысқан. Оның пианисттік мансабының талаптарынан басқа, бұрынғы шығармаларын қайталаудың орнына, шығармашылық үнсіздік кезеңін бастан кешіруі оған лайықты көрінді. Егер оның жаңа шығармалары жаңа жағдайға сай болса, оған жаңа мүмкіндіктерді зерттеу үшін уақыт керек болды. Дрезденде, бұрын көп шығармалар жазған жерде, Рахманинов қайтадан композиция жазу туралы ойлай бастады. Ол досы, Николай Медтнерге былай деп жазды: "Мен жұмыс істей бастадым. Баяу жылдамдықпен ілестеймін". Сегіз жылдық гастрольдік сапардан кейін 1925 жылдың соңында төртінші концертке жұмыстану үшін демалыс алды. Ол бұл жұмысты 1911 жылы бастаған болуы мүмкін: репетиция нөмірі 39-дан басталатын баяу бөлімінің соңындағы оркестрлік бөлімде Op. 33/3 этюд-таблосының 30-шы тақтысымен бірдей тоғыз тақтылық бөлім бар. Бұл этюд-табло 1911 жылдан бастап жазылған және 1914 жылы жариялануға дайындалған, бірақ Рахманиновтың өмірінде жарық көрмеген. "Музыка" журналының 12 сәуірдегі саны 1914 жылға сілтеме жасайды: Рахманинов сол жылы Ивановкаға әдеттегіден ертерек, наурыз айында барған болса да, қазан айында аяқталған композициямен Мәскеуге қайтып келмеді. Оның қолында үш эскиз кітапшасы мен түрлі қолжазба парақтары ғана болды. Композитор бұл материалды 1917 жылы Ресейден алып келді; қазір ол Конгресс кітапханасында сақтаулы. Ол Америка Құрама Штаттарына келген алғашқы жылдары эскиздермен жұмыс істеген болуы мүмкін. Композиция жазу сол кезде мүмкін болмаса да, концерттің финалына арналған эскиздер Листтің Венгриялық рапсодиясының №2-сіне арналған каденциясының қолжазба парақтарының артында жазылған. Бұл парақтар да Конгресс кітапханасында сақталады. Ол шығарманы жақсы бастағанмен, көптеген кедергілерге тап болды – оның ішінде қызы Иринаға бір жыл бұрын үйленген күйеуінің күрт қайтысы да болды. Осы қайғылы оқиға мен басқа да қиындықтарға байланысты Рахманинов жұмысты келесі тамыздың соңына дейін аяқтамады. Бұған қоса, Рахманиновтың өзіне сын көзбен қарауы күшейді. 8 қыркүйекте ол Медтнерге партитураның көлемі (110 бет) туралы шағымданып, оны "Жыңғыр сияқты: бірнеше кеш бойы қатарынан орындауға тура келеді" деді. Медтнер бес күннен кейін Рахманиновпен концерттің тым ұзақ екендігі туралы келіспейтінін айтты және ұзындығына қатысты оның жалпы көзқарасымен де келіспеді. "Шындығында, сіздің концертіңіз маңыздылығын ескерсек, парақтарының аздығына таң қалдырды. Музыкалық шығармалардың ұзындығына белгілі шектеулер бар, сондай-ақ суреттердің өлшемдері де бар. Бірақ осы адамгершілік шектеулердің ішінде, музыкалық шығармалардың ұзындығы емес, жалықтыру сезімі ұзақтық туралы әсер береді". Рахманинов партитураны көрсеткен тағы бір досы, пианист Йозеф Хофманн да оны қолдады. Хофманн жаңа концертті қатты ұнағанын айтты және оркестрмен ойнау қиын болғанымен, болашақ қойылымдарға кедергі келтірмейді деп үміттенді. "Ол музыкалық және пианинолық тұрғыдан осыған лайық". Рахманинов шығармада екі ерекше мәселені көріп тұрды: үшінші бөлім, ол тым созылған деп тапты, және оркестрдің шығарманың көп бөлігінде үндемейтіндігі (бірақ соңғы тенденция композитордың Екінші концертінде де толық көрініс тапқан). Ол партитураны қысқартуға тура келеді деген қорытындыға келді. Рахманинов бұрын да шығармаларын тыңдаған немесе орындағаннан кейін өзгерістер енгізген. Композиторлық үстелден бірнеше жыл қашықта болғандықтан, оның идеяларын қалай жеткізу керектігіне қатысты сенімсіздік, кейбір заманауи сыншылардың пікірінше, Төртінші концерттің фрагментті сипатына себеп болды. Концерт 1927 жылдың 18 наурызында Филадельфияда композитордың өзі солист ретінде және Леопольд Стокскийдің жетекшілігімен Филадельфия оркестрімен премьераланды. 19 наурызда екінші рет орындалғаннан кейін Рахманинов 22 наурызда Нью-Йоркте Стокский мен Филадельфия оркестрімен бірге орындады. Хор мен оркестрге арналған "Үш орыс әні", Op. 41, сондай-ақ осы бір мерекеде алғашқы үш рет орындалды; "Үш орыс әні" әр жолы жақсы қабылдады, ал концерт одан да аз ықыласпен қарсы алынды.
