Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хирургиялық процедура
Surgical procedure
Каротидтік эндартеректомия – қаротидтік артерия тарылуынан (ішкі қаротидтік артерияның тарылуы) туындаған инсульт қаупін азайту үшін қолданылатын хирургиялық процедура. Эндартеректомия кезінде хирург артерияны ашып, плак (қолқа) алып тастайды. Плак артерияның ішкі қабатын, яғни интиманы қалыптастырып, қалыңдатады, сондықтан процедураның атауы артерияның ішкі қабаттарының бір бөлігін алып тастауды білдіреді. Балама ретінде каротидтік стенттеу процедурасы бар, ол да кейбір науқастар үшін инсульт қаупін азайтуға көмектеседі.
Carotid endarterectomy is a surgical procedure used to reduce the risk of stroke from carotid artery stenosis (narrowing the internal carotid artery). In endarterectomy, the surgeon opens the artery and removes the plaque. The plaque forms and thickens the inner layer of the artery, or intima, hence the name of the procedure which simply means removal of part of the internal layers of the artery. An alternative procedure is carotid stenting, which can also reduce the risk of stroke for some patients.
Медициналық қолданыстар
Каротидтік артерия тарылуынан туындаған инсульт қаупін азайту үшін каротидтік артерия эндартеректомиясы қолданылады. Каротидтік стеноз симптомдармен (яғни, симптомдық) жүруі мүмкін, немесе симптомдарсыз жағдайда дәрігер анықтауы мүмкін (симптомсыз). Эндартеректомиядан күтілетін пайда симптомдық пациенттерде симптомсыз пациенттерге қарағанда жоғары. Каротидтік эндартеректомияның өзі инсульт тудыруы мүмкін, сондықтан уақыт өте келе инсульттерді болдырмау үшін операциядан кейінгі 30 күндік өлім-және инсульт қаупі симптомсыз адамдар үшін 3%-дан кем, ал симптомдық адамдар үшін 6%-ға тең немесе одан аз болуы керек. Каротидтік эндартеректомия бұрынғы инсульттың салдарынан туындаған симптомдарды емдемейді. Кейбір пациенттерде каротидтік эндартеректомия танымдық функцияларды жақсарта алады ма деген мәселе даулы.
Carotid endarterectomy is used to reduce the risk of strokes caused by carotid artery stenosis over time. Carotid stenosis can either have symptoms (i. e., be symptomatic), or be found by a doctor in the absence of symptoms (asymptomatic) and the risk reduction from endarterectomy is greater for symptomatic than asymptomatic patients. Carotid endarterectomy itself can cause strokes, so to be of benefit in preventing strokes over time, the risks for combined 30 day mortality and stroke risk following surgery should be < 3% for asymptomatic people and ≤ 6% for symptomatic people. Carotid endarterectomy does not treat symptoms of prior strokes. It is controversial if carotid endarterectomy can improve cognitive function in some patients.
Симптомдық
Симптомдары бар адамдар инсульт немесе өткінші ишемиялық шабуылға ұшыраған. Симптомдық пациенттерде 70–99% тарылу болған жағдайда, емделген әр алты адамның біреуі екі жыл ішінде ауыр инсульттан сақталды (яғни, емдеу үшін алты адам қажет). Асимптомдық пациенттерден айырмашылығы, орташа каротидтік стенозы (50–69%) бар симптомдық адамдар да эндартеректомиядан пайда көреді, бірақ оның дәрежесі төмендеу, бес жылда емдеу үшін 22 адам қажет. Бұған қоса, бірнеше аурудың бірдей болуы нәтижеге кері әсер етеді: бірнеше денсаулық проблемасы бар адамдар операциядан кейін жоғары өлім-жітімге ұшырайды, сондықтан процедурадан аз пайда көреді. Ең көп пайда алу үшін инсульт немесе өткінші ишемиялық шабуылдан кейін, әсіресе алғашқы 2 апта ішінде операция жасалуы керек.
Symptomatic people have had either a stroke or transient ischemic attack. In symptomatic patients with a 70–99% stenosis, for every six people treated, one major stroke would be prevented at two years (i. e., a number needed to treat of six). Unlike asymptomatic patients, symptomatic people with moderate carotid stenosis (50–69%) still benefit from endarterectomy, albeit to a lesser degree, with a number needed to treat of 22 at five years. In addition, co morbidity adversely affects the outcome: people with multiple medical problems have a higher post operative mortality rate and hence benefit less from the procedure. For maximum benefit people should be operated on soon after a stroke or transient ischemic attack, preferably within the first 2 weeks.
