Кіріспе
Ал Сайид бедуиндер тілі (АБСЛ) – Израильдің оңтүстігіндегі Негев шөліндегі шамамен 150 саңырау және көптеген есту қабілеті бар әл Сайид бедуин тайпасының мүшелері қолданатын ауылдық қол тілі. Саңыраулық осы жерде жиі кездесетіндіктен (ауыл халқының 4% саңырау, АҚШ-та бұл көрсеткіш 0,1% ғана) және саңырау мен естуші адамдар бір тілде сөйлесетіндіктен, бұл қоғамда саңырау адамдарға қарау қиындық тудырмайды, ал саңырау мен естуші адамдардың арасында неке жасау кең таралған. АБСЛ грамматикасы жылдам дамыды, әр буынның қол тілі алдыңғы буынға қарағанда күрделірек болды. Қоғамның барлық жерінде фонетикалық құрылымның кез келген дәлелі табылған жоқ, бірақ жеке отбасыларда оның пайда болу белгілері байқалады.
Al Sayyid Bedouin Sign Language (ABSL) is a village sign language used by about 150 deaf and many hearing members of the al Sayyid Bedouin tribe in the Negev desert of southern Israel. As deafness is so frequent (4% of the village's population is deaf, compared to 0.1% in the United States) and deaf and hearing people share a language, deaf people are not stigmatised in this community and marriage between deaf and hearing people is common. ABSL grammar developed quickly, with the signing of each generation becoming more complex than the last. Even though no evidence of phonological structure was found throughout the community, it seems to be emerging within individual families.
Тарих
2004 жылы Аль-Сайид қауымдастығының саны шамамен 3000-ға жуық болды, олардың көпшілігі 19-ғасырдың ортасында жергілікті әйел мен мысырлық ер адамның ауылға негіз салған кезінен бастау алады. Осы жұптың бес ұлының екеуінде синдромдық емес, генетикалық рецессивті, терең тіл алдындағы нейросенсорлық саңыраулық гендері болған. Негізін қалаушы жұптың ұрпақтары көбінесе туыстарымен үйленген, себебі тайпаны көршілері «шет елдік феллахин» деп санап, қабылдамаған. Бұл ген бірнеше отбасы мүшелерінде гомозиготалық күйге жетті. Ауыл құрылғаннан кейін шамамен 75 жыл өткен соң, қауымда төрт саңырау бауырлас дүниеге келді. Келесі екі буын ішінде саңыраулық басқа отбасыларға тарады; 2011 жылы қауымда 120-150-ге жуық саңырау адам болды. Бұл ерекше жағдайлар жиынтығы, көбінесе басқа жерде кездеспейтін әлеуметтік-тіл білімі ортасын құрады. Саңырау адамдар ғана емес, есту қабілеті бар адамдардың да көп бөлігі нәтижеде пайда болған қол тілін қолданды. Сонымен қатар, Аль-Сайид бедуин қол тілі табиғи әлеуметтік ортада буыннан буынға беріліп келеді. 2005 жылдың ақпанында халықаралық зерттеушілер тобы тіл туралы зерттеуді «Ұлттық ғылым академиясының еңбектерінде» жариялағаннан кейін ол бүкіл әлемге танымал болды. Соңғы 70 жылда тілдің спонтанды түрде пайда болуы және оқшауланған жағдайда күрделі грамматиканың дамуы тілшілер үшін адам тілінің пайда болуына түсінік беру үшін ерекше қызығушылық тудырады. Қоғам сыртқы ортадан географиялық емес, әлеуметтік стигма арқылы оқшауланды. Оқушылар мектептерде Израиль және Иорданияның қол тілдерін үйренуімен және қауым мүшелері қауымнан тыс жерде үйленуімен сыртқы әлеммен байланыс артып келеді.
Тіл білімі
Ғалымдар АБСЛ-ді зерттейді, себебі Аль-Сейидтегі саңырау адамдар араб немесе иврит тілдерін ести алмайды және олар басқа ешқандай қол тілімен танысқан емес. Сондықтан АБСЛ – ешқандай тілдің ықпалына түспеген, жаңадан пайда болған тіл. АБСЛ дамудың бастапқы сатысында тұр, сондықтан зерттеушілер тілдің қалыптасуын бақылап отыр.
Фоналогия
АБСЛ-де толыққанды дамыған фонетикалық жүйе табылмады. Бұл, екі деңгейлі құрылымның болмауында көрінеді, яғни АБСЛ-дегі белгілерді мағынасы жоқ кішірек бірліктерден құралған деп талдау мүмкін емес. Фонетикалық жүйеге тән басқа да ерекшеліктер, мысалы, бір ғана ерекшелік бойынша өзгешеленетін белгілер немесе дұрыс құрылымдалған белгілерге қатысты қатаң шектеулер де анықталған жоқ. Дамыған қол тілдерінде жиі қарсы қойылатын белгілер, мысалы, белгінің қай жерде жасалуы немесе қолдың бағыты маңызды сияқты көрінбейді. АБСЛ қолданушылары, фонетикалық жүйесі бар тілден күтілетіндей, қатаң анықталған ерекшеліктерге емес, белгі жасау кезінде "бейнелі және тұтас үлгіге ұмтылып" жатқандай көрінеді. Белгінің түрі қоғамда кең ауқымда өзгеріп отырады және басқалар оны бейнелеу арқылы түсінеді. Дегенмен, мүгедек немесе естітін отбасыларда белгілер әлдеқайда дәстүрлі және келісілген формада болады. Мұндай отбасылардың арасында қолдың пішінінің бірігуі сияқты фонетикалық процестер де байқалады. Осы сияқты отбасылардың әрекеттері нәтижесінде, дамыған қол тілдеріндегідей фонетикалық жүйе қалыптасуы мүмкін.
Сөздік
Жаңа белгілер көбінесе екі есімдік белгіні біріктіретін қосылыс арқылы жасалады. Қосылыс жасаудың бір тәсілі – заттың ұзындығын көрсету үшін негізгі белгіге жұрнақ сияқты қосымшаны тіркеу. Бұл ұзындық жұрнағын жеке қолдануға болмайды, ол басым емес қолмен білектің әртүрлі нүктелерін ұстау арқылы аталған заттың салыстырмалы ұзындығын көрсетеді. Ал басым қол саусақтарын жаю арқылы оның қалыңдығын көрсетеді. Мысалы, "қарындаш" сөзі "ЖАЗУ+ҰЗЫН ЖҮКА ЗАТ" қосылысы арқылы аударылады: бірінші "ЖАЗУ" белгісі жасалады, содан кейін қарындашты бейнелеу үшін көрсету саусағы созылады, ал екінші қол оның салыстырмалы ұзындығын көрсетеді. Бұл қосылыс қол пішінінің үйлесуіне де ұшырайды, яғни екі қол да бірдей пішінге ие болады. Мұны фонеологияның бастауы деп қарастыруға болады. Кейбір белгілер сұранып отырған ұғымды тура бейнелемейді. Мысалы, "адам" белгісі саусақты мұрт пішінінде бүктеу арқылы жасалады, бірақ бедуин еркектері енді мұрт тақпайды.