Rachmaninoff left Russia with his family on December 23, 1917 for a concert date in Stockholm, Sweden, never to return. Life as an émigré with a wife and two daughters to support meant that composition was out of the question, at least for a while. He also needed time to renew himself. Rachmaninoff had composed intensely during much of his career in Russia. Aside from the requirements of his pianistic career, it may have been more dignified for Rachmaninoff to endure a period of creative silence than to merely repeat what he had written before. If his subsequent compositions were to be relevant to his new situation, he needed time to learn and explore his new parameters. In Dresden, where he had done much composing in the past, Rachmaninoff began to think specifically about composing again. He wrote his friend and fellow exile Nikolai Medtner, "I've already started to work. Am moving slowly." After eight years of touring, he took a sabbatical at the end of 1925, working on the Fourth Concerto. He may have begun this work as early as 1911: the end of the slow movement from rehearsal number 39 has in the orchestral part the same nine bar passage as the Etude Tableau, Op. 33/3 from bar 30. This Etude Tableau derives from 1911 and was pulled from the advertised publication in 1914. In fact it was not published at all during Rachmaninoff's lifetime. The April 12 issue of Muzyka points to 1914: While Rachmaninoff had gone to Ivanovka earlier than usual that year, in March, he did not return to Moscow that October with a finished composition, contrary to his usual custom. All he reportedly had were three sketch books and various separate sheets of manuscript paper. The composer brought this material with him from Russia in 1917; it is now housed in the Library of Congress. He may have also tinkered with sketches in his early years in the United States. Although composition at that time was for the most part out of the question, sketches for the finale of the concerto are on the back of the manuscript sheets of his cadenza for Liszt's Hungarian Rhapsody No. 2. These sheets are also at the Library of Congress. Though he made a good start on the piece, he was also interrupted numerous times — not least among which being the sudden death of his son in law, who had married his daughter Irina less than a year previously. With this tragedy and other challenges which arose, Rachmaninoff did not finish the work until the end of the following August. On top of this, Rachmaninoff's already self critical tendencies were heightened. He complained to Medtner on September 8 of the size of the score (110 pages) and that it "will have to be performed like The Ring: on several evenings in succession." Medtner replied five days later that he could not agree with Rachmaninoff about the concerto being too long, or about his general attitude about length. "Actually, your concerto amazed me by the fewness of its pages, considering its importance Naturally, there are limitations to the lengths of musical works, just as there are dimensions for canvasses. But within these human limitations, it is not the length of musical compositions that creates an impression of boredom, but it is rather the boredom that creates the impression of length." The pianist Josef Hofmann, another friend to whom Rachmaninoff showed the score, also encouraged him. Hofmann said he liked the new concerto very much, and he hoped that — while its frequent metric changes might make playing the piece with an orchestra difficult — it would not prove an obstacle to future performances. "It certainly deserves them from a musical as well as a pianistic point of view." Rachmaninoff saw two specific problems with the work: the third movement, which he found too drawn out, and the fact that the orchestra is almost never silent throughout the piece (although the latter tendency is fully in evidence in the composer's Second Concerto, as well). He concluded that he would have to make cuts in the score. Rachmaninoff had made changes to works in the past, after he had heard or performed them. Along with his having been away from the composer's desk for several years, this insecurity in deciding how his ideas should be expressed may account for what some contemporary critics considered the fractured nature of the Fourth. The concerto was premiered in Philadelphia on March 18, 1927, with the composer as soloist and Leopold Stokowski leading the Philadelphia Orchestra. After a second performance on March 19, Rachmaninoff performed the work with Stokowski and the Philadelphia Orchestra in New York on March 22. The Three Russian Songs, Op. 41, for chorus and orchestra were also given their first three performances on these same occasions; the Three Russian Songs were favourably received each time, the concerto less so.
