Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Петар II Петрович Ньегош ( ; 13 қараша 1813 [Ескі стиль бойынша 1 қараша 1813] – 31 қазан 1851 [Ескі стиль бойынша 19 қазан 1851]), көбінесе жай ғана Ньегош (Његош) деп аталады, Черногорияның князь-митрополиті, ақын және философ. Оның шығармалары черногориялық және серб әдебиеттеріндегі ең маңызды туындылардың бірі саналады. Ньегош Черногорияның сол кездегі астанасы Цетиньеге жақын Ньегуши ауылында дүниеге келген. Ол бірнеше серб монастырьларында білім алып, ағасы Петр I қайтыс болғаннан кейін елдің рухани және саяси жетекшісіне айналды. Өзінің билігіне қарсылық білдіргендерді жойғаннан кейін, ол Черногория тайпаларын біріктіруге және орталықтандырылған мемлекет құруға күш салды. Ол тұрақты салық салу жүйесін енгізді, жеке күзет жасағын құрды және көп жыл бұрынғы басшысының заңдарын алмастыру үшін бірқатар жаңа заңдар қабылдады. Оның салық саясаты Черногория тайпалары арасында кең қолдау таппады және оның өмірінде бірнеше көтеріліске себеп болды. Ньегоштің билігі Осман империясымен үздірсіз саяси және әскери күреспен, сондай-ақ Черногорияның аумағын кеңейту және Жоғарғы Портадан толық мойындау алу әрекеттерімен сипатталады. Ол серб халқын біріктіру және азат етуді жақтады, Сербиямен одақ құру үшін князьдік құқықтарынан бас тартуға және барлық сербтердің діни басшысы ретінде танылуға дайын болды (қазіргі Сербия Православие Шіркеуінің Патриархы сияқты). Екі мемлекет арасындағы бірігу оның өмірінде жүзеге аспаса да, Ньегош югославиялық идеялардың негізін қалады және Черногорияға заманауи саяси концепцияларды енгізді. Ақын және философ ретінде құрметке ие болған Ньегош өзінің "Горски виенац" ("Тау гүлшоғыры") атты эпикалық поэмасымен әйгілі. Бұл туынды серб және басқа оңтүстік славян әдебиеттерінің шедеврі және Сербия, Черногория және Югославияның ұлттық эпосы саналады. Ньегош Сербия мен Черногорияда, сондай-ақ көрші елдерде де ықпалды тұлға болып қала береді.
Petar II Petrović Njegoš (, ; 13 November 1813 [O. S. 1 November 1813] – 31 October 1851 [O. S. 19 October 1851]), commonly referred to simply as Njegoš (Његош), was a Prince Bishop (vladika) of Montenegro, poet and philosopher whose works are widely considered some of the most important in Montenegrin and Serbian literature. Njegoš was born in the village of Njeguši, near Montenegro's then capital Cetinje. He was educated at several Serbian monasteries and became the country's spiritual and political leader following the death of his uncle Petar I. After eliminating all initial domestic opposition to his rule, he concentrated on uniting Montenegro's tribes and establishing a centralized state. He introduced regular taxation, formed a personal guard and implemented a series of new laws to replace those composed by his predecessor many years earlier. His taxation policies proved extremely unpopular with the tribes of Montenegro and were the cause of several revolts during his lifetime. Njegoš's reign was also defined by the constant political and military struggle with the Ottoman Empire, and by his attempts to expand Montenegro's territory while gaining unconditional recognition from the Sublime Porte. He was a proponent of uniting and liberating the Serb people, willing to concede his princely rights in exchange for a union with Serbia and his recognition as the religious leader of all Serbs (akin to a modern day Patriarch of the Serbian Orthodox Church). Although unification between the two states did not occur during his lifetime, Njegoš laid some of the foundations of Yugoslavism and introduced modern political concepts to Montenegro. Venerated as a poet and philosopher, Njegoš is well known for his epic poem Gorski vijenac (The Mountain Wreath), which is considered a masterpiece of Serbian and other South Slavic literature, and the national epic of Serbia, Montenegro, and Yugoslavia. Njegoš has remained influential in Serbia and Montenegro, as well in neighboring countries.
