1815-17 жылдардағы серб көтерілісі және Сербияның жартылай тәуелсіздігі
Second Serbian Uprising
Екінші серб көтерілісі (1815-17): Осман империясына қарсы күрес, Сербияның жартылай тәуелсіздігі, Парламент пен конституция құрылуы. Тарих, Сербия, Осман.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1815–17 жылдары Сербияның Осман империясына қайта қосылуынан кейін болған Сербиядағы көтеріліс. Екінші серб көтерілісі ( / Drugi srpski ustanak, İkinci Sırp Ayaklanması) – 1813 жылы елдің Осман империясына қайта қосылуынан кейін көп ұзамай басталған серб революциясының екінші кезеңі. Бұл оккупация Бірінші серб көтерілісінің (1804–1813) жеңілісінен кейін күштеп енгізілді, сол кезде Сербия он жылдан астам уақыт бойы де-факто тәуелсіз мемлекет ретінде болды. Екінші революция нәтижесінде Сербия Осман империясынан жартылай тәуелсіздік алды. Сербия княздығы құрылды, оны өз парламенті, конституциясы және патшалық әулеті басқарды. Бірақ толық тәуелсіздік 1878 жылы Берлин конгресінің шешімдерімен ғана қол жеткізілді.
1815–17 rebellion within Serbia following its re annexation by the Ottoman Empire
The Second Serbian Uprising ( / Drugi srpski ustanak, İkinci Sırp Ayaklanması) was the second phase of the Serbian Revolution against the Ottoman Empire, which erupted shortly after the re annexation of the country to the Ottoman Empire in 1813. The occupation was enforced following the defeat of the First Serbian Uprising (1804–1813), during which Serbia existed as a de facto independent state for over a decade. The second revolution ultimately resulted in Serbian semi independence from the Ottoman Empire. The Principality of Serbia was established, governed by its own parliament, constitution and royal dynasty. De jure independence, however, was attained in 1878, following the decisions of the Congress of Berlin.
Өмірбаян
Бірінші серб көтерілісі елді Осман империясынан едәуір уақытқа (1804–1813) азат етті; үш ғасырдан кейін алғаш рет сербтер Осман империясының немесе Габсбург Австриясының үстемдігісіз өздерін басқарды. 1813 жылғы Бірінші серб көтерілісінің сәтсіздігінен кейін көптеген қолбасшылар, оның ішінде Бірінші серб көтерілісінің басшысы Караджордже Петрович Габсбург монархиясына қашып кетті. Тек бірнеше командир – Милош Обренович, Станое Главаш және т.б. – Сербияда қалып, жергілікті халықтың тағдырын қорғауға және ортақтасуға тырысты. Милош Обренович Осман түріктеріне бағынып, «обор кнез» («аға басшы») атағын алды. Станое Главаш та түріктерге бағынып, жолдың қадағалаушысы болды, бірақ түріктер оны күдікке ұшыратқаннан кейін өлтірді. Хаджи Продан Глигориевич түріктер оны тұтқындауды жоспарлап отырғанын білген соң 1814 жылы көтеріліс жариялады, бірақ Обренович көтеріліс үшін уақыт келмегенін сезініп, көмек көрсетпеді. Хаджи Проданның көтерілісі көп ұзамай сәтсіз аяқталып, ол Австрияға қашып кетті. Бұл көтеріліс сәтсіз аяқталғаннан кейін түріктер сербтерге қарсы қысымды күшейтті, мысалы, жоғары салықтар, мәжбүрлі еңбек және зорлау сияқты жазалар қолданды. 1815 жылдың наурыз айында сербтер бірнеше кездесу өткізіп, жаңа көтеріліс туралы шешім қабылдады.
The First Serbian Uprising liberated the country for a significant time (1804–1813) from the Ottoman Empire; for the first time in three centuries, Serbs governed themselves without the supremacy of the Ottoman Empire or Habsburg Austria. After the failure of the First Serbian Uprising 1813, most commanders escaped to the Habsburg Monarchy, including Karađorđe Petrović, leader of the First Serbian Uprising. Only a few commanders Miloš Obrenović, Stanoje Glavaš etc. remained in Serbia trying by one specific diplomatic way to protect and share the destiny of the local people. Miloš Obrenović surrendered to the Ottoman Turks and received the title of "obor knez" ("senior leader"). Stanoje Glavaš also surrendered to the Turks and was made a supervisor of a road, but the Turks killed him after they became suspicious of him. Hadži Prodan Gligorijević knew the Turks would arrest him and so declared an uprising in 1814, but Obrenović felt the time was not right for an uprising and did not provide assistance. Hadži Prodan's Uprising soon failed and he fled to Austria. After the failure of this revolt, the Turks inflicted more persecution against the Serbs, such as high taxation, forced labor, and rape. In March 1815, Serbs had several meetings and decided upon a new revolt.