Қабылдау
Тәндік сын бірден-бір қатал болды, бұл Рахманиновтың 1897 жылғы Бірінші симфониясының премьерасынан бері алған ең өткір сын-ескертпелеріне әкелді. Бір жағынан, мұны күтуге болар еді, әсіресе композитор үшін. Оны Дебюсси, Фурэ және Руссельдің кейінгі туындыларына деген реакциямен салыстыру оңай. Рахманинов сияқты, бұл адамдар консерваторлар деп белгіленді. Олардың барлығы композициялық стильдеріне толыққанды енгізілген, бірақ сыншылар оны жетілдіру емес, шығармашылық күштің әлсіреуі деп қарады. Сонымен қатар, Рахманиновтың үшінші фортепиано концерті бастапқыда бұрынғысына жақын көшірме болмағаны үшін сыналып, жамандалды. Бұл екі туынды Рахманиновтың бұрылуы күтпеген композициялық норманы білдіретіндей әсер қалдырды. Сонымен қатар, бұл туындылардың романтизмі Рахманинов сияқты адамдар Ресейден кетіп бұрын бастан өткерген жағдайларды ескергенде, сәл қисынсыз болар еді. Дегенмен, концертке бағдарламалық түсіндірмелерді жазған Лоуренс Гилман «Herald Tribune» газетінде жаңа туындының «жіңішкелігі мен біртектілігіне» шағымданып, оның «C минорындағы әйгілі серігінен гөрі әсерлі де емес» деді. «Telegram» газетінің редакторы Питтс Санборн концертті «ұзақ, жалықтыратын, маңызсыз, кейбір жерлерінде әдепсіз» деп атап, оны «Листтен Пуччиниге, Шопеннен Чайковскийге дейін, осыдан-соған дейін аяқталмаған, шала тоқыма жиынтық» деп сипаттады. Тіпті Мендельсон да аз ғана мақтауға ие болды. 1927 жылы ұсынылған төртінші концерттің салыстырмалы заманауилығы негізінен екінші және үшінші концерттермен салыстырғанда диссонанстың жоғары деңгейінен емес, оның қалыптасқан композициялық көзқарасынан туындады. Оның формальды құрылымдары бұрынғыларына қарағанда эллипстік болды. Оның музыкалық тұжырымдары жиі өзгерді, тікелей болмады. Кейбір тақырыптардың жасырындығы басқаларының айқын тікелейлігімен күшейтілді.