Ерте өмір және шығу тегі
Петр II Петрович Ньегош 1813 жылғы 13 қарашада Сетинге қасынан орналасқан Ньегуши таулы ауылында дүниеге келді [Ескі стиль бойынша 1 қараша 1813 жыл]. Оның әкесі, Томислав "Томо" Петрович (т. 1762–63 ж.), Катуни нахиясының Ньегуши тайпасының Петрович руының мүшесі болған. Ньегоштің анасы Ивана Пророкович Мали Залаз ауылынан шыққан және Ньегуши капитаны Лазо Пророковичтің қызы еді. Оның нақты туған жылы туралы сенімді мәлімет жоқ, бірақ ол күйеуінен шамамен он жас кіші болған деп саналады. Томо мен Ивананың бес баласы болды: үлкен ұлы Петар ("Перо"), ортаңғы ұлы Раде, ал кіші ұлы Жован ("Жоко"). Олардың қыздары Мария мен Стана аталды; Мария Куце сердары (графы) Андрия Перовичке, ал Стана Риека Черноевич сердары Филип Джурашковичке үйленді. Ньегуши – Адриатика теңізіне жақын, Черногорияның батысындағы шалғай ауыл. Бұл ру Черногориядағы ең көне рулардың бірі болып есептеледі және оның тарихы 14 ғасырға дейін жетеді. Автор Милован Джилас пікірінше, бұл ру 10 ғасырда иллириялықтар мен оңтүстік славян тайпаларының араласуы нәтижесінде пайда болған болуы мүмкін. Ньегушиде Петровичтердің әулеттік үйі орналасқан, ол ауылдағы жалғыз екі қабатты үй болып, толығымен тастан салынған еді. Ньегушидің Петрович руының мүшелері 1696 жылдан бері Цетинье митрополиттері (Принц-епископтар) болып табылды, бұл лауазым әкеден балаға мұрагерлікпен беріліп келді, себебі православие дініндегі дін қызметкерлері үйленуге және бала тууға тыйым салынған. Биліктегі Принц-епископ Черногория басшылары мен халқының келісімімен өзінің ізбасарын тағайындауға құқылы болды. Ньегош балалық шағын Ньегушиде әкесінің малын бағумен, гусле (дәстүрлі бір ішекті аспап) ойнаумен және отбасылық және шіркеу мерекелеріне қатысумен өткізді, онда соғыстар мен өткен қиындықтар туралы әңгімелер айтылатын. Оның білімі шектеулі болды: он екі жасында Сетинье монастырындағы монахтар оған оқу-жазуды үйретті, Савина монастырында бір жыл итальян тілін оқыды, ал Герцег-Нови маңындағы Топла монастырында он сегіз ай бойы реверэнд Йосиф Троповичтен орыс және француз тілдерін үйренді. 1827 жылдың қазан айында жас Ньегош ақын және драматург Сима Милутиновичтің (қарапайым тілде "Саражлия" деп аталған) қамқорлығына алынды, ол Ньегоштің ағасы, владика Петр I-нің ресми хатшысы болып Черногорияға келген еді. Сараеволық серб Милутинович Ньегошты поэзиямен таныстырып, ғасырлар бойы ауызша беріліп келген серб халық ертегілерін жазуға шабыттандырды. Ол сонымен қатар Ньегошке спорт, оқ жару және қылышпен күресуді үйретті.
