Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Тарих
Бронза дәуірінің жәдігерлері Фракияның түрлі аймақтарында, оның ішінде Чорлуда табылды. Б.з. дейін 1000 жылға қарай бұл аймақ Фригиялық грек отарына айналды. Кейіннен аймақты гректер, парсылар, римдіктер және византиялықтар басқарды. Рим және Византия кезеңдерінде қала Цурулос немесе Сиралло деп аталды. Католик шіркеуінің титулярлық епископтықтарының тізімінде қазіргі Чорлумен байланыстырылған епископтық орынның латыншаланған түрі ретінде "Зоролус" атауы қолданылады. Кейбір авторлар римдік Кенофрурий қаласын (Кейни тайпасының бекінісі және император Аврелианның 275 жылы қаза тапқан жері) Чорлумен байланыстырған, бірақ бұл ықтималсыз көрінеді, себебі Антониннің саяхат жол картасында Кенофрурий Византияға Цираллумнан екі сапар және 36 римдік миль (53 шақырым) жақын деп көрсетілген, ал Путтингерия кестесі екі орналасқан жерді бөлек көрсетеді. Каенофрурийде маңызды римдік және византиялық бекіністер болды, ол Фракияның кең аумақтарын бақылау үшін маңызды база болып табылды.
Bronze Age relics have been found in various areas of Thrace including Çorlu and by 1000 BC the area was a Phrygian Greek colony. The area was subsequently controlled by the Greeks, Persians, Romans and Byzantines. During Roman and Byzantine times, the town was referred to as Tzouroulos, or Syrallo. The spelling "Zorolus" is used for the Latinised form of the name of the episcopal see identified with present day Çorlu in the Catholic Church's list of titular sees. Some writers have identified the Roman town of Caenophrurium (the stronghold of the Caeni and the place where Emperor Aurelian was murdered in 275) with Çorlu, but this seems unlikely as the Antonine Itinerary lists Cenofrurium as two stages and 36 Roman miles (53) closer to Byzantium than Tzirallum, and the Tabula Peutingeriana shows the locations separately. There were important Roman and Byzantine fortifications at Caenophrurium, which was a base for controlling large areas of Thrace.
Осман дәуірі
Қиын-қыстау ерте тарихынан кейін Чорлу қаласын Осман империясының бақылауына Сұлтан Мурад I алып келді, ол бірден қаланың Pax Ottomana аясында ашылуына бағытталған саясаттың бөлігі ретінде рим қабырғаларын бұзуға бұйрық берді. Осман кезеңінде қала Константинопольден Грекияға дейінгі жолдағы маңызды тоқтау орны болып қалды. Жақын орналасқан Уграшдере ауылы 1511 жылдың тамызында Сұлтан Беязид II-нің ұлы Селім I-ді жеңген шайқасқа куә болды; бір жыл өткен соң Беязид II Селімге еңіп, ұлынан құлатылған алғашқы Осман әкесі атанды. Беязид II Диметокаға жер аударылу жолында Чорлуда қайтыс болды. Қызығы, Селім өзінің билік құрған тоғыз жылдығында Чорлуда көз жұмды. Әкесі де, ұлы да Стамбулда жерленген. 18 ғасырдың соңында Осман империясы әскери және экономикалық тұрғыдан құлдыраған кезде қала көптеген қақтығыстардың тоғысқан жеріне айналды. Осман империясы Қырымды ресейліктерге жоғалтқаннан кейін қалаға түрік босқындары қоныс аударды. Бұл босқындардың немерелері 1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысы кезінде Чорлу қаласын орыс әскерлерінің қысқа мерзімге басып алуына куә болды және ресейліктермен бетпе-бет келді. 1912-1913 жылдардағы Балқан соғыстары кезінде Чорлу Осман армиясының бас штабы қызметін атқарды, бірақ 1912 жылдың желтоқсанында болгар әскерлері басып алды. 1913 жылдың шілдесінде Екінші Балқан соғысы кезінде түрік күштері оны қайта басып алды. Түрік Тәуелсіздік соғысы кезінде 1920-1922 жылдары Чорлу грек әскерлерінің оккупациясы астында болды, бірақ ақырында Мудания қарусыздығына сәйкес Ұлыбритания оны тапсырды. 1923 жылы Республика құрылғаннан кейін қала Түркия Республикасының құрамына енді. Қала Түрік армиясының маңызды гарнизоны болып табылады және 189-шы жаяу әскер полкінің орналасқан жері саналады. 2013 жылғы Түркияның жергілікті басқаруды қайта ұйымдастыруының аясында Чорлу ауданының бір бөлігі жаңа Эргене ауданын құру үшін бөлінді.
