Кіріспе

Алойс Вах немесе Алойс Людвиг Вахелмайр (кейде Вахелмейер, 30 сәуір 1892 – 18 сәуір 1940) – австриялық экспрессионист суретші және график. Ол Жоғарғы Австрияның Ламбах қаласында дүниеге келді және Жоғарғы Австрияның Браунау қаласында қайтыс болды. Оның туған жылы оны қазіргі заманғы өнердің, әсіресе экспрессионизмнің негізін салған буынға жақын қылады, алайда суретші ретіндегі өмірі кубизм, футуризм және «Der Blaue Reiter» мен «Die Brücke» қозғалыстарының экспрессионистері үлкен өзгерістер кезеңін бастағаннан кейін басталды. Өмірінің соңғы жылдары Вах өнердегі бастапқы тамырларынан қол үзді және діни суреттерге бет бұру арқылы ерте экспрессионистік туындыларынан алшақтады. Бірақ бүгінде оның осы ерте туындылары ең үлкен жетістіктері саналады.

Өмірбаян

Вах өмірінің ерте кезеңінде суретші болуды шешті және 17 жасында Венаға келді, бірақ бастапқыда бірнеше кері кетулерге ұшырады. Мюнхен академиясы оны студент ретінде қабылдамады және Венада өнерді оқымаққа тырысты, бірақ сәттілік болмады. Ол Мюнхендегі Книрр-Сейлер сурет мектебінде, сондай-ақ 1913 жылы Париждегі Коларосси академиясында формальды білім алды. Оқуын Штутгартта Генрих Альтеррмен аяқтады. 1915 және 1916 жылдары Вах соғыстың қасіретін бейнелейтін ағаш кескіндерінен тұратын серия жасады. «1914 жылғы өлім биі» (Ein Totentanz von 1914) және «Тағдыр жолы» (Straße der Schicksale) сияқты пошта карточкасының мөлшеріндегі ағаш кескіндері, жарылатын оқтар мен өлген солдаттардың суретін көрсете отырып, индустриалданған соғысты бейнелейді. Вах Бірінші дүниежүзілік соғыста жауынгерлік міндеттерден тыс тапсырмаларда қызмет етті. 1916/7 жылдары ол Ф.Р. Зенц есімді, басқаша белгілі емес ақынның «Кригстотентанц 1914» атты өлеңіне қосымша ретінде жеті ағаш кескінін жариялады. Вах, Георг Шримпф және Фриц Шефлер 1919 жылы құрылған, бірақ қысқа ғұмырлы болған, әйтсе де маңызды «Революциялық суретшілердің әрекет комитеті» (Aktionsauschuss Revolutionärer Künstler) мүшелері болды. Вахтың ағаш кескіндері радикалды мақсаттармен байланысты болды және өзіне қауіп тудыра отырып, күнделікті баспасөзde кеңінен жарияланды. 1919-1920 жылдары «Адал ұл» (Der verlorene Sohn) атты ағаш кескіндерінен тұратын цикл жасады. 1920 жылдан бастап Браунауда экспрессионистік натюрморттар, пейзаждар мен портреттер жасады, бірақ кейіннен осы кезеңнің суреттерінен алшақтады. «1914 жылғы өлім биі» (Ein Totentanz) атты 16 соғыс кескіні 1922 жылы жинақ түрінде жарияланды. 1938 жылы Аншлюс болғаннан кейін нацистік режим Вахқа сурет салуға тыйым салды. Ол 1940 жылдың 18 сәуірінде туберкулез бен азық-түлік жетіспеушілігінен қайтыс болды. Оның туындылары Эрнест Троссқа қалдырылды, ол оларды 1945 жылы Колорадо штатының Денвер қаласында алды. 1956 жылы Лос-Анджелес тарих, ғылым және өнер мұражайында ретроспективті көрме өткізілді, мұражайға Тросс берген туындылар қойылды, ал ол өзі каталогты жазды.