Petar II Petrović Njegoš was born Radivoje "Rade" Petrović on 13 November 1813 [O. S. 1 November 1813] in the mountain village of Njeguši, near Cetinje. His father, Tomislav "Tomo" Petrović (b. 1762–63), was a member of the Petrović clan of the Njeguši tribe of Katuni nahiya. Njegoš's mother, Ivana Proroković, hailed from the hamlet of Mali Zalaz and was the daughter of Njeguši captain Lazo Proroković. There is no reliable information about her exact year of birth, but it is believed that she was about ten years younger than her husband. Tomo and Ivana had five children; their eldest son was Petar ("Pero"), Rade was their middle son and Jovan ("Joko") was their youngest. The couple's daughters were named Marija and Stana; Marija was married to a Montenegrin chieftain named Andrija Perović, the serdar (count) of Cuce, while Stana was married to Filip Đurašković, the serdar of Rijeka Crnojevića. Njeguši is a remote village, situated near the Adriatic coast in western Montenegro (or Old Montenegro). The eponymous tribe is one of the oldest in Montenegro, and its history can be traced back to the 14th century. It likely came about as the result of intermarriages between Illyrian population and South Slavic settlers during the 10th century, according to the author Milovan Djilas. Njeguši was dominated by the Petrovićes' ancestral home, which was the only two storied house in the village and was made entirely out of stone. Members of Njeguši's Petrović clan had been hereditary Serbian Orthodox Metropolitans (Prince Bishops) of Cetinje since 1696; the title of Prince Bishop was passed from uncle to nephew since Orthodox prelates were required to be celibate and could not have children of their own. The ruling Prince Bishop was allowed to nominate his own successor, subject to approval by the Montenegrin chieftains and the people of Montenegro. Njegoš spent his early years in Njeguši shepherding his father's flock, playing the gusle (a traditional one stringed instrument) and attending family and church celebrations where stories of battles and past suffering were told. His education was rudimentary; he was taught how to read and write by monks at the Cetinje Monastery when he was twelve years old, studied Italian at the Savina Monastery for a year and spent eighteen months at the Topla Monastery near Herceg Novi, learning Russian and French under the tuition of reverend Josif Tropović. In October 1827, the young Njegoš was taken under the tutelage of the poet and playwright Sima Milutinović (nicknamed "Sarajlija"), who had come to Montenegro to serve as the official secretary of Njegoš's uncle, vladika Petar I. A Sarajevan Serb, Milutinović introduced Njegoš to poetry and inspired him to write down Serb folk tales which had been passed down orally through the centuries. An unconventional mentor, he also taught Njegoš sports, shooting and sword fighting.
Тарихи негіздер
ХІХ ғасырдағы Черногория қоғамы тіпті заманауи стандарттар бойынша да өте примитивті болды. Шетелдіктерге күдікпен қаралып, саудагерлер "ақша жинаушы" және "әлсіз" деп есептелді. Монтенегролықтар мен көршілес мұсылман тайпалары арасындағы соғыстар, мал ұрлықтары, қарақшылық және бас кесу жиі кездесетін құбылыс болды. Ерлердің күш-жігерінің көп бөлігі қанымен төленген жанжалдарға жұмсалды, бұл Черногорияның түріктерге қарсы тұру тиімділігін шектеді. Физикалық еңбектердің көп бөлігін әйелдер атқарды, ал ойын-сауық күш көрсету жарыстарынан және гуслидің сүйемелдеуімен батырлық ерліктерді жырлайтын әндерді тыңдаудан тұрды. 