Following a tumultuous early history, Çorlu was brought under Ottoman control by Sultan Murad I, who immediately ordered the destruction of the Roman walls as part of a policy of opening up the town under the Pax Ottomana. In the Ottoman period, the town remained an important staging post on the road from Constantinople to Greece. The nearby village of Uğraşdere was the site of the battle in which Sultan Beyazid II defeated his son Selim I in August 1511; a year later Beyazid II was defeated by Selim, becoming the first Ottoman father to be overthrown by his son. Beyazid II died in Çorlu on his way to exile in Dimetoka. Coincidentally, Selim himself died in Çorlu nine years into his reign. Both father and son are buried in Istanbul. In the late 18th century, when the Ottoman Empire began to decline in both military and economic power, the city found itself at the crossroads of numerous conflicts. Turkish refugees were settled in the city when the Ottomans lost control of Crimea to the Russians. The grandchildren of these refugees met the Russians themselves when Çorlu was briefly occupied by Russian troops during the Russo Turkish War of 1877 1878. During the Balkan Wars of 1912–1913, Çorlu served as the command post for the Ottoman army, but was taken by Bulgarian troops in December 1912.; it was recaptured by Turkish forces during the Second Balkan War in July 1913. Çorlu was then occupied by Greek troops from 1920 to 1922 during the Turkish War of Independence, but was eventually ceded by Britain in accordance with the armistice of Mudanya. The city became a part of the Republic of Turkey following its foundation in 1923. It continues to be an important garrison for the Turkish army as the home of the 189th Infantry Regiment. At the 2013 Turkish local government reorganisation part of the district of Çorlu was detached to form the new district Ergene.
Чорлу бүгінде
Бүгін қаладағы тұрғындар саны Текирдағ провинциялық орталығынан көп, себебі 1989 жылы Болгариядан түріктердің жаппай көшіп келуінен халық саны күрт өсті. Олар Чорлудың дәстүрлі, солшыл көзқарастағы, өндіріс жұмысшы табын толықтырды. 1990 жылдары ауылдық Анатолиядан келген мигранттардың екінші толқыны зауыдтарда жұмыс істеу үшін келді және қазір қаланың консервативті халқының көп бөлігін құрайды. Қаланың кішкентай рома және еврей қауымдастықтары да бар. Бір кезде қалада Косово жанжалы кезінде Түркия мен Солтүстік Македонияның бұрынғы Югославия халқына уақытша пана беру мақсатымен ұшақпен әкелінген этникалық албандар мен босниялықтар да тұрды. Қала орталығы дәстүрлі құрылыстар мен қазіргі заманғы бетон үйлердің үйлесімінен тұрады, олар тұрғын үйлерді, сондай-ақ қарапайым сауда орындарын, жылдам тамақтандыру орындарын және қажетті инфрақұрылымды қамтамасыз етеді. Алайда, кинотеатрлар мен тойханалардан басқа мәдени өмір аз. Қала орталығынан өтетін жол жиі тығырылады, өйткені ол ширек миллиондық қаланың қажеттіліктерін қанағаттандыра алмайды. Жергілікті сауда мүмкіндіктері жақында 25 км² аумақты Orion сауда орталығының ашылуымен жақсартылды. Түнгі ойын-сауық өте аз, бірақ Чорлу Стамбулға жақын болғандықтан, жергілікті тұрғындар демалыс күндері "қалаға" оңай барып-қайтады. Қазіргі Чорлу – Түркияның дамып келе жатқан қалаларының бірі. Халық саны қарқынды түрде өсті, бірақ оған төтеп беру үшін тиісті инфрақұрылым дамытылмады. Қала орталығы 1990 жылдардың басынан бері, халық санының өсуі басталған сәттен бастап дерлік өзгеріссіз қалды. Түрме, 5-ші армия корпусы, жанармай құю станциясы және т.б. «Бумнан» бұрын қала сыртында орналасқан, бірақ қазір қала орталығының бөлігіне кіреді. 2000 жылдан бері қаланың шығыс жағы мұнаралармен толып, серіктес аймақ құрады. Омуртақ бульвары бойында банктер, мейрамханалар, сауда орталықтары, полиция бөлімшесі сияқты көптеген нысандар пайда болды, бұл екінші «орталықты» құрып, нақты орталыққа бару қажеттілігін азайтты.
