Үндістан тәуелсіздігі үшін күрескен Арұна Асаф Али
Aruna Asaf Ali
Аруна Асаф Али (1909-1996) – Индия тәуелсіздігі үшін күш білген белсенді, саяхатшы, бірінші Дели мэрі. Үндістан туын көтеріп, саяси қозғалысқа қатысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістанның тәуелсіздік күрескері (1909–1996)
Indian independence activist (1909–1996
Аруна Асаф Әли (Гангули туған қызы; 16 шілде 1909 – 29 шілде 1996) – үндістандық педагог, саяси белсенді және баспагер. Үндістанның тәуелсіздік қозғалысына белсенді қатысушы, ол 1942 жылы «Үндістанды тастап кету» қозғалысы кезінде Бомбей қаласындағы Говалия танк алаңында Үндістанның ұлттық туын көтеріп, көпке танылды. Тәуелсіздік алғаннан кейін саясатта белсенді болып, Дели қаласының тұңғыш мэрі болды.
Aruna Asaf Ali (née Ganguly; 16 July 1909 – 29 July 1996) was an Indian educator, political activist, and publisher. An active participant in the Indian independence movement, she is widely remembered for hoisting the Indian National flag at the Gowalia Tank maidan, Bombay during the Quit India Movement in 1942. Post independence, she remained active in politics, becoming Delhi's first Mayor.
Ерте өмір
Аруна Асаф Әли 1909 жылғы 16 шілдеде Британдық Үндістанның Пенджаб штатындағы Калка қаласында (қазіргі Үндістанның Харьяна штатында) бенгал брахман отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Упендранатх Гангули Шығыс Бенгалияның (қазіргі Бангладеш) Барисал ауданынан шыққан, бірақ Біріккен провинцияда қоныстанған. Ол мейрамхана иесі еді. Оның анасы Амбалика Деви брахмандар үшін көптеген ән-жырлар жазған атақты брахмандар көшбасшысы Трейлокиянат Саньялдың қызы болған. Упендранат Гангулидің інісі Дхирендранат Гангули (ДГ) алғашқы кинорежиссерлердің бірі болды. Тағы бір ағасы Нагендранат университет профессоры болды, ол Нобель сыйлығының иегері Рабиндранат Тагордың жалғыз тірі қызы Мира Девиге үйленді. Арунаның әпкесі Пурнима Банерджи Үндістанның Конституциялық Ассамблеясының мүшесі болды. Аруна Лахордағы қасиетті жүрек монастырында, содан кейін Найниталдағы Барлық қасиеттілер колледжінде білім алған. Мектепті бітіргеннен кейін Калькуттадағы Гокале мемориалдық мектебінде мұғалім болып жұмыс істеді. Ол Аллахабадта Конгресс партиясының жетекшісі Асаф Алимен кездесті. Олар 1928 жылы, ата-анасының қарсылығына қарамастан, некеге тұрды. Асаф пен мен 1928 жылдың қыркүйек айында үйленген кезде әкем тірі болмады. Әкемнің інісі, университет профессоры Нагендранатх Гангули, өзін менің қамқоршым деп есептейтін, туыстары мен достарына мен өлгенімді және ол мен үшін шрадд рәсімін өткізгенін айтты.
Aruna Asaf Ali was born on 16 July 1909 in Kalka, Punjab, British India (now in Haryana, India) into a Bengali Brahmin family. Her father Upendranath Ganguly hailed from Barisal district of Eastern Bengal (now Bangladesh) but settled in the United Province. He was a restaurant owner. Her mother Ambalika Devi was the daughter of Trailokyanath Sanyal, a renowned Brahmo leader who wrote many Brahmo hymns. Upendranath Ganguly's younger brother Dhirendranath Ganguly (DG) was one of the earliest film directors. Another brother, Nagendranath, was a university professor who married Nobel Prize winner Rabindranath Tagore's only surviving daughter Mira Devi. Aruna's sister Purnima Banerjee was a member of the Constituent Assembly of India. Aruna was educated at Sacred Heart Convent in Lahore and then at All Saints' College in Nainital. After her graduation, she worked as a teacher at the Gokhale Memorial School in Calcutta. She met Asaf Ali, a leader in the Congress party, in Allahabad. They got married in 1928, despite parental opposition on grounds of religion and age (he was a Muslim and her senior by more than 20 years). text=My father was no more when Asaf and I married in September 1928. My paternal uncle Nagendranath Ganguly, a university professor who regarded himself as my guardian, said to relatives and friends that as far as he was concerned I was dead and he had performed my shraddh.