19 ғасырға дейін Батыс Черногория Цетинье митрополиттері басқаратын, бір-бірімен соғысқан тайпалардың жиынтығынан басқа ештеңе болмады. Черногория аумағы төрт кішкентай округтен (нахие) тұрды, олардың ең маңыздысы – Катуни нахиясы, құрамында тоғыз руы бар (Цетинье, Ньегуши, Чекличи, Бьелице, Куче, Чево, Пьешивци, Загарач және Комани). Бұл аймақтар 1718 жылғы Пасаровиц шартынан бастап Осман империясынан де-факто тәуелсіз болды, бірақ өзін-өзі басқару элементтері 15 ғасырдағы түрік билігінің алғашқы күндерінен бері қалыптасқан. Онжылдықтар бойы Осман билігі Батыс Черногория мен Шығыс Герцеговина тұрғындарын тек "филуричи" ретінде қарастырды, олар жыл сайын Осман империясына Флоренция дукаттарының (флорин) белгілі бір сомасын төлеуге міндетті болды. Мұндай салықтар шаруашылықтың байлығына немесе мөлшеріне байланысты өспеді, ал осы аймақтардағы сербтер Осман империясының жеке салығынан және христиан азаматтарының Жоғары Портқа төлейтін басқа да алымдарынан толығымен босатылды. Биік таулы аймақтарда тұратын тұрғындарға берілген артықшылықтар Венеция шекарасындағы кедей, бірақ стратегиялық маңызды аймақтардағы наразылықты басуға бағытталғанмен, 16 ғасырдың соңына қарай олар кері нәтиже берді. Сербтер Осман салық жинаушыларынан толығымен бас тарта бастады, ал Османдықтар басқа христиандық азаматтар төлейтін салықтардың бір бөлігін енгізуге тырысқанда, сербтер көтеріліс жасап, өздерінің автономиялық аймағын құрды. Осман билігінің болмауы тайпалық қатынастардың гүлденуіне ыңғайлы жағдай жасады. Осман империясының аумағында қалған мыңдаған сербтер жаңадан енгізілген салықтардан қашу үшін ислам дінін қабылдады. Мұсылмандыққа өткендерге сол сұлтанның мұсылман азаматтары ретінде толық құқықтар мен артықшылықтар берілді, ал мұсылман емес азаматтар екінші дәрежелі деп есептелді және олармен де осылай қарым-қатынас жасалды. Сондықтан христиандар дінін ауыстырғандарды мазақтап, оларды "ата-бабаларының сенімінен бас тартқандар" деп санады. Соғыс кезінде діни өлтірулер жиі орын алды, өйткені христиандар да, мұсылмандар да қарсыластағы діннің өкілдерін өлімге лайық мұртадтар деп есептеді. Черногория жауынгерлері өз елдерінің тәуелсіздігіне қол жеткізудегі табысты өздерінің әскери шеберлігіне байланыстырғанмен, журналист Тим Джуда түріктердің Черногория басшылары басқаратын кедей жерді бағындыру үшін қан мен ресурстарды жұмсаудың мәнін көре алмағанын айтады. Османдықтар үшін черногориялықтар "көтерілісшіл мүнафықтар" еді, олар тек көрші мұсылмандардың байлығын тонағысы келді. 18 ғасыр бойы мыңдаған черногориялықтар өздерінің отанын тастап, Сербияға көшіп, егістік жер табуға үміттенді. 1782 жылы Петр I билікке келгеннен кейін билік орталықтандырылды. 1796 жылы Петр Скутари Пашалигінің визирі Қара Махмуд Бушатиге қарсы соғыс бастады, бұл Черногорияның автономиясын нығайтып, Осман империясының есебінен аумақтық иемділіктерге ие болуға мүмкіндік берді. Екі жылдан кейін тайпа басшыларының кеңесі Цетиньеде жиналып, заңдар жинағын жасауға және әкімшілік және сот функцияларын атқаратын "кулук" деп аталатын орталық сот құруға келісті. Осы жетістіктерге қарамастан, Петр черногориялық тайпаларды біріктіруде көп жетістікке жете алмады, өйткені салықтар жиналмаса, тұрақты үкімет құру немесе армия ұйымдастыру мүмкін емес еді, ал тайпалар Цетиньеге салық төлеуге Осман империясына төлегендей ынталы емес еді. Олардың қарақшылықтары мен тонауларын тоқтатуға жасалған тырысқандар да сәтсіз аяқталды, олардың бір-бірімен соғысуына жол беруге тырысты. 1830 жылға қарай Черногорияда сауатты азаматтардың саны аз болды, бірақ Батыс әлемінде ол түріктерге қарсы христиандық қарсылықтың бекінісі ретінде қарастырылды. Елдің экономикалық жағдайы қиын болып қала берді, оның шекарасы әлі де халықаралық деңгейде танылмады және түріктер оны өз империясының бір бөлігі деп талап етуді жалғастырды.