The city today is more populous than the provincial capital of Tekirdağ, owing to a population spurt initially caused by the exodus of Turks from Bulgaria in 1989 who complemented the traditional left leaning, industrial working class of Çorlu; a second wave of migrants from rural Anatolia came to work in the factories in the 1990s and they now make up much of the conservative populace of the city. There are also small Romani and Jewish communities. For a while the city also had a population of ethnic Albanians and Bosnians flown in during the Kosovo conflict as part of Turkey and North Macedonia's efforts to aid the populations of former Yugoslavia by offering them temporary asylum. The town centre consists of a mixture of traditional structures and modern concrete apartment blocks providing public housing, as well as amenities such as basic shopping and fast food restaurants, and essential infrastructure. However, there is little in the way of culture beyond cinemas and wedding party venues. The road through the city center is often congested, as it isn't adequate for the needs of a city of a quarter million people. Local shopping facilities have recently been enhanced by the 25 km2 Orion Mall. There is little to no nightlife but, since Çorlu is close to Istanbul, locals can and often do easily go to "the city" for the weekend. Çorlu today is a typical Turkish boomtown. The population grew rapidly without proper infrastructure being developed to cope. The city center has remained almost the same size since the early 1990s when the population started to rise. The prison, the 5th Army Corps, a gas station etc. used to be outside the town before the "boom" but are not part of the city center. Since around year 2000, the eastern side of the city has been filling up with tower blocks which constitute a satellite area. Alongside Omurtak Boulevard on the east side, many facilities appeared (banks, restaurants, malls, police station etc. ), creating a second "center" and reducing the need to travel to the actual center.
Көрікті жерлер
Чорлудың тарихынан айтуға көп нәрсе бар болмаса да, қарапайым Фатих мешіті 1453 жылға, ал Сүлеймен мешіті 1521 жылға дейін сақталып келген. 1970 жылы қаланың жалғыз синагогы "Ени Ками" (Жаңа мешіт) болып өзгертілді. Ол бастапқы дизайнына сәйкес, төбедегі әшекейлеулері мен бағаналардың жоғарғы бөліктеріне ешқандай өзгеріс енгізбей толыққанды қалпына келтірілді.
Çorlu has very little to show for its past although the simple Fatih Mosque does date back to 1453 and the Süleymaniye Mosque to 1521. In 1970, the town's one synagogue was converted into the Yeni Camii (New Mosque). It was restored in accordance with the original design and without changing the ceiling decorations or column capitals.
Климат
Чорлуда жаз айларында ыстық, ылғалдылығы орташа деңгейдегі Жерорта теңізі климаты (Köppen: Csa) басылады, ал қыс айларында салқын, жаңбырлы, кейде қарлы болады.
Çorlu experiences a hot summer Mediterranean climate (Köppen: Csa), with very warm, moderately dry summers, and cool, rainy, occasionally snowy winters.
Экономика
300-ден астам зауыты бар Чорлу – маңызды тоқыма өндіретін қала. Levi's және Mavi Jeans сияқты компаниялар да мұнда зауыттарын орналастырған, сондай-ақ бүкіл Фракия мен Стамбулдан тұтынушыларды тартуға бағытталған ірі сауда орталықтары бар (Levi's 2014 жылдың тамызында Чорлудағы зауытын жапты). Чорлу Coca-Cola сияқты азық-түлік тағамдарын және сусындарды, сондай-ақ Unilever өнімдерін, мысалы Algida мұздағы мен Calvé дәмдеуіштерін де өндіреді. 2009 жылдан бастап Hewlett Packard және Foxconn Group компаниялары бірлесіп, Шығыс Еуропа мен Таяу Шығыс аймандары үшін өндірістік орталық ретінде Чорлуды және жалпы Түркияны пайдалануға мүмкіндік беретін ірі зауыт пен өндірістік кешен құрды.
With more than 300 factories, Çorlu is a major textile producing town, with Levi's and Mavi Jeans being among the companies that have factories here as well as large outlet centers intended to attract consumers from all over Thrace and Istanbul (Levi's closed its Çorlu factory in August 2014). Çorlu also produces foodstuffs and soft drinks like Coca Cola, and Unilever products like Algida ice cream and Calvé condiments. As of 2009, Hewlett Packard and Foxconn Group have formed a joint venture to build a large factory and production complex that will enable the two companies to use Çorlu, and Turkey in general, as the hub of their production activities for Eastern Europe and the Middle East.