Кіріспе

Неміс дипломаты Кристиан Август Ульрих фон Хасселл (12 қараша 1881 – 8 қыркүйек 1944) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі неміс дипломаты. Германияның диктаторы Адольф Гитлерге қарсы неміс қарсылығының мүшесі болған Хасселл британдықтарға Германия барлық аумақтық басып алуларын сақтап қалса, қарсылық Гитлерді құлатып тастайды деген ұсыныс жасады. 20 шілдедегі сәтсіз қастандықтан кейін ол өлім жазасына кесілді.

Отбасы

Фон Хассель ежелгі жер иеленуші дворяндықтан тараған, бірінші лейтенант Ульрих фон Хассель мен Маргареттің (құрметті фон Стош) ұлы болып дүниеге келген. Оның анасы Пруссияның мемлекеттік министрі және Адмиралтействоның басшысы Альбрехт фон Стоштың немере қызы болды. Сонымен қатар, ол Генриетта Фогельдің шөбересі болды, оны Генрих фон Клейст 1811 жылғы қарашада өзіне қол жұмсауға жетелеген. Ульрих фон Хассель кейіннен осы фактінің жазушыға деген құрметін арттырғанын жоққа шығармады. Оның анасының әкесі граф Август Нейхардт фон Гнайзенаудың шайқас жолындағы серігі болған. Бұл Хасселлдің прус реформаторына деген ерекше қызығушылығын түсіндіреді, ол кейбір жарияланымдарда және басқа да жерлерде көрініс тапты. 1805 жылы туған оның әкесінің әкесі Кристиан фон Хассель заңгерлік мансапты таңдады, бұл олардың ескі Ганновер отбасындағы ерекшелік еді. Олардың мүшелері немесе жер иелері болған немесе әскери мансапқа қадам басқан. Хасселл – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Гитлерге қарсы күреске көмектескен Вольф Ульрих фон Хасселдің әкесі. 1971-1978 жылдары Біріккен Ұлттар Ұйымындағы елші және миссия жетекшісінің орынбасары ретінде ол Германия Федеративтік Республикасының бақылаушы статусынан толыққанды мүшелікке қайта оралуын қамтамасыз етті. Бұрын ол Бонндағы Сыртқы істер министрлігінде, Бельгияда және Италияда дипломатиялық қызмет атқарған. Оның Римдегі қызметіне 12 жастағы қызы Фей де ілесіп келді. 1933 және 1937 жылдар аралығында ол әкесінің нацизмнің өрлеуіне деген реакциясын және оның қағазға түсіргісі келмеген, бірақ отбасына сеніп айтқан жағымсыз сезімдерін күнделікке жазды. Ол сондай-ақ әскери және соғыс тарихы бойынша танымал автор Агостино фон Хасселдің және 1994 жылғы Аустрияның Еуропалық Одаққа қосылуы бойынша референдум кезінде Еуропалық комиссияның бұрынғы мемлекеттік қызметкері және ЕО-ның Аустриядағы елшісі болған Корадо Пирцио Биролидің де атасы.