Көтеріліс
Ұлттық кеңес 1815 жылғы 23 сәуірде Таковода Осман империясына қарсы ашық көтеріліс жариялады. Милош Обренович көшбасшы болып сайланды және танымал сөз сөйледі: "Evo mene, evo vas. Rat Turcima!" ("Міне мен, міне сіздер. Түріктерге соғыс!"). Османдықтар жаңа көтерілісті білген кезде, оның барлық басшыларын өлім жазасына кесті. Сербтер Рудник, Любич, Палеж, Вальево, Чачак, Карановац, Пожаревац, Крагуевац, Ягодина және Дубле шайқастарында шайқасып, Османдықтарды Белград пашалығынан ығыстырды. 1815 жылдың ортасында Милош Обренович пен Османдық губернаторы Марашли Али-паша арасында алғашқы келіссөздер басталды. Милош Обренович сербтерге жартылай автономия ұсынды, ал 1816 жылы түрік Портасы сербтер мен түріктер арасындағы қарым-қатынасты жақсарту үшін бірнеше құжатқа қол қойды. Осының нәтижесінде Осман империясы Сербия княздығын мойындады. Милош Обренович Сербия князі титулын алды. Княздық Портаға жыл сайын салық төлеп, 1867 жылға дейін Белградта Осман әскерлерінің гарнизоны орналасқанмен, басқа мәселелерде дербес мемлекет болды. Милоштың інісінің немересі Милан басшылығымен Сербия 1878 жылы Берлин шарты бойынша толық тәуелсіздік алды. 1817 жылы Милош Обренович Марашли Али-пашаны жазбаша емес келісімге келісуге мәжбүр етті, бұл Екінші серб көтерілісін тиімді түрде аяқтады. Сол жылы Бірінші көтерілістің басшысы Караджордже Сербияға оралып, өлтірілді.
The national council proclaimed open revolt against the Ottoman Empire in Takovo on 23 April 1815. Miloš Obrenović was chosen as the leader and famously spoke, "Evo mene, evo vas. Rat Turcima!" ("Here I am, here you are. War to the Turks!"). When the Ottomans discovered the new revolt they sentenced all of its leaders to death. The Serbs fought in battles at Rudnik, Ljubić, Palež, Valjevo, Čačak, Karanovac, Požarevac, Kragujevac, Jagodina, and Dublje and drove the Ottomans out of the Pashalik of Belgrade. In mid 1815, the first negotiations began between Miloš Obrenović and Marashli Ali Pasha, the Ottoman governor. Miloš Obrenović got a form of partial autonomy for Serbs, and, in 1816, the Turkish Porte signed several documents for the normalization of relations between Serbs and Turks. The result was the acknowledgment of the Principality of Serbia by the Ottoman Empire. Miloš Obrenović received the title of Prince of Serbia. Although the principality paid a yearly tax to the Porte and had a garrison of Ottoman troops in Belgrade until 1867, it was, in most other matters, an independent state. Under the grandson of Miloš's brother, Milan, Serbia gained formal independence in 1878 under the Treaty of Berlin. In 1817, Miloš Obrenović succeeded in forcing Marashli Ali Pasha to negotiate an unwritten agreement, an act which effectively ended the Second Serbian uprising. The same year, Karađorđe, the leader of the First Uprising, returned to Serbia and was assassinated.
Салдары
Сербияның жартылай тәуелсіздігі 1830 жылы Портадан шыққан Ферманмен қайта расталды, ал 1835 жылы Сербия княздығында Балқан аймағындағы алғашқы конституциялардың бірі жазылды. Ол Сербия Парламентін тұрақты негізде енгізіп, Сербия тағының заңды мұрагері ретінде Обреновичтер әулетін бекітті. Бұл конституция Сербияны тәуелсіз парламенттік княздық деп жариялады, бұл Осман империясы мен Габсбург монархиясын қатты ашуға түсірді.
Serbia's semi independence was reaffirmed by a Ferman from the Porte in 1830, and in 1835, one of the first constitutions in the Balkans was written in the Principality of Serbia. It introduced the Serbian Parliament on the regular basis and established the Obrenović dynasty as the legal heir to the throne of Serbia. It also described Serbia as an independent parliamentary Principality, which outraged the Ottoman Empire and the Habsburg monarchy.