Кіріспе
Неміс суретшісі және гравюра шебері (1891–1969) орыс тобы. Вильгельм Генрих Отто Дикс (2 желтоқсан 1891 – 25 шілде 1969) – неміс суретшісі және гравюра шебері, Веймар Республикасы және соғыстың қатыгездігі тұсындағы неміс қоғамын аяусыз және шыншыл бейнелеуімен танымал. Джордж Гросс және Макс Бекманмен бірге ол «Жаңа обьективтілік» (Neue Sachlichkeit) ағымының ең маңызды суретшілерінің бірі саналады.
the Russian band
Wilhelm Heinrich Otto Dix (; 2 December 1891 – 25 July 1969) was a German painter and printmaker, noted for his ruthless and harshly realistic depictions of German society during the Weimar Republic and the brutality of war. Along with George Grosz and Max Beckmann, he is widely considered one of the most important artists of the Neue Sachlichkeit.
Ерте өмір және білім
Отто Дикс Германияның Унтермхаус қаласында дүниеге келді, қазір бұл қала Гера қаласының бір бөлігі, Тюрингия жерінде орналасқан. Темір қорыту зауытының жұмысшысы Франц Дикс пен жастық шағында өлең жазған тігінші Луизаның үлкен ұлы болғандықтан, ол өнермен ерте жасынан танысты. Суретші болған туысы Фриц Аманның студиясында өткізген уақыты жас Оттоның суретші болу арманының қалыптасуына шешуші әсер етті; оны бастауыш мектеп мұғалімі де ынталандырды. Дикстің ерте туындыларының көп бөлігі пейзаждар мен портреттерге арналған, олар кейіннен экспрессионизмге ауысқан стильді реализмде салынған.
Бірінші дүниежүзілік соғыс қызметі
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Дикс неміс армиясына өз еркімен келді. Ол Дрездендегі далалық артиллерия полкіне бекітілді. Дикс соғыстың қорқынышты көріністерінен терең әсер алды және кейіннен қираған үйлердің арасынан өтетін қайта-қайта түсін сипаттады. Ол өзінің қасіретті тәжірибелерін көптеген келесі туындыларында бейнеледі, оның ішінде 1924 жылы жарық көрген "Der Krieg" деп аталатын елу гравиюрадан тұратын жинағы да бар. Содан кейін ол 1929 жылдан 1932 жылға дейін салынған "Соғыс триптихінде" соғысқа қайта оралды.
Соғыстан кейінгі көркем шығармалар
1918 жылдың соңында Дикс Гераға оралды, бірақ келесі жылы Дрезденге көшіп барды, онда ол Hochschule für Bildende Künste-де оқыды. Ол 1919 жылы өзінің туындылары экспрессионистік кезеңнен өтіп жатқан тұста Дрезден сецессиясының негізін қалаушылардың бірі болды. 1920 жылы Джордж Гросспен танысып, Даданың ықпалымен туындыларына коллаж элементтерін енгізе бастады, олардың кейбіреулерін Берлиндегі алғашқы Дада көрмесіне ұсынды. Сол жылы Дармштадт қаласында өткен неміс экспрессионистерінің көрмесіне қатысты. 1921 жылы металл шебері Марта Кохпен танысып, 1923 жылы үйленді. Олардың үш баласы болды. Ол оның портреттерінде жиі бейнеленді. 1924 жылы ол Берлин сецессиясына қосылды; осы кезде ол бұрынғы шеберлердің үлгісімен, темпералы сырлаудың үстіне майлы бояудың жұқа қабаттарын жағу арқылы реалистік стильде сурет салуды дамыта бастады. 1923 жылы салған "Траншея" атты суретінде соғыстан кейін солдаттардың бөлінген және шіріген денелері бейнеленгендіктен, қатты дау тудырды, сол себепті Вальраф-Рихартц мұражайы суретті перде артына жасырды. 1925 жылы Кёльн қаласының сол кездегі мэрі Конрад Аденауэр суретті сатып алудан бас тартып, мұражай директорының отставкаға кетуіне мәжбүр етті. Дикс 1925 жылы Мангеймде өткен Neue Sachlichkeit көрмесіне қатысты, онда Джордж Гросс, Макс Бекман, Генрих Мария Даврингхаузен, Карл Хуббух, Рудольф Шлихтер, Георг Шолц және тағы да басқалардың туындылары көрсетілді. Дикстің жұмысы, Гросс сияқты, қазіргі неміс қоғамын қатты сынға алды және көбінесе Lustmord, яғни жыныстық зорлыққа байланысты мәселелерді қамтыды. Ол өмірдің қараңғы жақтарына назар аударды, қайтпасқа тиіс проституция, зорлық, қарттық және өлімді аяусыз бейнеледі. 1927 жылы жарық көрген сирек мәлімдемелерінің бірінде Дикс: "Объект басты, ал форма объектімен қалыптасады" деді. Оның ең танымал суреттерінің қатарында Филипп Роттың 1995 жылғы "Саббат театры" романының мұқабасы ретінде пайдаланылған "Теңізші мен қыз" (1925), Германияның Веймар Республикасындағы декаданс пен тәртіпсіздіктің қорқынышты бейнесі, онда соғыс жеңілісі мен қаржылық құлдыраумен күресудің бір жолы тоқтаусыз той-думан болды, сондай-ақ 1926 жылы салған журналист Сильвия фон Харденнің портреті бар. Оның аяқтары жоқ және деформацияланған ардагерлерді бейнелеуі – 1920 жылдары Берлин көшелерінде жиі кездесетін көрініс – соғыстың сұмдық жағын ашады және қазіргі неміс қоғамындағы олардың ұмытылған мәртебесін көрсетеді, бұл ұғым Эрих Мария Ремарктың "Батыс майданында бәрі тыныш" романында да дамытылған. Дикс көбінесе суретші ретінде танылса да, дайындалған қағазға күміс түсті қаламмен өзін және басқаларды суреттеді. 1932 жылы салған "Қартайған әйел" суреті ескі шеберлердің суреттерімен бірге қойылды.