Critical reaction was universally scathing, prompting the most vitriolic reviews Rachmaninoff had received since the premiere of his First Symphony in 1897. In some ways, this should have been expected, especially by the composer. It can easily be compared to reaction to the late works of Debussy, Fauré and Roussel. These men, like Rachmaninoff, had been labeled as conservatives. They all made subsequent developments wholly integral to their compositional styles which were considered by critics as a weakening of creative power rather than as a refinement of it. Moreover, Rachmaninoff's Third Piano Concerto was panned initially for not being a near copy of its predecessor. Together, these two pieces gave the impression of a compositional norm from which Rachmaninoff was not expected to depart. At the same time, the romanticism of these works would have been fatuous in light of what people like Rachmaninoff had recently gone through before leaving Russia. In any case, Lawrence Gilman, who had written the program notes for the concerto, complained in the Herald Tribune of "thinness and monotony" in the new work, that it was "neither so expressive nor so effective as its famous companion in C minor". Pitts Sanborn of the Telegram called the concerto "long winded, tiresome, unimportant, in places tawdry", describing it as "an interminable, loosely knit hodge podge of this and that, all the way from Liszt to Puccini, from Chopin to Tchaikovsky. Even Mendelssohn enjoys a passing compliment." The relative modernity of the Fourth Concerto as presented in 1927 did not stem primarily from a higher level of dissonance compared to the Second and Third Concertos but from its inherent compositional attitude. Its formal structures were more elliptical than those of its predecessors. Its musical statements shifted more, were less direct. The elusiveness of some themes was heightened by the overt directness of others.
Көбірек кесу
Рахманинов төртінші концертінің бастапқы және қайта жөнделген нұсқаларының сәтсіздігіне көңілі толып, қанағаттанбады. Алғашқы орындалыстардан кейін Рахманинов қысқартулар мен басқа да түзетулер жасады, бірінші бөлімді 367 такттан 346-ға, финалды 567 такттан 476-ға дейін қысқартты; сондай-ақ орталық Ларгодан бірнеше тактты алып тастады. Барлығында, ол шығарманы 1016 такттан 902 таққа дейін қысқартты. Концерт 1928 жылы композитордың TAIR баспасы арқылы Парижде жарияланды. Британдық тұңғыш орындалысы 1928 жылдың 2 желтоқсанында Лев Пуишноффтан Манчестерден BBC хабарламасында берілді және 1929 жылы Ұлыбританияда бірнеше рет орындалды. Келесі жылы ол Еуропа құрлығында орындалды. Бұл орындалыстар да бастапқы орындалыстардан артық сәттілікке ие болмады. Рахманинов одан да көңілі толып, шығарманы толығырақ жөндеуге уақыт келгенше тоқтатты. Пианистер Владимир Ашкенази, Лесли Ховард және Евгений Судбин, сондай-ақ өмірбаяншы Макс Харрисон, Рахманинов екінші фортепианолық сонатасындағыдай, төртінші концерттің барлық аспектісін алғаш рет дұрыс жасағанын айтты. Олар оның жағымсыз пікірлерге ыңғайласып, бастапқыда қуатты және өзгеше туынды болған шығарманы әлсірететін өзгерістерді қайта-қайта жасағанына қатты өкінеді. Бұл түзетулер ыңғайласуға дайындығын білдіруі мүмкін, бірақ осы өзгерістерді жасауға себеп болған нәрсе түсініксіздік болуы мүмкін. Рахманиновтың өзі осы композицияның нағыз мәнін түсінбеген болуы мүмкін, әсіресе ол алғаш орындалғанда. Музыктанушы Джеффри Норрис, керісінше, Рахманинов түзетулерінде жеткілікті алға баспағанын айтты. Ол Рахманинов шығарманың негізгі құрылымдық кемшіліктерін жойса, оны одан да жақсы қабылдауы мүмкін еді деп мәлімдеді.
