Кіріспе

Норман Фостердің 1950 жылғы фильмі.

"Қашқан әйел" – Норман Фостердің режиссерлігімен, Энн Шеридан мен Дэннис О’Кифтің басты рөлдерде ойнаған 1950 жылғы американдық қылмыстық фильм-нуар. Фильм Сильвия Тейттің 1948 жылғы сәуір айында жазылған "Қашқан адам" атты әңгімесі негізінде Сан-Францискода түсірілген. Қоғамдық мүлік болып саналатын бұл фильмді UCLA Film & Television Archive қалпына келтіріп сақтап қалды.

Сюжет

Қылмыстың куәгері қастандықшыдан қашып, оны өлтіруге тырысады; ал осы қиын жағдайдың нәтижесінде бір жұбай өзара қарым-қатынасын жақсартады. Фильмнің атауы алдауға түсіреді, өйткені қашып жүрген адам әйел емес, ер адам. Оқиға Сан-Францискода өтеді. Фрэнк Джонсон – бір түні итімен серуендеп жүрген суретші. Ол жақын жердегі көлік тоқтағанда, біршама қашықтықтан қылмыстық топтың кісі өлтіруіне куә болады. Жолаушы Джо жүргізуші Дэнниден сотта үлкен жюри алдындағы куәлігі үшін қосымша ақша талап етеді. Фрэнк бақылап тұрғанда, Дэнни Джоға оқ атып, Джо көліктен өлі қалғаннан кейін де атуын тоқтатпайды. Фрэнкті байқаған Дэнни оған да оқ атуға тырысады. Көрші полицияны шақырады, полиция желіне келеді. Инспектор Феррис жалғыз куәгер Фрэнк өлтірушіні анықтап бере алатынын және оны күзетуге алу керектігін біледі. Бірақ, Фрэнк көмектесуге дайын болғанымен, жақын жердегі қабырғадағы көлеңкесіндегі кеудедегі тесіктерге қарап, жүрек ауруы бар ма, жоқ па, қорқып қашып кетеді. Феррис Фрэнктың әйелі Элеонор Джонсоннан, олардың некесі бірнеше жылдан бері қиын жағдайда екенін біледі. Ол Ферриске: «Ол сондай, үнемі қашып жүреді», – дейді. «Неден қашып жүреді?» – деп сұрайды Феррис. «Барлығынан», – деп суыққан түрде жауап береді ол. Оқиға дамыған сайын Элеонораның Фрэнкке деген сезімі күрт өзгеріп, жақсарады. Дэнни журналист болып көрінеді, бірақ шын мәнінде ол кісі өлтіруші, Элеонораның өміріне жасырын кіріп, оны алдайды. Фрэнк жиі баратын клубта официант Сэм Фрэнктің Элеонораға хат жазып, қайда екенін түсіндіретін хат жібергенін айтады. Дэнни Фрэнктың суретші Сузиге өзінің суретін салғанын біліп, суретті ұрлап, Сузиді терезеден құлатып өлтіреді. Фрэнктың жұмыс орнындағы хатта ол «бұрынғыда жоғалтқан жерінде» екені жазылған. Басында Элеонора Фрэнк нені меңзеп тұрғанын түсінбейді, бірақ соңында ол бұл жердің ойын-сауық паркі жанындағы жағажай екенін түсінеді. Фрэнк күні бойы күтіп, енді ғана кетіп қалған еді, бірақ соңғы сәтте әйелімен кездесу үшін қайта оралады. Алайда, өкінішке орай, ол өлім қаупіне ұшырайды, өйткені Элеонора білмей тұрып Дэнниді, кісі өлтірушіні, Фрэнкке апарып жіберді. Ол одан кейін болатын шабуылдан аман қала ма?

Өндіріс

1950 жылдың қаңтарында фильмнің түсірілімі туралы хабарлар сауда басылымдарында жарияланды, алғашқыда фильм "Қашқыш адам" деген жұмыс атауымен таныстырылды. Актерлерді іріктеу процесінің барысында, түсірілім 20 наурызда басталар алдында актер Дж. Фаррелл Макдональд 20th Century Fox киностудиясынан теңіз капитанының эпизодық рөліне "уақытша алынды". Фильм Сан-Францискода және Санта-Моникадағы Оушен Парк пирсінде, ойын-сауық паркі мен американдық таулар көріністері үшін түсірілді. Росс Хантер фильмде диалог режиссері ретінде жұмыс істеді. Кейін ол "Universal" кинокомпаниясында Шеридан қатысқан бірнеше фильмді продюсерлік етіп, Хантердің продюсерлік карьерасын дамытуға көмектесті.

Қабылдау

1950 жылы The New York Times газетінің сыншысы Босли Кроутер фильмге жағымды баға берді: «Жолға түскен әйел» фильмі, Criterion кинотеатрында көрсетіліп бастағаннан бастап, өзін артық көрсетпегендіктен, аса ерекше болмаса да, тұрақты мелодрама болып табылады. Көрінетіндей, шағын бюджетпен жұмыс істеген тәуелсіз өндірушілер полиция мен қашқынның әйелінің бандиттердің қылмысына куә болған жоғалған куәні іздеу туралы оқиғада үлкен жетістікке жете алмады. Бірақ шынайы мінездемелердің, ықтимал диалогтың, күдікті жағдайдың және Сан-Франциско қаласының көрнекті жерлерін көрсету арқылы құжаттамалық сипаттың қосылуы «Жолға түскен әйел» фильмін әдеттегі полицейлер мен өліктер туралы фильмдерден бірнеше деңгей жоғары қоя алады. Бұл драмаға қазіргі бағада сыншы Фарран Смит Нехме 2016 жылы «Фильм Комментарий» журналында Шерденнің ойынын жоғары бағалады. Сонымен қатар, кино тарихшысы Филиппа Гейтстің сөзіне сүйенсек, «Жолға түскен әйел» кейіпкер әйелдің ізденісін басты орынға қоятын өте сирек ноар фильмдерінің бірі, әсіресе «кейіпкердің ізденісі [гетеросексуалдық романмен] күрделенбеген, тіпті, махаббатқа байланысты жағдайлар оқиғаның көп бөлігінде кездеспейді».