Nineteenth century Montenegrin society was quite primitive even by contemporary standards. Foreigners were viewed with suspicion and merchants were widely seen as "money grubbing" and "effete". Wars between the Montenegrins and neighboring Muslim tribes were all too common, as was cattle rustling, banditry and headhunting. Men devoted much of their energy to incessant blood feuds, limiting the effectiveness of Montenegrin resistance to the Turks. Most physical labors was done by women; entertainment consisted of contests exhibiting feats of strength and evenings spent listening to songs recounting heroic exploits to the accompaniment of the gusle. Before the 19th century, western Montenegro was nothing more than a cluster of feuding tribes presided over by the Metropolitans of Cetinje. Montenegrin territory consisted of four small districts (nahiye), the most important of which was the Katuni nahiya with its nine tribes (Cetinje, Njeguši, Ćeklići, Bjelice, Cuce, Čevo, Pješivci, Zagarač, and Komani). These areas had been de facto independent from the Ottoman Empire since the Treaty of Passarowitz in 1718, though elements of self governance had existed since the earliest days of Turkish rule in the 15th century. For decades, Ottoman authorities treated the inhabitants of western Montenegro and eastern Herzegovina as unsubjected filuricis who were only obligated to pay a fixed amount of Florentine ducats (florin) to the Ottomans each year. Such taxation did not increase with the wealth or size of one's household, and Serbs in these regions were completely exempt from the Ottoman poll tax and other levies usually paid by Christian subjects to the Sublime Porte. Though the privileges granted the highlanders were meant to allay public dissatisfaction in these poor but strategically vital regions on the Venetian border, by the late 16th century, they ended up having the opposite effect. The Serbs began shunning Ottoman tax collectors entirely, and when the Ottomans attempted to impose some of the taxes normally paid by other Christian subjects, the Serbs revolted and carved out their own autonomous region. Absence of Ottoman authority produced an ideal opportunity for tribalism to flourish. Thousands of Serbs who remained in Ottoman held territory converted to Islam to avoid paying these newly imposed taxes. Converts were granted full rights and privileges as Muslim subjects of the Sultan, while non Muslims were viewed as second class subjects and treated as such. Hence, Christians viewed all converts with derision and considered them "traitors to the faith of their forefathers". Religious killings were common in times of war since both Christians and Muslims considered members of the opposing faith to be apostates worthy of death. Although Montenegrin warriors often attributed their country's survival as an independent entity to their own military prowess, journalist Tim Judah notes that the Turks often saw little point in expending blood and resources trying to subdue the impoverished sliver of land controlled by the Montenegrin chieftains. As far as the Ottomans were concerned, the Montenegrins were "rebellious infidels" who only wished to plunder what property their more prosperous Muslim neighbors possessed. Throughout the 18th century, thousands of Montenegrins left their homeland and migrated to Serbia in the hope of finding fertile fields to raise their crops. Authority became more centralized after Petar I came to power in 1782. In 1796, Petar initiated a war against Kara Mahmud Bushati, vizier of the Pashalik of Scutari, which reinforced Montenegro's autonomy and resulted in large territorial gains at the Ottomans' expense. Two years later, a council of tribal chiefs met in Cetinje and agreed to compose a code of laws and form a central court known as a kuluk, which had both administrative and judicial functions. Despite these accomplishments, Petar had little success in unifying the disparate Montenegrin tribes, as it was impossible to form a stable government or organize an army unless taxes could be levied, and the tribes were no more willing to pay taxes to Cetinje than they were to the Ottomans. Attempts to stop their raiding and looting were equally futile, as attempted to keep them from feuding with one another. By 1830, Montenegro boasted only a handful of literate citizens, yet it was seen in the Western world as a bastion of Christian resistance to the Turks. The country's economic situation remained dire, its borders were still not internationally recognized and the Turks continued to claim it as part of their empire.