Rachmaninoff became discouraged by the Fourth Concerto's lack of success, in both its original and its revised forms. After the initial performances, Rachmaninoff made cuts and other revisions, reducing the first movement from 367 to 346 bars and the finale from 567 to 476 bars; he also removed a few bars from the central Largo. Altogether, he shortened the piece from 1,016 to 902 bars. This was the state in which the concerto was published in 1928 by the composer's publishing firm TAIR in Paris. The British premiere of the work was given on December 2, 1928 by Lev Pouishnoff in a BBC broadcast from Manchester and played several times in the UK in 1929. It was performed in mainland Europe the following year. These were no more successful than the initial performances. Rachmaninoff, more discouraged, withdrew the work until he had time to rework the piece more thoroughly. Pianists Vladimir Ashkenazy, Leslie Howard and Yevgeny Sudbin, and biographer Max Harrison have argued that, as with his Second Piano Sonata, Rachmaninoff got everything about the Fourth Concerto right the first time. They find it extremely disappointing that he yielded to adverse opinion, repeatedly making changes that weakened what had initially been a powerfully original work. While these revisions might imply an undue willingness to compromise, the motivation for making those changes may have been incomprehension. Rachmaninoff himself may simply not have fathomed the true nature of this composition, especially when it was first performed. The musicologist Geoffrey Norris, in contrast, argued that Rachmaninoff did not go far enough in his revisions. He claimed that, had Rachmaninoff tackled the basic structural deficiencies of the work, it might have been received more sympathetically than it actually was.
Қайта қарау
Рахманинов Үшінші симфонияны аяқтағаннан кейін Төртінші концертті қайта қарау туралы айтқанмен, бастапқы аяқтағаннан кейін 15 жыл өткен соң, 1941 жылға дейін ноталарды қайта қарауға кіріспеді. Осылайша ол оның соңғы түпнұсқа композициясы болды. Негізгі тақырыптық материалды өзгертпей, Рахманинов оркестрлеуді қайта қарастырды, орталық Ларгодағы фортепиано партиясын жеңілдетті және финалды толығымен қайта жазды. Ол 1928 жылы жасаған түзетулерге қосымша кесімдер енгізді. Бірінші бөлімді 346 тактіден 313-ке, баяу бөлімді 80 тактіден 77-ге, ал ең маңыздысы, финалды 476 тактіден 434-ке дейін қысқартты. Бұл бүкіл шығарманы 902 тактіден 824 тактіден тұруға жеткізді. Сол күзде Рахманинов қайта қарастырылған Төртінші концертінің премьерасын Филадельфияда өткізді, бірақ дирижерлік пультта Евгений Орманди болды. Эдвин Шлосс «The Philadelphia Record» газетіне жазған рецензиясында:
Though Rachmaninoff talked about revisiting the Fourth Concerto after finishing the Third Symphony, he put off going over the score until 1941, 15 years after initially completing it. It thus became the last original composition on which he worked. While not changing the basic thematic material, Rachmaninoff revised the orchestration, simplified the piano writing in the central Largo, and thoroughly overhauled the finale. He also made cuts additional to the ones he had made in 1928. He reduced the first movement from 346 to 313 bars, the slow movement from 80 to 77 bars and, most invasively, the finale from 476 to 434 bars. This brought the complete work from 902 to 824 bars. That fall, Rachmaninoff premiered the revised Fourth, again in Philadelphia but with Eugene Ormandy conducting. Edwin Schloss wrote in his review for The Philadelphia Record,