Арунаның Үндістанның тәуелсіздік жолындағы үлесі
Аруна Асаф Әли Үндістанның тәуелсіздік қозғалысында маңызды рөл атқарды. Асаф Әлиге үйленгеннен кейін ол Үндістан Ұлттық Конгресінің мүшесі болды және тұз сатьяграхасы кезінде халық шерулеріне қатысты. Ол 21 жасында қарақшылық айыбымен тұтқындалды, сол себепті 1931 жылы Ганди-Ирвин келісімі бойынша босатылмады, аталған келісімде барлық саяси тұтқындар босатылуы тиіс еді. Басқа әйел тұтқындар оның босатылмауына наразылық білдіріп, оны босатқанша түрмеден шығудан бас тартты және Махатма Ганди араласып, мәселені шешкен соң ғана келісті. Халықтың қозғалысы оның босатылуын қамтамасыз етті. 1932 жылы ол Тихар түрмесінде тұтқынға алынды, онда саяси тұтқындарға деген немқұрайлылыққа наразылық ретінде аштық жариялады. Оның күш-жігері Тихар түрмесіндегі жағдайды жақсартты, бірақ ол Амбалаға ауыстырылып, жалғыз бөлмеде ұсталды. Босатылғаннан кейін ол саяси қызметке белсенді қатыспады, бірақ 1942 жылдың соңында жер асты қозғалысына қатысты.
Aruna Asaf Ali had a major role in the Indian Independence Movement. She became a member of Indian National Congress after marrying Asaf Ali and participated in public processions during the Salt Satyagraha. She was arrested at the age of 21 on the charge that she was a vagrant and hence not released in 1931 under the Gandhi–Irwin Pact which stipulated the release of all political prisoners. Other women co prisoners refused to leave the premises unless she was released and gave in only after Mahatma Gandhi intervened. A public agitation secured her release. In 1932, she was held prisoner at the Tihar Jail where she protested the indifferent treatment of political prisoners by launching a hunger strike. Her efforts improved conditions in the Tihar Jaill but she was moved to Ambala and subjected to solitary confinement. She was politically not very active after her release, but at the end of 1942, she took part in the underground movement.
"Үндістаннан шығу" қозғалысы кезінде танымал болды
1942 жылғы 8 тамызда Бүкіл Үндістан Ұлттық Конгресі Комитеті Бомбей сессиясында «Үндістанды босату» резолюциясын қабылдады. Үкімет жауап ретінде Конгресс Жұмыс комитетінің барлық мүшелерін және басшыларын тұтқындап, қозғалыстың табысқа жете алмайтынын қамтамасыз етуге тырысты. 9 тамызда жас Аруна Асаф Әли сессияның қалған бөлігін басқарды және Говалия Танк алаңында Конгресс туын көтерді. Бұл қозғалыстың басталуын білдірді. Полиция сессия кезінде жиналған халыққа оқ атты. Аруна қауіпке қарсы көрсеткен батылдығы үшін 1942 жылғы қозғалыстың патшайымы деп аталды, ал кейінірек тәуелсіздік қозғалысының абызы ретінде танылды. Тікелей басшылықтың болмауына қарамастан, елдің түкпір-түкпірінде спонтанды наразылықтар мен демонстрациялар өтті, бұл Үндістан жастарының тәуелсіздікке қол жеткізуге деген құштарлығын білдірді. Оның тұтқындалу ордері шығарылды, бірақ ол тұтқындалудан қашу үшін 1942 жылы жасырын қозғалыс ұйымдастырды. Оның мүлігі тәркіленіп сатылды. Осы арада ол Рам Манохар Лохиямен бірге Конгресс партиясының ай сайын жарияланатын «Инкилаб» журналын редакциялады. 