Кiру
Петр I-нің соңғы жылдары денсаулығының нашарлауымен және оның орнын баса алатын, идеалды жағдайда Петрович әулетінен шыққан және сауатты монах болатын мұрагерді таба алмауымен сипатталды. Петардың алғашқы үміткері – оның үлкен ағасы Степанның ұлы Митар М. Петрович еді. Бірнеше жыл өткен соң, кіші Петрович қайтыс болды, және Петар басқа мұрагерді іздеуге мәжбүр болды. Ол назарын ортаңғы ағасының ұлы Джорджие С. Петровичке бұрды. Джорджие сауатсыз болғандықтан, Петар оны Санкт-Петербургке оқуға жіберді. Бірақ Джорджие Ресейде өмір сүруді Черногориядан артық ұнатты. 1828 жылы ол әйелінің ағасына Санкт-Петербургтен хат жолдап, Ресей армиясына қатысуға ниеттенгенін және мұрагерлік құқығынан босатуды сұрады. 1829 жылы Петар Дубровниктегі Ресей вице-консулы қызметін атқаратын және Ресейдің Черногориямен байланысын басқаратын серб Еремия Гагичке Джорджиеге Ресей армиясына қатысуға рұқсат бергенін және оны тақтан шеттетуге дайын екенін хабарлады. Содан ғана Петар жасөспірім Ньегошқа тағын беру мүмкіндігін қарастырып, оның білімін арттыру үшін шаралар қолданды. Он жеті жастағы Ньегош тағы да Цетинье монастырына жіберілді және ондағы семинарияда білім алды. Петар оны мемлекеттік істермен таныстырып, өз атынан ресми хаттар мен бұйрықтар жазуға сенім артты. Ол 30 қазан күні 1830 жылы [ескі стиль бойынша 19 қазан 1830 жылы] қартайып қайтыс болды, мұрагерін жарияламай. Өлер алдында қарт владика өсиетнамасын Ньегоштің бұрынғы ұстазы Милутиновичке диктанттады, онда Ньегошты мұрагері деп атады және оған барлық шіркеулік және мемлекеттік билігін берді. Өсиетнамада Ресеймен дәстүрлі байланысты Австриямен жақсы қарым-қатынас үшін бұзғандарға қарғыс тіленді, оларды жақпа шегіп тастауы керек екенін айтты. Петрович әулетіне қарсы болған черногориялықтар Милутинович Ньегошты владика ету үшін құжатты жасаған деп айыптады, олардың жақын достығын дәлел ретінде келтірді. Бірнеше ғалым өсиетнаманың жалған болуы мүмкін екенін айтты, бірақ қазіргі тарихшылардың көпшілігі оның шынайы екеніне сенеді. Петар қайтыс болғаннан кейін Черногорияның барлық басшылары Цетиньеде жаңа владиканы бекіту үшін жиналды. Бір дерек бойынша, Ньегоштің тағына отыруын қаламаған басшылар болды. Олар оны тым жас және тәжірибесіз деп санады, сондай-ақ оның тағына отыруын асықтырғанды ұнатпады. Милутинович, Станко С. Петрович, игумен Мойси Зечевич, сердар Михаил Бошкович және Чево басшысы Стефан Вукотич Ньегошты қолдады және кеңеске оны дереу келесі владика деп жариялауға шақырды. Острог архимандриті Иосиф Павичевич оны бірінші болып мойындады, одан кейін Черногория губернаторы Вуколай "Вуко" Радонжич және басқа басшылар да қолдады. Басқа деректерде Радонжич Ньегоштің мұрагерлігіне қарсы болды және Джорджие Петр I-нің нағыз мұрагері екенін айтты. Радонжичтің Ньегошқа қарсылығының себебі оның Радонжич руы Ньегоштің Петрович руымен антагонист болғандығында жатты. Радонжичтің пікірі басшыларға әсер етпеді, олар Ньегошты келесі владика деп жариялаған декларация жасады. Бұл дерек бойынша, архимандрит Иосиф декларацияға бірінші болып қол қойды, ал Радонжич басқа басшылардың бәрі қол қойғаннан кейін соңғы болып қол қойды. Монах ретінде ешқандай ресми дайындық алмаған жасөспірім Ньегош 1831 жылы Ком монастырында архимандрит болып тағайындалды. Ол қайтыс болған әуелігінің құрметіне Петр есімін қабылдады, сонымен ол Петр II Петрович Ньегош деп аталды. Тағайындалғаннан кейін ол монахтық аты мен тегін қолдана отырып, өзіне қол қойды. Осылайша, Ньегоштің барлық хаттары Петр Петрович деген атпен қол қойылды, бірақ черногориялықтар оны әдеттегі атымен атап, епископ Раде деп лақап қойды. Көптеген ғылыми еңбектерде ол жай ғана Ньегош деп аталады.