Ерте өмір

Хасселл Померания провинциясының Анклам қаласында бірінші лейтенант Ульрих фон Хасселл мен оның әйелі Маргареттің отбасында дүниеге келді. Хасселл 1899 жылы Принц Генрих гимназиясында Абитур емтиханын тапсырды. 1899-1903 жылдары Лозанна, Тюбинген және Берлин университеттерінде заң және экономика мамандықтарын оқыды. Ол студенттік бірлестікте белсенді болды. Циньдаода (сол кезде "Циньтао" деп аталатын неміс колониясы) және Лондонда біраз уақыт өткеннен кейін, 1909 жылы Сыртқы істер министрлігінде ассессор болып жұмыс істей бастады. 1911 жылы Хасселл Ұлы адмирал Альфред фон Тирпицтің қызы Илзе фон Тирпицке үйленді. Олардың төрт баласы болды. Сол жылы ол Генуяда вице-консул болып тағайындалды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыста Хасселл 1914 жылғы 8 қыркүйекте Марна шайқасының бірінші кезеңінде кеудесінен жараланды. Соғыстың барысында ол Альфред фон Тирпицтің кеңесшісі және жеке хатшысы болып жұмыс істеді. Кейіннен ол қайын атасының өмірбаянын жазды. 1918 жылы соғыс аяқталғаннан кейін Хасселл Германия Ұлттық Халық партиясына (Deutschnationale Volkspartei немесе DNVP) қосылды. Келесі жылдары ол Сыртқы істер министрлігіне қайта оралып, 1930 жылдардың басына дейін Рим, Барселона, Копенгаген және Белград қалаларында жұмыс істеді. 1932 жылы Хасселл Германияның Италия Корольдігіндегі елшісі тағайындалды. 1933 жылы Хасселл нацистік партияға мүше болды. Ол 1937 жылы нацистік Германия, фашистік Италия және Жапония империясы арасында жасалған Антикоминтерн шартына қарсы болды және оның орнына Еуропадағы батыс христиандық біртүтастықты қолдады (іс жүзінде, ол 1925 жылы Құрметті рыцарь ретінде қабылданған, ал 1933 жылы Әділет рыцаріне дейін көтерілген, неміс протестант дворяндарының қауымдастығының мүшесі болды). 1938 жылы Бломберг-Фрич ісінің нәтижесінде Хасселл Адольф Гитлердің бұйрығымен Римдегі елшілік қызметінен қайтарылды, бірақ дипломатиялық қызметтен шеттетілмеді. 1939 жылғы 1 қыркүйекте Польшаға неміс шабуылынан кейін Хасселл Солтүстік Еуропа үкіметтерінің өз елдеріне неміс шабуылы жасалуы мүмкін деген қорқынышын басу үшін делегация басқарды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Хасселл Гитлер билігін құлату жоспарларына қатысты. Хасселлдің негізгі қызметі Карл Фридрих Герделер мен Людвиг Бекке негізделген консервативті оппозициялық топтар мен жас Крейзау тобы арасындағы байланыс болуы еді (Хасселл бір кезде осы топты ағылшын тіліндегі терминді пайдаланып, "Оның Салтанаттың ең адал оппозициясы" деп ирониямен атады). 1940 жылы Хасселл Германия мен Ұлыбритания империясы арасындағы мүмкін келісімді талқылау үшін әуесқой дипломат Джеймс Лонсдейл Брайанспен кездесті. Лонсдейл Брайанс Германияға Еуропаны бақылауға рұқсат беруді, ал Ұлыбританияға әлемнің қалған бөлігін бақылауды ұсынды. Келесі бірнеше жылда Хасселл Орталық Еуропалық Экономикалық Конгрестің атқару комитетіндегі лауазымын пайдаланып, Германиядағы мүмкін төңкерістен кейін не болатынын одақтас шенеуніктермен талқылады. Ол өзін Бек пен Йоханнес Попицпен бірге, сәтті төңкерістен кейін Гитлерден кейінгі Германияның ішкі құрылымын жоспарлауда көріп отырды. Хасселлдің күнделіктері 1943 жылдың көктемінде Холокост туралы нақты білімі болғанын көрсетеді. Ол жаппай газбен улауды "ойға келмейтін арсыздық" деп айыптады. Көздерге байланысты, ол немесе бұрынғы Кеңес Одағындағы елші Фридрих Вернер фон дер Шуленбург болжанып отырған уақытша үкіметте Сыртқы істер министрі болар еді. Хасселлдің 1940 жылғы ұсынысы Ұлыбританияның Германияға Аустрия, Судеттер және Польшаны қоса алғанда, нацистердің Еуропадағы барлық аумақтық иеліктерін сақтауға рұқсат беруі шартына негізделген. Британдықтар Германия үшін ғана пайдалы болатын келісімге келісуге ешқандай себеп көрмеді. Алайда, 1944 жылдың 29 шілдесінде Хасселл 20 шілдедегі қастандыққа қатысқандығы үшін Гестапомен тұтқындалды, бұл оның болжаған нәрсесі еді. 8 қыркүйекте ол екі күндік сот процесінен кейін неміс халық сотында (Volksgerichtshof), төрағасы Роланд Фрайслер болды, өлім жазасына кесілді және сол күні Берлиндегі Плоццензее түрмесінде дарға асылды.