1944 жылғы санында ол жастарды зорлық және зорлықсыздық туралы бекергі пікірталасқа түсіп, революцияға қосылуға шақырды. Жаяпракаш Нараян және Аруна Асаф Әли сияқты көшбасшылар «Гандидің саяси балалары, бірақ Карл Маркстің соңғы шәкірттері» деп сипатталды. Оны ұстап беру үшін 5000 рупий сыйақы белгіленді. Ол ауырып, Делидегі Карол Багтағы доктор Джоши ауруханасында біршама уақыт жасырынды. Махатма Ганди оған жасырынған жерінен шығып, өзін ұстап беруге шақыратын қолмен жазылған хат жіберді, өйткені оның миссиясы орындалған және ол сыйақы ақшасын хариджан мәселесіне жұмсай алады. Алайда ол 1946 жылы өзіне қатысты ордер алынғаннан кейін ғана жасырынған жерінен шықты. Ол Махатмадан алған хатты сақтап, оны тұрғын бөлмесіне іліп қойды. Дегенмен, ол Үндістан Корольдік Әскери-теңіз күштерінің бүлігіне қолдау көрсеткені үшін Гандиден сын естіді, ол бұл қозғалысты Пәкістан үшін күрес ең қызу шақта болған кезде индустар мен мұсылмандарды біріктіретін ең маңызды фактор деп қарады.
On 8 August 1942, the All India Congress Committee passed the Quit India resolution at the Bombay session. The government responded by arresting the major leaders and all members of the Congress Working Committee and thus tried to pre empt the movement from success. Young Aruna Asaf Ali presided over the remainder of the session on 9 August and hoisted the Congress flag at the Gowalia Tank Maidan. This marked the commencement of the movement. The police fired upon the assembly at the session. Aruna was dubbed the Queen of the 1942 movement for her bravery in the face of danger and was called Grand Old Lady of the Independence movement in her later years. Despite the absence of direct leadership, spontaneous protests and demonstrations were held all over the country, as an expression of the desire of India's youth to achieve independence. An arrest warrant was issued in her name but she went underground to evade the arrest and started an underground movement in the year 1942. Her property was seized and sold. In the meanwhile, she also edited Inquilab, a monthly magazine of the Congress Party, along with Ram Manohar Lohia. In a 1944 issue, she exhorted the youth to action by asking them to forget futile discussions about violence and non violence and join the revolution. Leaders such as Jayaprakash Narayan and Aruna Asaf Ali were described as "the Political children of Gandhi but recent students of Karl Marx." The government announced a reward of 5,000 rupees for her capture. She fell ill and was for a period hiding in Dr Joshi's Hospital in Karol Bagh in Delhi. Mahatma Gandhi sent her a hand written note to her to come out of hiding and surrender herself – as her mission was accomplished and as she could utilize the reward amount for the Harijan cause. However, she came out of hiding only after the warrant against her was withdrawn in 1946. She treasured the note from the Mahatma and it adorned her drawing room. However, she also faced criticism from Gandhi for her support of the Royal Indian Navy mutiny, a movement she saw as the single greatest unifying factor of Hindus and Muslims at a time that was the peak of the movement for Pakistan.