Petar I's final years were defined by his deteriorating health and continuing inability to find a successor—ideally both a Petrović and a literate monk—capable of carrying on his role. Petar's first candidate was Mitar M. Petrović, the son of his eldest brother Stjepan. Within several years, the younger Petrović died and Petar was forced to find a different successor. He turned his attention to Đorđije S. Petrović, his middle brother's son. As Đorđije was illiterate, Petar sent him to Saint Petersburg to attend school. Once there, Đorđije realized that he preferred living in Russia over Montenegro. In 1828, he sent his uncle a letter from Saint Petersburg informing him that he wished to enroll into the Imperial Russian Army and asking to be relieved of succession. In 1829, Petar informed Jeremija Gagić, an ethnic Serb who served as the Russian vice consul in Dubrovnik and was in charge of all of Russia's dealings with Montenegro, that Đorđije had his permission to enter the Russian military, depriving him of his right to the throne. It was only then that Petar entertained the possibility of extending his throne to the teenaged Njegoš and took steps to further his education. The seventeen year old was again sent to the Cetinje Monastery and mentored at its seminary. Petar then introduced him to state matters, trusting him with the writing of official letters and orders on his behalf. He died of old age on 30 October 1830 [O. S. 19 October 1830], without having publicly named a successor. Prior to his death, the elderly vladika had dictated his will and testament to Njegoš's old mentor, Milutinović, where he named Njegoš as his successor and granted all of his ecclesiastical and secular powers to him. The will also cursed anyone who trampled over Montenegro's traditional bonds with Russia in exchange for better relations with Austria, swearing that leprosy would strike them down. Some Montenegrins hostile to the Petrović clan alleged that Milutinović had fabricated the document in order to make Njegoš vladika, pointing to their close friendship as proof. Several scholars have raised the possibility that the will was indeed a forgery, though most modern historians believe that it was genuine. The day after Petar's death, all of Montenegro's chieftains met in Cetinje to confirm the new vladika. According to one account, there were several chieftains who did not wish to see Njegoš bestowed the title. They considered him too young and inexperienced, and disliked the haste with which he was to be crowned. Figures such as Milutinović, Stanko S. Petrović, iguman Mojsije Zečević, serdar Mikhail Bošković, and the headman of Čevo, Stefan Vukotić, supported Njegoš's bid and urged the council to immediately proclaim him the next vladika. The first to recognize him as such was the archimandrite of Ostrog, Josif Pavičević, followed by the guvernadur (governor) of Montenegro, Vukolaj "Vuko" Radonjić, and all the other chieftains. Another account holds that Radonjić hotly opposed Njegoš's succession and argued that the expatriated Đorđije was Petar I's true heir. The reason behind Radonjić's opposition to Njegoš lay in the fact that his clan, the Radonjićes, were bitter enemies of Njegoš's Petrović clan. Apparently, Radonjić's opinion did not sway the chieftains and they composed a declaration proclaiming Njegoš the next vladika. According to this account, archimandrite Josif signed the declaration first and Radonjić signed it last after seeing that all of the other chieftains had done so. Despite not having any formal training as a monk, the teenaged Njegoš was consecrated in 1831 an archimandrite himself in a ceremony that took place in the Kom Monastery. He adopted the ecclesiastical name Petar in honour of his late predecessor, thus becoming known as Petar II Petrović Njegoš. Following his consecration, he signed himself using his monastic name and his surname. Thus, all of Njegoš's correspondences were signed under the name Petar Petrović, though the Montenegrin people continued to refer to him by his given name and affectionately called him Bishop Rade. In most scholarly texts, he is referred to simply as Njegoš.
Мұра