«Кеше орындалған Төртінші концерт – Рахманиновтың 14 жыл бұрын осы сахнада алғаш рет орындалған шығармасының жаңа өңделісі. Жаз айларында кең ауқымды жөндеу жұмыстары жүргізілді және кешегі орындалу концерттің қазіргі түріндегі тұңғыш орындалуы болды. Бұл музыканың асыл ниетпен және қараңғы романтикамен, формасы жағынан сәл фрагментті және рухы жағынан Рахманиновқа тән екені анық болды. Оны жазған ұлы суретшіге құрмет көрсетсек те, және оның керемет фортепианолық шеберлігіне қарамастан, сәл көңілсіздендірді. Алайда, оның орындалуы кез келген маусымдағы жаңалықтардың қатарына қосылды – жылдар өте келеде керемет жаңалыққа айналды, а именно, Рахманинов өзінің 68 жасында да әлі күнге дейін көпшілік алдындағы ең жас және күшті пианистердің бірі болып табылады. Орманди мен Рахманинов екінші симфониямен бірге Вашингтон, Балтимор және соңында Нью-Йоркте қайта қарастырылған Төртінші концертін орындады, сондай-ақ осы шығарманы RCA үшін жазды. Рахманинов ешқашан шығармаға толық қанағаттанбады, тіпті Ормандимен бірге жазуға дейін оркестрлеуді жетілдіруге тырысып, қанағаттанарлық нәтижеге жетпегеніне өкінді. Бұл өзгерістердің көп бөлігі басылған ноталарға енбеді; алайда, олар композитордың өзінің жазбасын зерттеген басқа пианистердің, соның ішінде Владимир Ашкенази, Стивен Хоу, Леонард Пеннарио және Эрл Уайлдтың жазбаларында орын алды. 1941 жылғы қайта қаралымы туралы не ойласақ та, риторика мен әшекейлеудің жойылғаны айқын. Сонымен қатар, үшінші концерттің кейбір бөлімдеріне қарағанда, солисттен белсенділікке күшті талап қойылады. Финалдың экспозициясы – бұл шығарманың орындалуындағы ритмнің сәулеттік сапасының көрнекті мысалы. Жалпы, финалдағы керемет виртуоздық көрерменді таң қалдыруға арналған жарқын пассаждар емес. Ол қарбалас, әрекетке толы, күш-қуатымен тоқталмайтын. Рахманинов қайтыс болған кезде осы соңғы нұсқаның екі фортепианоға арналған редукциясын жазумен айналысып жатқан еді. Жесірінің өтініші бойынша Роберт Рассел Беннет редукцияны аяқтады.
The Fourth Concerto as heard yesterday is a revision of a work first heard here 14 years ago from Rachmaninoff's hands. The revision, which is extensive, was made last summer and yesterday's performance was the concerto's first anywhere in its present form. It turned out to be nobly meant and darkly romantic music, somewhat fragmentary in shape and typically Rachmaninoffian in spirit. And, with all due respect to the great artist who wrote it, and for all its fine pianism, a trifle dull. Its playing, however, added up to news in any season — news that becomes increasingly miraculous as the years go by, namely, that for all his 68 years, Rachmaninoff is still one of the most virile and brilliant young pianists before the public today. Ormandy and Rachmaninoff played the revised Fourth, with the Second Symphony, in Washington, Baltimore, and eventually New York, as well as recording the work for RCA. Still, Rachmaninoff was never fully satisfied with the work, continuing to tinker with the orchestration even in the days immediately before his recording session with Ormandy, and lamenting that he did not find the time to reorchestrate the piece to his satisfaction. Many of these changes never found their way into the printed score; however, they have made it onto recordings by other pianists who have studied the composer's own recording, including Vladimir Ashkenazy, Stephen Hough, Leonard Pennario and Earl Wild. Whatever might be thought about the 1941 revision, there is an elimination of rhetoric and ornamentation. Moreover, there is a sharper demand on involvement from the soloist than in some parts of the Third Concerto. The exposition of the finale is an especially fine instance of the architectural quality of rhythm in the performance of this work. Altogether, the immense virtuosity of the finale on the whole is not showy passagework to please audiences. It is hectic, full of action, unstoppable in its energy and power. Rachmaninoff was engaged in writing a two piano reduction of this final version when he died. At his widow's request, Robert Russell Bennett completed the reduction.
