Кіріспе

Zell (Мозель) – Германияның Рейнланд-Пфальц жеріндегі Кохем-Зелл ауданындағы қала. Зеллде шамамен 4300 тұрғын бар және ол сол аттас Verbandsgemeinde орталығы болып табылады.

Орналасқан жері

Зелл Кобленц пен Трир қалаларынан шамамен бір сағаттық жерде орналасқан, бұл екі қаланың арасындағы ортасындай. Кобленцке қарай жолмен ең жақын қала – Кохем, ал Трирге қарай жолмен ең жақын екі қала – Трабен-Трарбах және Бернкастель-Куес. Хансрюк аймағындағы Франкфурт-Хан әуежайына және Ворейфельдегі Бад-Бертрих шипажай қаласына дейін жарты сағаттық сапар. Қаланың өзен бойындағы бөліктері – Ескі қала, Каимт және Мерл шамамен 100 метр биіктікте, Мозель өзенінің Зелер Хамм деп аталатын ерекше иілісінде орналасқан.

Құрылтайшы қауымдастықтар

Мозель өзенінің оң жағалауында Ескі қала (Altstadt) және Мерль ауданы орналасқан. Хунсрюк тауында ең кішкентай Алтхаус ауданы орналасқан, ол қала шекарасында, Теллигтің қасында жатыр. Мозель өзенінің батысында, шатқалда Каимт және Баль аудандары орналасқан, Бальдің биіктігі 100 метрге жоғары.

Тарих

Зель қаласы римдіктермен 70 жылдан кейін салынған. Қайымт қаласының шеткі аймағы 732 немесе 733 жылдары алғаш рет жазбада көрсетілген. 1222 жылы Зельге қала құқығы берілді. 1332 жылдан бастап ол Трир сайлау округінің қаласы болды және 1794 жылға дейін Трир сайлау округінің Жоғарғы әкімшілік кеңсесінің орталығы болды. 1794 жылы Рейн өзенінің сол жағалауын француз революциялық әскерлері басып алғаннан кейін қала француз билігіне көшті. 1814 жылы Вена конгресінде Зель Пруссия Корольдігіне бекітілді. 1848 және 1857 жылдардағы өрттер Ескі қаланың көп бөлігін қиратты. 1946 жылдан бері қала жаңадан құрылған Рейнланд-Пфальц штатының құрамына кірді. 1950 жылы Қайымт қосылды. 1969 жылға дейін Зель сол аттас, қазір таратылған ауданның орталығы болды. Рейнланд-Пфальц штатындағы әкімшілік реформалар барысында ол көршілес ауданмен біріктіріліп, Кохемде орналасқан Кохем-Зелл ауданы құрылды. Аудан орталығы мәртебесінен айырылумен қатар көптеген басқа да өкілеттік орталықтар мен мекемелер де жойылды. 1969 жылдың 7 маусымында Мерл қосылды. Қала көптеген кәсіпорындардың ашылуымен ерекшеленді, әсіресе биік жатқан Барлдың шеткі аймағында.

Мэр

Зель қаласының әкімі Ханс Петер Дөпген (FWG).

Мұражайлар

Қалалық әкімдікте қала тарихы, шарап шаруашылығы және дәстүрлі қолөнер бұйымдарына арналған көптеген экспонаттар бар жергілікті тарих мұражайы орналасқан.