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі өмір, қала әкімі қызметі және баспашылық мансап
Ол Конгресс Социалистік партиясының мүшесі болды, бұл Конгресс партиясы ішіндегі социалистік көзқарастағы белсенділердің тобы еді. Конгресс партиясының социализмдегі прогресіне көңілі толмағандықтан, 1948 жылы Социалистік партияға қосылды. Бірақ ол Едатта Нараянмен бірге сол партиядан шығып, Раджани Пальме Даттпен бірге Мәскеуге сапар шекті. Екеуі де 1950 жылдардың басында Үндістан Коммунистік партиясына қосылды. Жеке өмірінде, 1953 жылы Асаф Әли қайтыс болғанда үлкен қайғыға батты. 1954 жылы ол Үндістанның Коммунистік партиясының әйелдер бөлімі – Үнді әйелдерінің ұлттық федерациясын құруға көмектесті, бірақ 1956 жылы Никита Хрущевтің Сталинден бас тартуынан кейін партиядан кетіп қалды. 1958 жылы ол Дели қаласының тұңғыш мэрі болып сайланды. Ол Кришна Менон, Вимла Капур, Гуру Радха Кишан, Премсагар Гупта, Раджани Пальме Джоти, Сарла Шарма және Субхадра Жоши сияқты замандас әлеуметтік белсенділермен және дінсіздермен Делидегі әлеуметтік әл-ауқат пен даму мәселелері бойынша тығыз байланыста болды. Ол мен Нараян бірлесіп "Link" баспасын құрып, сол жылы "Патриот" атты күнделікті газетті және "Link" атты апталық басылымды жарыққа шығарды. Басылымдар Жавахарлал Неру, Кришна Менон және Бижу Патнаик сияқты жетекшілердің қолдауы арқасында беделді болды. Кейін ішкі саяси тартыстарға байланысты баспадан шығып, жақтастарының адалдығынан айнып, құндылықтарын жоғалтқанына қатты ренжіді. Төтенше жағдайға қатысты күмәндеріне қарамастан, ол Индира Ганди мен Ражив Гандиге жақын болды. 1996 жылдың 29 шілдесінде Нью-Делиде 87 жасында дүние салды.
She was a member of the Congress Socialist Party, a caucus within the Congress Party for activists with socialist leanings. Disillusioned with the progress of the Congress Party on socialism she joined a new party, Socialist Party in 1948. She, however, left that party along with Edatata Narayanan and they visited Moscow along with Rajani Palme Dutt. Both of them joined the Communist Party of India in the early 1950s. On the personal front, she was bereaved when Asaf Ali died in 1953. In 1954, she helped form the National Federation of Indian Women, the women's wing of CPI but left the party in 1956 following Nikita Khrushchev's disowning of Stalin. In 1958, she was elected the first Mayor of Delhi. She was closely associated with social activists and secularists of her era like Krishna Menon, Vimla Kapoor, Guru Radha Kishan, Premsagar Gupta, Rajani Palme Joti, Sarla Sharma and Subhadra Joshi for social welfare and development in Delhi. She and Narayanan started Link publishing house and published a daily newspaper, Patriot and a weekly, Link the same year. The publications became prestigious due to the patronage of leaders such as Jawaharlal Nehru, Krishna Menon and Biju Patnaik. Later she moved out of the publishing house due to internal politics, stunned by greed taking over the creed of her comrades. Despite reservations about the emergency, she remained close to Indira Gandhi and Rajiv Gandhi. She died in New Delhi on 29 July 1996, aged 87.
Мұра
Аруна Асаф Әли 1964 жылы Халықаралық Лениндік бейбітшілік сыйлығымен және 1991 жылы Халықаралық түсіністік үшін Жавахарлал Неру сыйлығымен марапатталды. Өмірінде 1992 жылы Үндістанның екінші ең жоғары азаматтық наградасы – "Падма Вибхушан" орденімен, ал 1997 жылы қайтыс болғаннан кейін ең жоғары азаматтық награда – "Бхарат Ратна" орденімен құрметтелді. 1998 жылы оның құрметіне арналған почта маркасы шығарылды. Нью-Делидегі Аруна Асаф Әли көшесі оның есімімен аталды. "Үндістанның барлық азшылықтар фронты" жыл сайын Доктор Аруна Асаф Әли атындағы "Садбхавана" сыйлығын табыстайды.
Aruna Asaf Ali was awarded International Lenin Peace Prize for the year 1964 and the Jawaharlal Nehru Award for International Understanding in 1991. She was awarded India's second highest civilian honour, the Padma Vibhushan in her lifetime in 1992, and finally the highest civilian award, the Bharat Ratna, posthumously in 1997. In 1998, a stamp commemorating her was issued. Aruna Asaf Ali Marg in New Delhi was named in her honour. All India Minorities Front distributes the Dr Aruna Asaf Ali Sadbhawana Award annually.