Кіріспе

Француз шахматшысы

Александр Дешапель (7 наурыз 1780 жылы Версаль қаласының жанындағы Виль-д’Авреде дүниеге келген, 27 қазан 1847 жылы Парижде қайтыс болған) – француз шахматшысы. Франсуа Андре Даникан Филидордың қайтысы мен Луи Шарль Маэ де Ла Бурдоннаның өркендеуі аралығында ол, әлемдегі ең күшті шахматшы болған деп саналады.

Отбасылық негіздер

Оның ата-анасы Луи Гатьен Ле Бретон, Шапельс графы, 1741 жылы Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласында туған, және Францияның оңтүстігіндегі Безиер қаласынан шыққан Мари Франсуаза Женевье д'Эмерик де Картузьер болды. Луи Гатьен драгун полкінде офицер болып қызмет етті, ал кейіннен жақын досы, болашақ адмирал Луи Рене Левасор де Латуш Тревильдің ықпалымен король үйінің (Maison du Roi) офицері болды, Версаль сарайында корольдің жатақханаларына жақын бірнеше бөлмеге ие болды.

Әскери мансап

Дешапельс әскери мансапқа дайындалып, Бриендегі танымал әскери академияға жіберілді. 1791 жылы Луи Гатьеннің қолдаушысы Латуш Тревильдің ықпалы азайғанда және Террор режимі жақындағанда, Луи Гатьен әйелі мен екі қарындасымен Германияға эмиграциялауға шешім қабылдады. Әкесінің эмиграциясынан кейін көп ұзамай Александр Бриеннен француз республикалық армиясына қосылуға мәжбүр болды. Наполеон армиясындағы сарбаз Дешапельс шайқаста оң қолын жоғалтты және содан кейін "Маншот" (бір қолды) атанды. Ол сонымен қатар, бетінің бойымен үлкен қылыш жарақатын алды, осының салдарынан замандастары френологияны ұнататын адамдар "басқа тиген қылыш жарақаты" оның керемет шахмат шеберлігіне себепті болуы мүмкін деп болжады.

Шахмат және басқа да ойындар ойнаушы ретінде мансап

Дешапельдің ойынға деген қабілеті ерекше еді. Польша шашкасының ережелерін үйренгеннен кейін үш ай өткен соң, ол сол ойынның француз чемпионын жеңіп, шахмат білімін барлық дерлік төрт күнде меңгердім деп мәлімдеді. Ол Жак Франсуа Мореттің ұстазы болды, ал кейіннен 1820 жыл шамасында Луи Шарль Мае де Ла Бурдоннаны шәкірт ретінде қабылдады. Екі жылдан соң Джон Кокрейн мен Уильям Льюисті жеңгеннен кейін, Дешапельс Уист ойынына көшті (Контракт бриджіндегі Дешапельс соққысы оның атымен аталады). 1830-жылдардың ортасында шахмат жарыстарына қайта оралған Дешапельс қарсыластарына әрдайым "артық мүмкіндік" беруді жалғастырды. Дешапель бірде қарсыласынан ставкалы ойын ойнауға келісесіз бе деп сұрағанда, қарсыласы: "Дінім ақшаға ойнауға рұқсат етпейді" деді. Сонда Дешапельс: "Менің дінім болса, ақымақтыққа бойұсынуға тыйым салады!" - деп жауап берді.

Елтаңба

1760 жылы француз қару судьясы Луи Сезаре Ле Бретон де Шапельге сыйлаған: "Екі және бір жасыл алақан бейнеленген күміс қалқан. Қалқанның бетіне күміс және жасыл түсті мантингпен әшекейленген шлемнің профилі басылған."