Шіркеулер

Зельдегі Әулие Петр католик шіркеуінде 1180 және 1190 жылдар аралығында Лимож қаласынан келген, Әулие Петрдің сүйектерін сақтауға арналған ыдысы бар. Сол жақ алтарьдағы Мадонна мүсіні 15 ғасырға жатады. Ғибадатхананың оң жағындағы крещение тағы 1576 жыл деп белгіленген. Әулие Петр шіркеуінде Бас алтарь және айқыштағы Распятие тобы бар. Сонымен қатар, Трирдегі Біздің Анамыз шіркеуіндегідей (Liebfrauenkirche) әсерлі балдахин де назар аударуға лайық. Қайымттың шеткі ауданында 1968 жыл шамасында жаңа шіркеу, Әулие Джеймс шіркеуі салынды; ескі шіркеу мұнарасы сақталды. Бұл Каимттағы бұрынғы Трир архиепископтық резиденциясының Палатин капелласы болды. Ішінде шамамен 1200 жылға жатқан Зелл қаласының ең көне шіркеулік құжаты және шарапшының ең көне бейнесі бар. 13 немесе 14 ғасырға жатқан, романдық стильден готикалық стильге өту кезеңінде жасалған, Рименшнайдер мектебіне жататын Христостың кеудесі бар қосымша алтарь және киелі шатыр бар. Мерлдің шеткі ауданында Әулие Михаил шіркеуі орналасқан, ол 1805 жылға дейін францискан монастырының шіркеуі болды. Мозель өзеніне жақын магистральдағы шіркеудің Бас алтарында шамамен 1520 жылға жатқан «Антверпен алтарьлық суреті» бар. Сақшылық бөлмесі бір тіреуге сүйеніп, дерлік шаршы пішінді еден жоспарымен салынған. Қауым залында ортағасырлық қабырға суреттерінің қалдықтары сақталған, ал монастырь қанатындағы ескі жатақхананың шатыр құрылысы, көпшілікке жабық, Германияда сақталған санаулы ортағасырлық шатыр құрылыстарының бірі болып есептеледі. Ескі романдық стильдегі Әулие Михаил шіркеуі, зал шіркеуі, монастырь шіркеуі қолға түскеннен кейін 1823 жылы бұзылды. Ескі романдық мұнара Мерлдегі қазіргі зиратта сақталған.

Дін

Халықтың көп бөлігі католик дінін ұстанады. Екінші орында евангелистік сенім бар.

Жаяу жүру

Принзенкопфтағы қарауыл мұнарасы Зеллдің барлық елді мекендерінің, сондай-ақ Пюндерих, Булай және Мариенбургтың панорамалық көрінісін ұсынады.

Жүзім өсіру

Зелл шарап өсірумен үлкен дәрежеде ерекшеленеді және 331 га егілген жүзімдіктерімен Мозель шарап өсіру аймағының ең ірі шарап өсіру орталығы болып табылады, Пиеспорттан (413 га) кейін. Дәстүрлі түрде, мұнда көбінесе Рислинг өсіріледі. Zeller Schwarze Katz (шарап жасау атауы – Großlage) жергілікті жерден тысқары жерлерде кеңінен танымал. Шарап өсіру сонымен қатар туризм саласының дамуына негіз болады, ол да маңызды экономикалық рөл атқарады. Зелл, басқа нәрселермен қатар, Zimmermann Graeff & Müller шарапшылығының орналасқан жері.

Өнеркәсіп

Zell қаласында маңызды жұмыс беруші – Zeller Plastik (ZP) компаниясы орналасқан. ZP-нің маңыздылығы пластикалық тығындар мен қаптама элементтерін инъекциялық қалыптау арқылы өндіруінде; ол пластик саласында жұмыс істейтін кәсіпорындардың жаһандық желісі Global Closure Systems тобының құрамына кіреді. ZP-нің еншілес компаниясы – Zeller Engineering инъекциялық қалыптау жабдықтарын жасап шығарады.

Сауда және қолөнер

Барлдың шеткі аймағында ірі сауда алаңына ие көптеген бөлшек сауда кәсіпорындары орналасты. Олардың арасындағы ең ірісі – Globus Handelshof және оған жалғасқан құрылыс орталығы. Бұдан өзге, орташа және ұсақ көлемді көтерме және бөлшек сауда кәсіпорындары, сондай-ақ шеберханалар да осы жерде орналасқан.

Көлік

Қаланың Deutsche Bahn теміржол желісімен, InterCity және Intercity Express қызметтері арқылы байланысы көршілес Булай қауымындағы станция арқылы Кобленц—Триер бағытында, шамамен 7 км қашықтықта жасалады. Станция Кобленц—Трир/Сарбрюккен/Люксембург IC бағытында орналасқан. Сонымен қатар, солтүстік-оңтүстік (B 421) және шығыс-батыс (B 53) бағыттарында Bundesstraße байланыстары да бар. Мозель өзенінде халықаралық су көлігі үшін арналған тұрақтар бар, ал Франкфурт-Хан әуежайы шамамен жарты сағаттық жерде орналасқан.