Кіріспе
Жапондық жекпе-жек өнерінің мектебі. Хинёшита Торите Кайсан Такенучи рю (日下 捕手 開山 竹内流) – Жапониядағы ең көне джиу-джитсу корюларының бірі. Ол 1532 жылы, Тенбунның бірінші жылы, алтыншы айдың жиырма төртінші күні Сакушудағы Ичиносе қамалының иесі Такенучи Чунагон Дайджо Накацукасадайию Хисамори құрған. Өзінің джиу-джитсуымен танымал болғанымен, Такенучи рю шын мәнінде толыққанды жекпе-жек өнері, оның ішінде қарулы күресу (йорой кумиучи), таяқ (боджитсу), қылыш (кенжитсу), қылыш тарту (иаидзитсу), найза (нагинатадзитсу), темір желдеткіш (тесендзитсу), бау-арқан (ходжитсу) және қайта жандандыру әдістері (сакацухо) кіреді. Оның джиу-джитсу техникалары Жапониядағы көптеген басқа мектептердің құрылуына зор ықпал етті. Такенучи рю бүгінге дейін Такенучи отбасының мүшелері, сондай-ақ Жапонияның ішінде және за рубежом басқа топтар арқылы белсенді түрде таратылуда. Йошин рю (楊心流) және Рёи Шинто рюмен бірге, Такенучи рю (竹内流) дзюдо пайда болғанға дейін Эдо дәуірінің (江戸時代 Эдо jidai 1603–1868) ең ірі, маңызды және ықпалды үш джиу-джитсу мектебінің бірі болды.
Hinoshita Torite Kaisan Takenouchi ryū (日下 捕手 開山 竹内流) is one of the oldest jujutsu koryū in Japan. It was founded in 1532, the first year of Tenbun, on the twenty fourth of the sixth lunar month by Takenouchi Chūnagon Daijō Nakatsukasadaiyū Hisamori, the lord of Ichinose Castle in Sakushū. Although it is famous for its jūjutsu, Takenouchi Ryū is actually a complete martial art, including armed grappling (yoroi kumiuchi), staff (bōjutsu), sword (kenjutsu), sword drawing (iaijutsu), glaive (naginatajutsu), iron fan (tessenjutsu), restraining rope (hojōjutsu), and resuscitation techniques (sakkatsuhō). Its jūjutsu techniques have been influential in the founding of many other schools in Japan. Takenouchi Ryū is still actively transmitted today by members of the Takenouchi family, as well as by other groups both within and outside Japan. Together with the Yōshin ryū (楊心流) and the Ryōi Shintō ryū, the Takenouchi ryū (竹内流) was one of the three largest, most important and influential Jūjutsu schools of the Edo period (江戸時代 Edo jidai 1603 1868) before the rise of Judo.
Тарих
"Такеноучи Кейшо Кого Ден" құжатында, мектептің құрылуы мен дамуын баяндайтын деректерде, Такеноучи Хисамори жекпе-жек өнерін жетілдіру үшін Санномия ғибадатханасының жанындағы тауларға уақытша шегініп кетті. Ол алты күн мен алты түн бойы екі шаку және төрт сун (шамамен 72 см немесе 2 фут 4 дюйм) ұзындығындағы бокенмен (ағаш қылыш) жаттығу жасады, ол оның болжамды бойына қарағанда салыстырмалы түрде ұзын қару болатын. Алтыншы түнде ол шаршап, бокенін жастыққа тіреп ұйықтап қалды. Оны ақ шашы мен ұзын сақалы бар тау шаманы оятты, ол Хисамориге Атаго құдайының бойын бітіргендей көрінді. Хисамори белгісіз біреуге шабуыл жасады, бірақ жеңілді. Шаман оған: "Дұшпанмен кездескенде, бір сәтте өмір мен өлім шешіледі. Осыны хиохо (әскери стратегия) дейді" деді. (凡そ敵に向へば時を移さず、たちどころに殺生降伏させる。これが兵法といふものぞ。) Содан кейін ол Хисаморидің бокенін алып, ұзын қарудың шайқаста тиімсіз екенін айтып, оны бір шаку және екі сун ұзындығындағы екі қысқа қылышқа бөлді. Шаман Хисамориге оларды белдігіне іліп, "когусоку" деп атауын және күрес пен жақын арадағы шайқаста қалай қолдануға болатынын үйретті. Бұл техникалар "коши но мавари" деп аталды, яғни "белдің айналасы" деген мағынаны білдіреді. Содан кейін шаман Хисамориге жауларды арқанмен байлап, тұтқындауды үйретті, мұнда ол ағаштан алынған жүзімді пайдаланды. Содан кейін шаман жел мен молния арасында түсініксіз жоғалып кетті. Такеноучи Хисаморидің екінші ұлы Хитачиносуке Хисакацу, 64 жасқа келгенде әкесі оған дәстүрді ресми түрде тапсырғаннан кейін Такеноучи Рю мектебінің екінші басшысы болды. Ол және оның ізбасары, ұлы Каганосуке Хисаёши оқу бағдарламасына өздерінің әдістерін қосып, оны толыққанды сого будзюцу жүйесіне айналдырды.
