Александр Андронов: Совет физигі және өзіндік тербеліс теориясының негізін қалаушысы

Кіріспе

Кеңес физигі Александр Александрович Андронов (Алекса́ндр Алекса́ндрович Андро́нов; 11 сәуір 1901 [ескі стиль бойынша 29 наурыз 1901], Мәскеу – 31 қазан 1952, Горький) – Кеңес физигі және Кеңес Одағы Ғылым академиясының мүшесі (1946 жылдан). Ол динамикалық жүйелердің тұрақтылығы теориясы саласында көп жұмыс істеді, құрылымдық тұрақтылық түсінігін енгізді (Лев Понтрягинмен бірге). Осы аяда ол өзіндік тербелістің математикалық теориясына (бұл терминді ол өзі қойған) үлкен үлес қосты, тербелістердің пайда болуы мен Ляпуновтың тұрақтылық теориясы арасындағы байланысты орнатты. Ол өзіндік тербелістердің толыққанды теориясын дифференциалдық теңдеулердің сапалық теориясымен, топологиямен және қозғалыстың тұрақтылығының жалпы теориясымен байланыстыра жасады. Айдың бетіндегі Андронов кратері оның құрметіне аталған.

Өмірбаян

Андронов Мәскеуде бай отбасында дүниеге келген. Оның анасы Лидия Александр әлі бала кезінде әкесінен ажырасып кеткен. Оның әкесі – саудагер, оларды қамтамасыз еткен. 1909 жылы Лидия балаларына жақсы білім алуға көмектескен әйгілі гинеколог дәрігер Корнелий Липскийге тұрмысқа шықты. 1918 жылы Александр Мәскеудегі Орта білім беру деңгейіндегі Еңбек мектебін бітірді. 1920 жылы ауруына байланысты әскери қызметке жарамсыз деп танылғаннан кейін, ол радиотехника мамандығы бойынша Электр техникасы факультетіне Мәскеу жоғары техникалық мектебіне (МГТС) оқуға түсті. 1921 жылдан бастап МГТС-да оқыған кезінде Мәскеу университетінің физика-математика факультетінде дәрістерге қатыса бастады, ал 1923 жылы сол факультетке ауысты. 1925 жылы МГУ-ді теориялық физика мамандығы бойынша бітірді. Аспирантура жылдарында (1926-1929) көрнекті физик Л. И. Мандельштамның жетекшілігімен статистикалық физика және кванттық механика саласын зерттеді. Содан кейін ол тербеліс тудыру мәселесіне ден қойды, оның шешімі оның одан әрі ғылыми қызметінің бағытын анықтады. А. А. Андроновтың кандидаттық диссертациясы "Пуанкаре лимит циклдары және тербелістер теориясы" 1929 жылы Париж Ғылым академиясының еңбектерінде жарияланды. Ол сызықтық емес тербелістер теориясының негізін қалады, оның негізгі әдісі А. А. Андронов әзірлеген нүктелік бейнелеу әдісі болды. Сызықтық емес тербелістер теориясының мәселелеріне байланысты Александр Александрович дифференциалдық теңдеулердің сапалық теориясын одан әрі дамытумен айналысты. Ол жаңа идеяларды енгізді және маңызды математикалық нәтижелерге қол жеткізді. 1929 жылдан бастап Александр Александрович Бүкіл Одақтық электротехникалық институтында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді, ал 1930 жылы Мәскеу университетінің Физика ғылыми-зерттеу институтына оқуға түсті. Соғыстан кейінгі жылдары А. А. Андронов КСРО Ғылым академиясының Автоматтандыру және телемеханика институтында (қазіргі Ресей Ғылым академиясының Бақылау ғылымдары институты) жұмыстарға белсенді қатысты. Андроновтың Мәскеуге сапарлары мен ол ұйымдастырған ғылыми семинардың жұмысы М. А. Айзерман, М. В. Мееров, В. В. Петров және басқа да ИАТ ғалымдарына үлкен әсер етті. 1952 жылдың 31 қазанында Андронов дүние салды. 51 жасында ауыр гипертониядан қайтыс болды. Ол Нижний Новгородтың Бугровское зиратында жерленген.

Andronov was born in Moscow into a wealthy family. His mother, Lidia, separated from his father when Aleksandr was still a child. His grandfather, the merchant, provided for them. In 1909 Lidia married doctor Korneliy Lipsky, renowned hynecologist, who helped her children get proper education. In 1918 Aleksandr finished Secondary Level Labour school in Moscow. In 1920, after being deemed unfit for military service due to illness, he enrolled in the Moscow Higher Technical School (MHTS) to the Faculty of Electrical Engineering with specialization in radio engineering. Since 1921, while studying at MHTS began to attend lectures in at the Physics and Mathematics Department of Moscow University (MSU), where he eventially transferred in 1923. In 1925 he graduated from MSU with a degree in theoretical physics. During his postgraduate years (1926 1929) under the supervision of the outstanding physicist L. I. Mandelstam, he was first engaged in statistical physics and quantum mechanics. Then he concentrated on the issues of oscillation generation, the solution of which determined the direction of his further scientific activity. A. A. Andronov's Ph. D. thesis "Poincaré limit cycles and the theory of oscillations" was published in 1929 in the Proceedings of the Paris Academy of Sciences. It laid the foundation for the theory of nonlinear oscillations, the main method of which was the method of point mappings developed by A. A. Andronov. In connection with the problems of the theory of nonlinear oscillations, Aleksandr Aleksandrovich was engaged in further development of the qualitative theory of differential equations. He introduced new ideas and obtained a number of significant mathematical results. Since 1929, Alexander Alexandrovich became a researcher at the All Union Electrotechnical Institute, and in 1930 he enrolled in the Research Institute of Physics at Moscow University. In the post war years, A. A. Andronov actively participated in the work at the Institute of Automation and Telemechanics (IAT) of the USSR Academy of Sciences (now Institute of Control Sciences RAS). Andronov's visits to Moscow and the work of the scientific seminar he organized had a great influence on IAT scientists such as M. A. Aizerman, M. V. Meerov, V. V. Petrov, and others. On October 31, 1952, Andronov passed away. At the age of 51 he died of a severe form of hypertension. He is buried in the Bugrovskoye cemetery of Nizhny Novgorod.