Қалқанды әскерлер: ежелгі грек әскерлерінің тактикасы мен жабдығы
Thyreophoroi
Түйреофорлар – б.з.д. 3-1 ғасырындағы жеңіл жаяу әскер. Үлкен қалқан, сөре, найза, жартарғыш және қылышпен қаруланған. Грек, фракий, иллиялық әскерлерде болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тиреофорлар немесе түреофорлар (θυρεοφόροι; : thureophoros/thyreophoros, θυρεοφόρος) – б.з.б. 3-1 ғасырларда кең таралған жаяу әскердің бір түрі. Олар үлкен сопақ қалқанды, түреосты алып жүретін, ол металл жақтаулары мен орталық тірегі бар болатын. Олар ұзын сұғым найза, шашанай және қылышпен қаруланған. Көбінесе темір немесе қоладан жасалған македониялық дулыға киетін. Түреос қалқаны, болжам бойынша, бастапқыда кельт қалқанының өңделген түрі болған. Фракиялық және Иллириялық жаяу әскер гректерге дейін бұл қалқанды қолданған болуы мүмкін. Дегенмен, түреос Пирр Эпирдің Италиядағы жорықтарынан кейін Грекияға әкелінді деген болжам бар, себебі оның оскан одақтастары мен римдік жаулары скутумды қолданған.
The thyreophoroi or thureophoroi (θυρεοφόροι; : thureophoros/thyreophoros, θυρεοφόρος) were a type of infantry soldier, common in the 3rd to 1st centuries BC, who carried a large oval shield called a thyreos which had a type of metal strip boss and a central spine. They were armed with a long thrusting spear, javelins and a sword. They also usually wore an iron or bronze Macedonian helmet. The thureos was probably originally an adapted form of a Celtic shield. Thracian and Illyrian infantry probably adopted the shield before the Greeks. However, it has been suggested that the thureos was brought to Greece after Pyrrhus of Epirus' campaigns in Italy, as his Oscan allies and Roman enemies used the scutum.
Рөл
Тиреофорлар әдетте жеңіл әскерлер мен фалангадан ерекшеленеді және олардың екеуінің арасындағы ортаңғы рөлде болған сияқты. Олар көбінесе жеңіл әскерлерге көмек көрсетіп, пельтастар сияқты әрекет ете алатын жандай көрінеді. Тиреофорлар негізінен шекара қорғанысы сияқты кіші мемлекеттердің тактикалық қажеттіліктеріне өте ыңғайлы болды. Олар жылдам және әртүрлі жерлерде оңай қимылдай алатын. Плутархтың сөзіне қарағанда, олар жеңіл әскерлер ретінде шайқасып, содан кейін шегініп, найзаларын ұстап, қатарларын жиыстырып, фаланга құрауы мүмкін.
Thyreophoroi are usually distinguished from both skirmishers and the phalanx and seem to have operated in a role intermediate between the two types. They often supported light troops and seemed to be capable of operating in a similar manner to peltasts. The thyreophoroi were well suited to the tactical needs for smaller states, mainly border defense. They were mobile and could rapidly advance over varied terrain. According to Plutarch, they could fight as skirmishers and then fall back, assume spears and tighten the ranks, forming a phalanx.
Даму
Б.з.д. 4 ғасырда жалдамалы жаяу әскердің басты түрі пельтаст болды, тіпті ол жалдамалы әскердің жалпылама атауына айналды. Б.з.д. 3 ғасырдың басындағы бірнеше суреттерде кішкентай дөңгелек пельте қалқаны қолданылып тұрғаны көрсетілген, бірақ б.з.д. 3 ғасырдың ортасына қарай ол тиреоспен алмастырылды. Тиреос Ахай лигасы және б.з.д. 270 жылдары боэотиялықтар тарапынан қабылданды. Плутарх ахай азаматтарының тиреоспен қаруланғанын, пельтастар сияқты қашықтықтан шайқасқанын, сонымен қатар қолға-қол үшін найзалары бар екенін сипаттайды. Найзалары болғанына қарамастан, тиреофорлар жеңіл әскер болғандықтан қолға-қол шайқаста сенімді емес екендігі айтылады. Жалдамалы тиреофорлар тек гректер ғана емес, Анатолия сияқты басқа да аймақтардан болуы мүмкін. Осы шайқас түрімен қатар, қылыш пен тиреоспен жүргізілетін тиреомахия грек жарыстарында атлетикалық жарысқа айналды. Филопомен басқаратын Ахай лигасы б.з.д. 208-207 жылдары тиреосты ауыр македониялық фалангаға алмастырды, бірақ Ахай қаласы Мегалополистің азаматтары б.з.д. 222 жылы Антигон III Досон қалаға қола қалқандар бергеннен кейін македониялық стильді қабылдады, осы қалқандар эпилектой жасағын құруға мүмкіндік берді, олар шалкаспидтер ("Қола қалқандар") ретінде қаруланды. Б.з.д. 3 ғасырдың соңына қарай тиреофор кіші грек мемлекеттерінде басым әскер түрі болмай қалды, оның орнына македониялық стильдегі фаланга келді. Бұған ұқсас әскер түрі – торакиттер, олар көбінесе ауыр қаруланған және тілме броня киетін.
In the 4th century BC, the main type of mercenary infantry was the peltast, to the extent that this became a synonym for mercenaries in general. A few illustrations of the early 3rd century BC still show a small round pelte shield in use but by the mid 3rd century BC it has been replaced by the thyreos. The thyreos was adopted by the Achaean League and by the Boeotians in the 270s BC. Plutarch describes Achaean citizens equipped with the thureos as skirmishing at a distance like peltasts but also as having spears for hand to hand combat. Despite their spears, we are told that the thyreophoroi were not reliable in hand to hand fighting owing to their nature as light troops. Mercenary thyreophoroi were not only Greek but could be from other areas such as Anatolia. Alongside this form of fighting, the thyreomachia, fighting with swords and the thyreos, was developed into an athletic event in many Greek competitions. The Achaean League under Philopoemen abandoned the thyreos around 208–207 BC in favor of the heavier Macedonian phalanx, although the citizens of Megalopolis, an Achaean city, had adopted the Macedonian style in 222 BC after Antigonus III Doson gave the city bronze shields to form a contingent of epilektoi armed as chalkaspides ('Bronze Shields'). By the end of the 3rd century BC the thyreophoros was no longer the dominant troop type in the smaller Greek states, having been replaced by the Macedonian style phalanx. A related troop type was the thorakites, which were generally heavier and wore mail armor.
Суреттер
Тиреофоралар Александрия және Сидон қабірлеріндегі суреттерде жиі бейнеленеді. Оларды Тигр өзенінің жанындағы Селеукиядан табылған терракоталардың арасында да көруге болады.
Thyreophoroi are frequently illustrated in grave paintings from Alexandria and Sidon. They can also be seen in terracottas from Seleucia on the Tigris.