Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлттық Вануа Тако Лаво партиясы (НВТЛП) – фиджилік саяси партия, ол фиджи ұлттық этностығын қолдады. Оған Илиэса Дювулоко жетекшілік етті, ал Вилиаме Саву партия президенті қызметін атқарды.
The Nationalist Vanua Tako Lavo Party (NVTLP) was a Fijian political party which championed Fijian ethnic nationalism. It was led by Iliesa Duvuloco, while Viliame Savu served as the party's president.
Құрылтай және идеология
Партия 1990-шы жылдардың соңында Сакеаси Бутадроканың Фиджи ұлттық партиясы мен Илиэса Дюволоконың Вануа Тако Лаво партиясының бірігуі арқасында құрылды. Екі лидер де қазіргі конституцияны қабылдауға күшті қарсылық танытты және парламент оны қабылдаған кезде оны ашық түрде өртеп жіберді. Партия "Фиджи фиджиліктер үшін, ал олардың құқықтары әрқашан сақталсын" деген ұстанымда үгіт жүргізді, осылай Бутадрока айтқан болатын. 2006 жылдың сәуір айында партия хатшысы Вилиам Саву Фиджиде туған этникалық үндістерді елден қуу туралы талабынан бас тартатынын мәлімдеді. "Егер сіз осында туған үнді немесе еуропалық болсаңыз, енді біз бұл пікірмен келіспейміз, себебі сіз бәрібір Фиджи азаматы болып қаласыз", - деді ол Fiji Sun газетіне берген сұхбатында. Алайда партия аборигендердің құқықтары үшін күресін жалғастырады және христиан дінін Фиджидің мемлекеттік діні ретінде орнату үшін үгіттеуді жалғастырады.
The party was founded in the late 1990s by a merger of Sakeasi Butadroka's Fijian Nationalist Party and Iliesa Duvuloco's Vanua Tako Lavo Party. Both leaders strongly opposed the adoption of the present constitution, which they publicly burnt when Parliament passed it. The party campaigned on a platform of "Fiji for the Fijians and that their rights at all times should be preserved," as Butadroka put it. In April 2006, party secretary Viliame Savu announced that the NVTLP was dropping its demand for the expulsion of ethnic Indians who were born in Fiji. "We no longer share that view now because if you Indian or European born here, you will be still a Fiji citizen," he told the Fiji Sun. The party would continue to fight for indigenous rights, however, and would continue to campaign for Christianity to be established as the official religion of Fiji.
Фиджидегі 2000 жылғы төңкеріс
NVTLP-дің бірқатар жоғары лауазымды өкілдері, оның ішінде Дюволоко және партия басшысы Самуэла Конатачи 2000 жылғы Фиджи төңкерісіне қатысты қылмыстар үшін сотталып, түрмеде жазасын өтеді. 2005 жылдың 21 қыркүйегінде, төңкерістегі рөлі үшін үш жылға бас бостандығынан айырылған, бұрынғы NVTLP белсендісі Матиу Навакасуасуа төңкерістің ішінде NVTLP жоспарлағанын және бүлікке шыққан Джордж Спейт – тек оның басшылығын өзгертіп алған сөзші ғана екенін жария етті. Дюволоко бұл мәлімдемелерге жауап беруден бас тартып, елдің өткенге емес, болашаққа қарауы керек деп ойлайтынын айтты. Дегенмен, партия президенті Вилиам Саву Навакасуасуаның оқиға баянымен келісіп, өзінің ойын айту үшін партияның төңкеріске қатысқандығын мойындағанын мәлімдеді.
A number of senior figures from the NVTLP, including Duvuloco and the party executive, Samuela Konataci, have been convicted of offenses related to the Fiji coup of 2000 and have served prison sentences. On 21 September 2005, Maciu Navakasuasua, a former NVTLP stalwart who was imprisoned for three years for his role in the coup, went public with allegations that the coup was actually planned by the NVTLP and that George Speight, who fronted the rebellion, was only a spokesman who usurped its leadership. Duvuloco refused to comment on the allegations, saying that he thought the country should look forward rather than backward. However, the party President, Viliame Savu, supported Navakasuasua's version of events, saying that he was admitting the party's role in the coup in order to clear his conscience.