Қолжазба нұсқасы
2000 жылы Рахманинов мұрагерлік қоры Boosey & Hawkes компаниясына Роберт Трэлфолл мен Лесли Ховардтың сараптамалық көмегімен Төртінші концерттің 1926 жылғы өңделмеген қолжазба нұсқасын жариялауға рұқсат берді. Ресейлік пианист Евгений Судбин 1926 жылғы нұсқасының дискісіндегі түсіндірмелерінде одан да әрі барып, Рахманиновтың «өз ұстанымдарында тұрып», концертті қайта жасамағанын тіледі, «өйткені оның шығармаларының түпнұсқа нұсқалары әдетте формасы мен эмоционалдық күші жағынан артық» дейді. Қолжазба нұсқасы өткір гармонияларды және күшті музыкалық қайшылықтарды ашады. Әсіресе Финалда, бұл үйлесімдер екі редакцияда да жоқ бірнеше өткір эпизодтарға әкеледі, бұл бөлімді Судбиннің сөзімен айтқанда, «тыныс-тынышсыз қысқа» етеді. Рахманиновтың осы қайшылықтарды жоюына байланысты жазушы Элгер Нильс қолжазба нұсқасын Рахманиновтың өркендеуінің қанағаттандырылмаған шыңы деп атады. Оның орнына Рахманинов Үшінші симфония мен Симфониялық билердегідей, айқын музыкалық формаларда жазуға кірісті. Black/Buketoff жазбасы 1928 жылғы толық нұсқаның жалғыз коммерциялық жазбасы болса, үшінші бөлімін пианист Михаил Руди және Марис Янсонс Санкт-Петербург филармониясымен дирижерлік етіп жазды. Сонымен қатар, Мэриленд университетінің Халықаралық фортепиано архивінде 1928 жылғы нұсқаның коммерциялық емес екі жазбасы сақталады: пианист Гуннар Йохансеннің Луисвилл оркестрімен Хорхе Местердің жетекшілігімен 1973 жылдың 3 мамырында Индианаполистегі Батлер университетінің Романтикалық музыка фестивалінде орындалған тікелей концерті (Йохансен 1934 жылы доктор Сток пен Чикаго симфониясымен концертті сәтті орындаған); сондай-ақ, 1939 жылдың 12 қарашасындағы пианист Генриетта Шуман мен Эрно Рапидің жетекшілігімен Радио Сити музыкалық залындағы концерттің радио хабары. Генриетта Шуманның жазбасы үш 78 айналымдық дискінің бес жағынан тұрады, олар Мэрилендтегі Халықаралық фортепиано архивімен CD форматына көшірілді, осы мүмкіндікті пайдаланып беттік шуды азайту және ойнату биіктігін түзету жүргізілді, бірақ жұмыстың кейбір бөліктері бір ғана диск кесу станогымен жазылғандықтан жоғалып кетті.
In 2000 the Rachmaninoff Estate authorized Boosey & Hawkes, with the expert assistance of Robert Threlfall and Leslie Howard, to publish the uncut 1926 manuscript version of the Fourth Concerto. Russian pianist Yevgeny Sudbin, in the liner notes for his recording of the 1926 version, goes further, wishing Rachmaninoff had "stuck to his guns" and not revised the concerto, "as the original versions [of his works] are usually superior, in terms of both form and emotional impact" The manuscript version reveals more pungent harmonies and a more violent set of musical contrasts. Especially in the Finale, these juxtapositions result in some strident episodes absent from either of the revisions, making the movement, in Sudbin's words, "too truncated." Because of Rachmaninoff's removal of these contrasts, writer Elger Niels called the manuscript version a missed culmination in Rachmaninoff's development. Instead, Rachmaninoff started writing in clearer musical forms, like those in the Third Symphony and Symphonic Dances. While the Black/Buketoff recording is the only commercial recording of the complete 1928 version, a single movement, the third, has been recorded by pianist Mikhail Rudy and Mariss Jansons conducting the St. Petersburg Philharmonic. Furthermore, there exist two non commercial recordings of the 1928 version at the International Piano Archives of the University of Maryland: a live performance from May 3, 1973 by pianist Gunnar Johansen with the Louisville Orchestra conducted by Jorge Mester in Indianapolis as part of the Butler University Romantic Music Festival (Johansen had performed the concerto with success in 1934 with Dr. Stock and the Chicago Symphony); as well as a November 12, 1939 recording of a Radio City Music Hall broadcast of the concerto performed by pianist Henrietta Schumann and the Radio City Orchestra conducted by Erno Rapee, apparently the first recording of this work, which even predates Rachmaninoff's own 1941 recording of the final version. The Henrietta Schumann recording comprises five sides of three 78 rpm instantaneous discs which have been transferred to CD format by the International Piano Archives at Maryland which has taken the opportunity to reduce the surface noise and correct the playback pitch, although some portions of the work are missing due to recording with only one disc cutting lathe.