Ньегош өмірінде және одан кейін де құрметке ие болған, амбициялық, қабілетті билеуші ретінде танымал. Ол қазіргі Черногория мемлекетінің негізін қалаушы, сондай-ақ заманындағы ең танымал Оңтүстік славян ақындарының бірі ретінде есте қалады. Өлгеннен бері Ньегош серб халқының саяси және рухани әкесі болып саналады. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында түрлі саяси күштер (серб ұлтшылдары, югославтар және коммунистер сияқты) оның шығармаларынан шабыт алды. Ньегош қайтыс болғаннан кейінгі онжылдықтарда «Горски виенац» (Горный венец) Черногорияның ұлттық эпосы ретінде қалыптасып, серб және христиан әлемімен байланысын нығайтты және жауынгерлерінің батырлығын жырлады. Сербтер үшін бұл өлең маңызды болды, себебі ол Косово эпостарымен сабақтас тақырыптарды көтеріп, Осман түріктеріне қарсы Черногориямен ынтымақтастығын еске салды. Замандастарының көптегісі сияқты, Австрияның эрцгерцогы Франц Фердинандты өлтірген Гаврило Принцип «Горски виенацты» жатқа білген. Ньегоштің ықпалы ағылшын тіліндегі Шекспирдің ықпалымен тең, ал оның тілінің ескілігі қазіргі серб тіліне көптеген мәшһүр цитаталарды сыйлаған. Бұл эпос черногориялықтар мен сербтер үшін негізгі оқулыққа айналды. Черногорияда ол (әлі де) жатқа оқытылады және ауызша дәстүрге енген. Ньегоштің суретін таверналарда, кеңселерде, ауруханаларда, Югославия мен Сербияның ақшаларында, сондай-ақ Черногория мен Сербиядағы үйлерде көруге болады. Югославияның құрылғаннан кейін, XX ғасырдың басында Ньегош екі рет Югославияның ұлттық ақыны деп жарияланды – 1920 жылдары патшалық үкімет тарапынан және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін коммунистік билік тарапынан. 1947 жылы «Горски виенацтың» жарық көргеніне 100 жыл толуына орай Ньегош серб емес, черногориялық ақын ретінде танылды. Ньегоштің этникалық жақындығының өзгеруі коммунистік «Бауырластық және бірлік» саясатымен және черногориялық этникалық үлгінің насихатталуымен (коммунистер 1943 жылы сербтерден ерекше деп жариялаған) байланысты болуы мүмкін. Ньегоштің шығармалары, әсіресе «Горски виенац», сербтер, черногориялықтар және югославтар үшін ұжымдық сәйкестіктің көзі болды. Кейбір шығармаларының жік салатын сипатын ескере отырып, Ньегоштің шығармалары Босния мен Герцеговинадағы мектеп оқу бағдарламаларынан алынып тасталды, себебі олар этникалық шиеленістерді тудыруы мүмкін. 2013 жылы Ньегош Сербияның Черногория және Прибрежный православие епархиясында Ловчендік қасиетті Петр ретінде аймақтық деңгейде қадірленді, оның мерекесі 19 мамырда (ескі күнтізбе бойынша 6 мамыр) атап өтіледі. 2017 жылы Бар қаласында оған арналған алғашқы шіркеу ашылды.
Njegoš is regarded as an ambitious, able ruler who was esteemed during and after his lifetime. He is remembered for laying the foundation for the modern Montenegrin state as well as for being one of the most acclaimed South Slavic poets of his time. Since his death, Njegoš has remained a Serbian political and cultural father. During the late 19th and early 20th centuries, a variety of political factions (including Serbian nationalists, Yugoslavs and communists) drew inspiration from his works. In the decades after Njegoš' death, Gorski vijenac became the Montenegrin national epic, reaffirming its connections to the Serbian and Christian worlds and celebrating the military skill of its warriors. For Serbs, the poem was significant because it evoked themes similar to the Kosovo epics and reminded them of their solidarity with Montenegro against the Ottoman Turks. Like many of his contemporaries, Gavrilo Princip, the assassin of Archduke Franz Ferdinand of Austria, knew Gorski vijenac off by heart. Njegoš's influence parallels that of Shakespeare in the English speaking world and his languagethough archaichas supplied modern Serbian with a number of well known quotations. The epic has become the basic educational text for Montenegrins and Serbs. In Montenegro it was (and still is) learnt by heart, and has been integrated into oral tradition. Njegoš's picture can often be seen in taverns, offices, hospitals, on Yugoslav and Serbian currency and in people's homes in Montenegro and Serbia. After the founding of Yugoslavia in the early 20th century, Njegoš was twice declared Yugoslavia's national poet, by the royal government in the 1920s and by the communist authorities following the Second World War. In 1947, the 100th anniversary of the publication of Gorski vijenac, the government promoted Njegoš as a Montenegrin poet rather than a Serb. The change in Njegoš's ethnicity may have been related to the communist policy of Brotherhood and Unity and its promotion of a Montenegrin ethnic identity (which the communists had proclaimed distinct from that of Serbs in 1943). Njegoš' works, particularly Gorski vijenac, have been sources of collective identity for Serbs, Montenegrins and Yugoslavs. Njegoš's works have been removed from school curricula in Bosnia and Herzegovina so as not to incite ethnic tensions, given the divisive nature of some of his works. In 2013, Njegoš was regionally canonized within the Serbian Orthodox eparchy of Montenegro and the Littoral as Saint Petar of Lovćen, with his feast day celebrated on 19 May (6 May according to the old calendar). In 2017, the first church dedicated to him was opened in Bar.