2006 жылға қарай
Негізгі мақаланы қараңыз: Фиджиде 2006 жылғы сайлау. 2005 жылдың тамызында NVTLP 2006 жылы өтетін сайлауға қатысу үшін, негізінен жергілікті фиджиліктер басқаратын және қолдаған бес саяси партияның сайлауалды коалициясы – Grand Coalition Initiative Group-ке қосылды. Коалицияға қатысатын барлық партиялар Фиджидің бірден төмендетіліп дауыс беру жүйесі бойынша «дауыс беру басымдықтарын» бөліседі, бұл жүйе дауыстарды аз дауыс жинаған кандидаттардан көп дауыс жинаған кандидаттарға кандидаттар белгілеген «дауыс беру басымдықтары» тізімі бойынша беруге мүмкіндік береді, бірақ сайлаушылар тізімді өзгерте алады. Партия сайлаудың Фиджи халқын біріктіретініне сенім білдірді. Конатачи NVTLP кандидаттарының арасында әйелдер де болуы мүмкін екенін айтты. Партия жетекшісі Илиэса Дюволоко 12 сәуірде NVTLP-нің 30 кандидаттары сайлау кеңсесі талап еткен 500 фиджи доллары көлеміндегі кепілдік төлемін төлей алмағандықтан, сайлаушылардан 250 қолтаңба жинауға жетпегендіктен тіркеден шығарылғанын мәлімдеді. Фиджиліктердің көпшілігі кедей екенін айтқан Дюволоконың сөздері «Фиджи Сан» газетінде жарияланды, ол талап етілген кепілдік төлемінің әділетсіздік екенін айтты.
See main article: Fiji election of 2006. In August 2005, the NVTLP joined the Grand Coalition Initiative Group, an electoral coalition of five political parties led and supported mostly by indigenous Fijians, to contest the election due in 2006. All parties participating in the coalition would share "preferences" under Fiji's instant run off voting system, which allows votes to be transferred from low polling candidates to higher polling candidates, according to a ranking of "preferences" specified by the candidates, though voters may customize the ranking. The party has expressed confidence that the election will unite the people of Fiji. Konataci said that some candidates of the NVTLP would probably be women. Party leader Iliesa Duvuloco complained on 12 April that some 30 NVTLP candidates had been disqualified because they could not afford to pay the F$500 deposit required by the Elections Office, in lieu of the 250 signatures from electors they had failed to collect. Claiming that most indigenous Fijians were poor, Duvuloco was quoted in the Fiji Sun as saying that the required deposit was an injustice.
Барлық жерді қайтаруды талап етеді
2006 жылдың 6 наурызында Жаңа Зеландия радиосы Дувулоконың барлық жеке меншік жерлерді түпкілікті жер иелеріне қайтаруға шақырғанын хабарлады. Ол сондай-ақ, Фиджи халқына қиянат жасады деп атаған қазіргі Конституцияны да сынады. Daily Post газетінің тағы бір хабарламасында, ол 8 наурыздағы Басшылар кеңесінің отырысында бұрынғы вице-президент Рату Йопе Сенилолиді президенттік лауазымға тағайындау керектігін айтқан. 2004 жылдың қараша айында төңкеріске қатысты қылмыстар бойынша сотталғаннан кейін вице-президенттік қызметінен ұятпен кеткен Сенилолиді Фиджиге қажетті "күшті және тиімді басшылықты" ұсынушы ретінде қарастырды.
On 6 March 2006, Radio New Zealand quoted Duvuloco as calling for all freehold land to be restored to indigenous landowners. He also condemned the present Constitution, which he called a betrayal of the Fijian people. In a separate report, the Daily Post newspaper quoted him as saying that former Vice President Ratu Jope Seniloli should be appointed President, at the Great Council of Chiefs meeting on 8 March. He saw Seniloli, who resigned the Vice Presidency in November 2004 in disgrace following his conviction on coup related offences, as providing the "good strong leadership" which Fiji needed.
Сайлау нәтижесі
Партия 2006 жылғы сайлауда ешқандай орын жеңіп алмады.
The party did not win any seats in the 2006 election.
2006 жылғы төңкеріс және оның салдары
2009 жылы партия жетекшісі Илиеса Дюволоко әскери режимге қарсы көтеріліс шақыратын үнқағаздарды тарату арқылы әскери режимнің төтенше жағдай заңдарын бұзғаны үшін тұтқындалды. 2013 жылдың қаңтар айында әскери режим саяси партияларды тіркеудің жаңа ережелерін қабылдады, оған сәйкес барлық партияда кем дегенде 5000 мүше болуы тиіс болды. Барлық қолданыстағы партиялар жаңа ережелер бойынша қайта тіркелуге міндетті болды. Партия қайта тіркелген екі партияның бірі болған жоқ, нәтижесінде таратылып, оның мүлкі мемлекетке өтті.
In 2009 party leader Iliesa Duvuloco was arrested for breaching the military regime's emergency laws by distributing pamphlets calling for an uprising against the military regime. In January 2013 the military regime promulgated new regulations governing the registration of political parties, requiring all parties to have at least 5,000 members. All existing parties had to re register under the new regulations. The party was not one of the two to re register, and as a result was wound up and its assets were forfeited to the state.