Кіріспе

1866 жылы Нью-Йоркте алғаш көрсетілген мюзикл.

"The Black Crook" – 1866 жылы Нью-Йорк қаласында үлкен жетістікке ие болған музыкалық театр туындысы. Көптеген театр сыншылары "The Black Crook" мюзиклдің қазіргі заманғы түсінігіне сай келетін алғашқы танымал туынды деп санайды. Либретто авторы – Чарльз М. Баррас. Томас Бейкер іріктеген және өңдеген музыка көбінесе әсерленген туындылардан тұрады, бірақ оған жаңа әндер де енген, олардың ішінде "You Naughty, Naughty Men" ерекше аталады. Сюжеті – Фауст тақырыбындағы мелодрамалық романтикалық комедия, бірақ қойылым керемет арнайы эффекттерімен және шағын костюмдерімен танымал болды. 1866 жылдың 12 қыркүйегінде Манхэттендегі Бродвейдегі 3200 орындық Niblo’s Garden сахнасында алғашқы көрсетілімі өтіп, рекордтық 474 қойылымға ие болды. Содан кейін ондаған жылдар бойы кеңінен гастрольдік сапарлар жасалып, 1870–71, 1871–72 жылдары және одан кейін де бірнеше рет Бродвейде қайта қойылды. "The Black Crook" көбінесе қазіргі заманғы мюзиклдің прототипі саналады, себебі оның танымал әндері мен билері біртұтас пьеса ішінде араласып, актерлер орындайды. 1872 жылдың 23 желтоқсанында Лондондағы Альгамбра театрында ашылған "The Black Crook" атты британдық қойылым, Фредерик Клей мен Жорж Якобидің жаңа музыкасымен, Нью-Йорк нұсқасына әсер еткен француздық бастапқы материалдарға негізделген жаңа сюжеті бар опера буффе болды. 1916 жылы "The Black Crook" мультфильмі түсірілді.

Шығарманың шығу тегі

1866 жылы Генри С. Джаррет пен Генри Палмер еуропалық жаңалықтарды Америкаға әкелу ниетімен өндірістік серіктестік құрды. Олар Париждегі «Фери Ла Биш о Буа» спектаклін және Лондондағы «Астли амфитеатрындағы» пантомиманы көргеннен кейін, өз американдық қойылымдарына сол қойылымдардағы көрінген тамашаның түпкілікті элементтерін енгізуді шешті. Олар Париж шоуының жетекші бишілерінің бірнешеуін жұмысқа алды және Лондондық қойылымнан әсем трансформациялық көріністі сатып алды. Олар Нью-Йорк музыка академиясында керемет қойылым қоюды жоспарлаған, бірақ академия сол жазда өртеніп кетті. Осы уақытта актер Баррас «Қара құбыжық» атты мелодрама жазды, өзін және биші әйелі Сэлли Сент-Клэрді басты рөлдерде көрсету үшін оны гастрольдік турға шығаруды көздеді. Ол Уильям Уитлимен, «Нибло бағының» директорымен, шоудың Нью-Йорк премьерасын өткізу туралы келісім жасады, бұл 1880-жылдар үшін өте ұзақ – 100 спектакльдік келісімшарт болатын. Баррас Нью-Йорк штатының Буффало қаласында декорациялар мен реквизиттерді жасауға кірісті. Джаррет пен Палмер Уитлиге «Нибло бағында» әлі жазылмаған шоуларын қою туралы ұсыныс жасады, бірақ Баррас осы орынды бұрыннан брондаған еді. Өндіріс күштерін біріктіру туралы идея кімге келгені белгісіз, бірақ келісім шарттарына сәйкес Баррасқа роялти ретінде белгілі бір сома төленді және енді Уитлиге ешқандай төлем жасаудың қажеті болмады, ал Джаррет пен Палмер «Қара құбыжықтың» Нью-Йорк сахнасындағы продюсерлеріне айналды. Джаррет Еуропаға оралып, Баррастың мелодрамасын «Ла Биш о Буаға» ұқсас музыкалық туындыға айналдыру үшін тағы да көп идеялар, безендірулер мен персонал жинады. Ол сахналық жабдықтардың, декорациялардың, костюмдердің, реквизиттердің, 100 биші мен актердің жиынтығымен қайтып келді, ал продюсерлер Баррастың декорациялық және костюмдік дизайндарын толығымен ауыстырды, сондай-ақ көбірек би мен тамашаны қосу үшін сценарийдің бір бөлігін қысқартты. Бұл қойылым бұрын-соңды болмаған зәулімдікпен сахналанды, ал костюмдердің тым тарлығы дау тудырды, бірақ бұл дау оны насихаттауға көмектесті.

Сыни қабылдау

Ұзындығы артық болған бұл туынды дебюттік кешін қиындықтармен өткерді, сосын көптеген қысқартулар жасалды. Көрермендердің пікірі екіге жарылды – кейбіреулер көріністің әсемдігіне ғашык болды, ал енді біреулері оған наразылық білдірді. Марк Твен бірінші топта болды: "Жалпақ аяқ қыздар – қыздардың шексіз даласы, үйіліп, қабаттасып, театрдың күмбезіне дейін, көлемі мен киімдері азайып, соңғы қатардағы балалар көзге көрінбейтін арқандарда аспанға ілінген, тек камзол киген. Барлық көрініс бағаналармен, өрнектермен және алтын, күміс және жарқын түстермен жасалған зәулім әшекейлермен сәнделген – бәрі керемет театр шамдарымен жарықтандырылған, ал жұмсақ күміс тұманға ұқсас жіңішке перде арқылы көрінеді! Бұл – "Мың бір түннің" ғажайыптарының іске асуы". Чарльз Диккенс қарама-қарсы пікір білдірді: "Бұл балеттің негізі ретінде қолдануға болатын ең абсурдті нәрсе. Онда ойнайтындар оның мағынасын түсінбейді". Осылайша, "осы қосылысты көрмеген адам ешқандай әңгімеге қатыса алмайтын" деңгейге дейін шоудың танымалдылығы артты.