Оқу бағдарламасы
Такенучи-Рю ең алдымен джудзюцусымен танымал, және ол өте кең аумақты қамтиды. Оның қарусыз джиу-джитсу техникаларына теходоки (ұстауды бұзу), укеми (құлау), нагеваза (лақтыру), кансетсуваза (буынды шығару), атеми (денедегі әлсіз нүктелерге соққы беру), шимеваза (мойнау), неваза (жердегі техникалар) және каппо (жандандыру) жатады. Бұл техникалар джиу-джитсудың әртүрлі бөлімдері үшін каталарға біріктіріледі, оның ішінде ториде (ұстау және бақылау), хаде (қарусыз маңызды нүктелерге шабуыл жасау) және кумиучи (жақын күрес). Бұл қарусыз каталар Такенучи-Рю джиу-джитсуының ең танымал түрі, бірақ олар оның нағыз негізі емес. Мектептің құрылу мифі бойынша, Такенучи-Рю джиу-джитсуының орталық формалары – когусоку коши но мавари, қарулы қарсыластарға қарсы қысқа қылыш когусокуты қолдана отырып, қарулы күрес техникалары. Хисакацу мен Хисаёши, мектептің екінші және үшінші басшылары, осы негізді пайдаланып джиу-джитсудың қалған техникаларын жасады. Джиу-джитсудан басқа, көптеген түрлі қарулар оқытылады. Оларға қылыш, таяқ, арқанмен байлау, нагината және тағы да басқалары жатады. Қылыш оқу бағдарламасы негізгі бөлімдерге бөлінеді: кендзюцу – ұқсас қаруланған қарсыласқа қарсы негізгі қылышпен жұмыс істеу, саид – қылышпен күрес, ал иай – жылдам қылыш тартып, соққы беру техникалары. Таяқ Такенучи-Рю қозғалысты зерттеуде маңызды рөл атқарады және оқу бағдарламасының маңызды бөлігін құрайды. Таяқпен жұмыс әртүрлі ұзындықтағы таяқтарды қамтиды, атап айтқанда, алты шаку таяқ үшін боджитсу және сәл қысқарақ таяқ үшін шинбо. Басқа үлгілерге төрт шаку екі күн таяқ үшін джоджитсу және үш шаку ұзындығындағы қысқа таяқтар үшін ханбо жатады. Арқанмен байлау – ториде өнеріне маңызды қосымша, және қарсыластарды байлаудың ходжоджутсу немесе хобаку деп аталатын техникалары екі шаку бес күн арқанды, дәстүрлі түрде күлгін түсті хайя нава арқылы оқытылады. Такенучи-Рю басқа қару-жарақ техникаларымен салыстырғанда аз танымал, бірақ нағыз сого будзюцу ретінде ол майданның ішінде де, сыртында да қолдануға арналған көптеген қару-жарақтарды сақтайды. Нагината мен кусаригама, сондай-ақ юттэ таяғы, шюрикен садақтары және тессен темір желдеткіші де оқытылады. Кейбір каталарда қылыштан шабуылға қарсы қорғану үшін күнделікті заттарды қолдануды көрсетуге арналған ерекше қарулар бар. Оларға жапондық шатыр – каса және қазан қақпағы – набебута жатады.
Ықпал
Такенучи Рю джиу-джитсу дамуына зор ықпал етті. Такенучи Рюдың тармақтары кейіннен мектептерге тікелей немесе жанама түрде әсер етті, соның салдарынан қазіргі заманғы дзюдо мен айкидода кездесетін көптеген қабылдаулардың тамыры Такенучи Рюға жетеді. Көптеген маңызды джиу-джитсу корю мектептерінің негізін мектеп оқушылары қалады, мысалы Рикишин Рю, Фусен Рю, Сосуишицу Рю, Такаги Рю және оның тармақтары (мысалы, Хонтай Ёсин Рю) және Араки Рю. Бұл риухалар Такенучи Рюдан көптеген қабылдауларды тікелей мектептен немесе оның шеберлерінің қабылдауларын талдау арқылы қабылдады. Такенучи Рю-ның негізін қалаушысының рокушакубодзюцу [6 футтық (2 метрлік) таяқ] қолданылуы және оқытуы туралы құжаттары бар. Бұл оны осы дағдыларды оқыған ең көне мектеп етеді және ол басқа да өнерлерге рокушакубодзюцуды оқытуда үлкен әсер еткен деп саналады. Басқа өнерлердің де ұзақ тарихы бар және олар рокушакубоны оқығандарын айтады, бірақ әзірге сол кезеңнен ешқандай құжат табылмады. Мүмкін, бұл мектептер оны кейіннен өз оқытуларына қосып алған болар.
Ұрпағы
Кез келген корю сияқты, Такенучи Рю ұрпағы оның мүшелері үшін маңызды және мақтаныш тұтады. Дәстүр отбасы ішінде сақталғандықтан, мектептің кезекпен басқарған басшыларының есебі ғасырлар бойы мұқият тіркеліп келген. 8-ші басшы Такенучи Тоичиро Хисаёшиден кейін, ұрпақ екі тармаққа – соке және соденке желілеріне – бөлінді. Бұл, қандық байланыс пен дәстүрді сақтау мақсатында жасалды.
Такеучи Санто-рю
Такеучи Санто риу немесе Такенучи Санто риу (竹内三統流) Араки риуінің ықпалымен үш Такенучи әулетін біріктіру арқылы Хиго доменінде құрылды. Бұл мектеп жойылды, бірақ оның соңғы ұстазы Хидеки Шимаданың еңбектері Bitchū Den жаратылыстанда зерттеледі.