Екінші дүниежүзілік соғыс және нацистер
Германияда нацистер билікке келген кезде, олар Диксті дегенеративті суретші деп санады және оны Дрезден академиясының өнер мұғалімі лауазымынан босатты. Кейін ол Германияның оңтүстік-батысындағы Констанс көліне көшіп барды. Дикстің «Ауыздық» және «Соғыс мүгедектері» картиналары 1937 жылы Мюнхенде өткен дегенеративті өнер көрмесінде (Entartete Kunst) қойылды. «Соғыс мүгедектері» кейіннен өртелді. «Ауыздық» та жойылған деп ұзақ уақыт ойланды, бірақ жұмыс кем дегенде 1940 жылға дейін сақталған деген мәліметтер бар. Оның кейін қайда болғаны белгісіз; ол соғыстың соңындағы шатасу кезінде тоналған болуы мүмкін. Оны «соғыстан кейінгі Еуропадағы ең әйгілі сурет, сөзбен айтып жеткізе алмайтын қорқыныштың шедеврi» деп атады. Дикс, басқа барлық суретшілер сияқты, нацистік үкіметтің Көркемөнер Рейх камерасына (Reichskammer der bildenden Kuenste) – Гёббельстің Мәдениет министрлігінің (Reichskulturkammer) бөлімшесіне – қосылуға мәжбүр болды. Рейхтегі барлық суретшілерге мүшелік міндетті болды. Дикс тек зиянсыз пейзаждарды суретке түсіруге уәде берді. Ол әлі де нацистік идеалды сынға алған аллегориялық суреттерді суреттеп жүрді. Оның «дегенеративті» деп саналатын суреттері 2012 жылы Гитлердің тоналған өнер саудагері Хилдебранд Гурлитттің ұлы жасырып қойған 1500-ден астам суреттердің арасында табылды. 1939 жылы Гитлерге қарсы қастандыққа қатысы бар деген негізсіз айыппен тұтқындалды (Георг Элсерге қараңыз), бірақ кейін босатылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Дикс «Фольксштурм» қатарына шақырылды. Ол соғыс соңында француз әскерлеріне түсті және 1946 жылғы ақпанда босатылды.
Кейінгі өмір және өлім
Дикс ақырында Дрезденге оралып, 1966 жылға дейін сонда тұрды. Соғыстан кейін оның көптеген суреттері діни аллегориялар немесе соғыстан кейінгі қайғыны бейнеледі, соның ішінде 1948 жылғы "Экче гомо" шығармасы, онда тікенді сым артындағы өзінің бейнесі бейнеленген. Осы кезеңде Дикс сол кездегі бөлінген Германияның екі бөлігінде де танымал болды. 1959 жылы ол Германия Федеративтік Республикасының Ұлы Еңбек орденімен (Großes Verdienstkreuz) марапатталды, ал 1950 жылы ГДР Ұлттық сыйлығына үміткер болды, бірақ жеңіліске ұшырады. 1967 жылы 75 жылдығына орай ол Гамбургте Лихтварк сыйлығын және Дрезденде Мартин Андерсен Нексо атындағы өнер сыйлығын алды. Дикс Гера қаласының құрметті азаматы атанды. Сондай-ақ 1967 жылы ол Ханс Тома сыйлығын, ал 1968 жылы Зальцбургтегі Гёте қорының Рембрандт сыйлығын алды. Дикс 1969 жылдың 25 шілдесінде Синген-ам-Хоентвильде екінші инсульттан кейін қайтыс болды. Ол Констанц көліндегі Хеменхофенде жерленген. Дикстің үш баласы болды: қызы Нелли және екі ұлы – Урсус пен Ян.
Отто Дикс үй музейлері
Otto Dix Haus 1991 жылы Дикстің туғанына 100 жыл толуына орай, Гера қаласындағы Мохренплац 4 мекенжайындағы 18 ғасырдағы үйінде, мұражай және көркемсурет галереясы ретінде ашылды. Оны қалалық әкімдік басқарады. Дикс өмір сүрген бөлмелеріне кіруге мүмкіндік берумен қатар, оның қағаз және суреттегі 400 жұмысынан тұратын тұрақты коллекциясы бар. Келушілер оның балалық шағында салған эскиздерін, 1920-1930 жылдардағы акварельдерін және суреттерін, сондай-ақ литографияларын көре алады. Коллекцияға сонымен қатар, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде майданнан жіберген 48 түрлі хат-хабарлары да кіреді. Галереяда сонымен қатар уақытша көрмелер де жиі ұйымдастырылады. 2013 жылдың маусым айында ғимаратқа су тасқыны келді. Зақымды жою үшін музей 2016 жылдың қаңтар айында жабылып, 2016 жылдың желтоқсан айында қайта ашылды. Дикс үй-мұражайы 2013 жылы суретшінің отбасымен бірге тұрған және 1936 жылдан 1969 жылға дейін жұмыс істеген үйінде, Оңтүстік Германиядағы Хемменхофенде ашылды.