Асқынулар
Таяу артерия эндартеректомиясының ең қауіпті асқынуы – инсульт. Симптомдары бар пациенттерде (3–5%) инсульт пайда болу қаупі, симптомдары жоқ пациенттерге (1–3%) қарағанда жоғары. Операция кезінде қан кету, инфекция және бас миының жүйкелерінің зақымдануы да қауіпті. Операциядан кейін сирек кездесетін ерте асқыну – церебральды гиперперфузия синдромы, сондай-ақ реперфузия синдромы деп те аталады, ол операциядан кейін бас ауруымен және жоғары қан қысымымен байланысты. Ұзақ мерзімді асқынуларға эндартеректомия ошағының қайта тарылуы (рестеноз) жатады, бірақ симптомдары жоқ пациенттерде оның клиникалық маңызы күмәнді.
The most feared complication of carotid endarterectomy is stroke. Risks of stroke at the time of surgery are higher for symptomatic (3–5%) than asymptomatic patients (1–3%). Bleeding, infection, and cranial nerve injury are also risks at the time of surgery. Following surgery, a rare early complication is cerebral hyperperfusion syndrome, also known as reperfusion syndrome, which is associated with headache and high blood pressure following surgery. Long term complications include restenosis of the endarterectomy bed, although the clinical significance of this is controversial in asymptomatic patients.
Процедура
Стерноклеидомастоид бұлшығының орта сызығында кесік жасалады. Кесіктің ұзындығы шамамен см құрайды. Ішкі, ортақ және сыртқы каротид артериялары мұқият анықталады, тамырлық иірмелермен бақыланады және қысылады. Ішкі каротид артериясының люмені ашылады және атероматтық плака алынып тасталады. Артерия тігіспен және люменнің көлемін арттыру үшін жамамен жабылады. Гемостаз қамтамасыз етіледі және жоғарыдағы қабаттар тігіспен жабылады. Тері көзге көрінетін немесе көрінбейтін (сорылатын) тігіспен жабылуы мүмкін. Көптеген хирургтар процедура кезінде миға қан ағынын қамтамасыз ету үшін уақытша шунт орнатады. Процедура жалпы немесе жергілікті анестезия астында жүргізілуі мүмкін. Жергілікті анестезия операция кезінде ауызша байланыс арқылы неврологиялық күйді тікелей бақылауға және қолдың күшін тексеруге мүмкіндік береді. Жалпы анестезия кезінде миға қан ағынын бағалаудың жанама әдістерін қолдану қажет. Электроэнцефалография (ЭЭГ), транскраниалды доплерлік талдау, церебральдық оксиметрия немесе каротид артериясының түйіндік қысымын бақылау шунтты орналастыруға бағыт беруі мүмкін, немесе шунт әдетте қолданылады. Қазіргі уақытта жергілікті және жалпы анестезияның нәтижелерінде, сондай-ақ шунтты қажеттілігін анықтау әдістерінде маңызды айырмашылықты көрсететін нақты дәлелдер жоқ. Медициналық әдебиетте тіркелген алғашқы жағдай 1954 жылы The Lancet журналында жарияланды; хирург – Феликс Истоккотт, Лондон қаласындағы Сент-Мэри ауруханасының хирургиялық бөлімшесінің кеңесші хирургы және директордың орынбасары. Истоккотттың жасаған процедурасы қазіргі түсінігіміздегідей эндартеректомия емес еді; ол артерияның зақымдалған бөлігін алып тастады, содан кейін сау ұштарын тігіп қосты. Одан бері әртүрлі науқастар тобында оның тиімділігіне қатысты деректер жинақталды. 2003 жылы АҚШ-та шамамен 140 000 каротид эндартеректомиясы жасалды, бірақ процедуралардың саны уақыт өте келе азайып келеді.
An incision is made on the midline side of the sternocleidomastoid muscle. The incision is between in length. The internal, common and external carotid arteries are carefully identified, controlled with vessel loops, and clamped. The lumen of the internal carotid artery is opened, and the atheromatous plaque substance removed. The artery is closed using suture and a patch to increase the size of the lumen. Hemostasis is achieved, and the overlying layers closed with suture. The skin can be closed with suture which may be visible or invisible (absorbable). Many surgeons place a temporary shunt to ensure blood supply to the brain during the procedure. The procedure may be performed under general or local anaesthesia. The latter allows for direct monitoring of neurological status by intra operative verbal contact and testing of grip strength. With general anaesthesia, indirect methods of assessing cerebral perfusion must be used. Electroencephalography (EEG), transcranial doppler analysis, cerebral oximetry, or carotid artery stump pressure monitoring can guide the placement of a shunt, or a shunt may be routinely used. At present there is no good evidence to show any major difference in outcome between local and general anaesthesia, nor between methods of determining the need for a shunt. The first case to be recorded in the medical literature was in The Lancet in 1954; the surgeon was Felix Eastcott, a consultant surgeon and deputy director of the surgical unit at St Mary's Hospital, London, UK. Eastcott's procedure was not strictly an endarterectomy as we now understand it; he excised the diseased part of the artery and then resutured the healthy ends together. Since then, evidence for its effectiveness in different patient groups has accumulated. In 2003 nearly 140,000 carotid endarterectomies were performed in the US, however, the number of procedures has continued to decrease over time.