Кіріспе

1983 жылы Коннектикут штатындағы Вест-Хартфорд қаласында болған тонау, АҚШ. Águila Blanca (Хосе Мальдонадо Романның есімімен аталып, ағылшын тілінде "Ақ бүркіт" деген мағына береді) – Лос Мачетерос (Пуэрто-Риконың АҚШ-тан тәуелсіздік алуды көздеген партизандық тобы) 1983 жылдың 12 қыркүйегінде Wells Fargo қоймасын тонаған кезде берген атауы. Бұл күн Пуэрто-Рико ұлтшылы, доктор Педро Альбизу Кампостың туған күнімен сәйкес келді. Тонау Коннектикут штатының Батыс Хартфорд қаласында болды және оның нәтижесінде 7 миллион доллардан астам ақша қолға түсті (1983 жылғы 7,0 доллар бүгінгі күні шамамен миллион долларға бағаланады). Ол кезде бұл АҚШ тарихындағы ең ірі қолма-қол ақша тонауы болды. Бұл тонауға жауапты топ Лос Таинос деп аталды. Мачетерос мәлімдемесіне сәйкес, ақшаның бір бөлігі Пуэрто-Риконың мұқтаж елді мекендеріне білім беру, азық-түлік, тұрғын үй, киім-кешек және балаларға арналған ойыншықтарды сатып алу үшін жұмсалды. ФБР бұл тонау ісі бойынша саудаға тонау және сөз байласу арқылы кедергі келтіру, банк тонауы, аса қатыгездікпен тонау, мемлекетаралық тасымалдаудан ұрлық жасау, ұрланған ақшаны шетелге және мемлекетаралық тасымалдау, сондай-ақ саудаға тонау арқылы кедергі келтіру үшін сөз байласу сияқты айыптаулар қойды.

Стратегия және орындау

Wells Fargo компаниясы Батыс Хартфордтағы Culbro индустриялық паркіне үлкен ақшалай қаражатты сақтап, бұл туралы қоғамдық хабардарлықтың жоқтығын және қаланың өнеркәсіптік табиғатын пайдаланып, бұл жерде 30 миллион долларды сақтады. Корпорация бәсекелестіктің артуынан болған шығынды өтеуге үміттеніп, адамдарды ең төменгі жалақымен жұмысқа орналастырды. Алайда, бұл көбінесе аз тәжірибелі немесе мүлдем тәжірибесіз қызметкерлерді тартты. Бұл тәжірибе жетіспеушілігі оның жеткізу жолдары мен активтерін басқаруда көрініс тапты, онда ол қолдағы ресурстармен тапсырманы орындау үшін өзінің бағыныстыларына ережеден тыс еркіндік берді. МакКеон 25 жастағы Виктор Мануэль Геренаны өзінің қосалқы командирі етіп жұмысқа алды. 1983 жылдың 29 тамызында ол "Айқын қаз" атты несиелік емес жерде "Малибу" арендаға алды және оны Веллс Фаргоның депосына сынақ ретінде алып келді. МакКеонның еріктілігі оны күмбезге іргелес жеткізу машинасының ішінде қоюға мүмкіндік бере ме. Ол оны досынан қарызға алған, егер ол аймаққа жиі келетін вандалдар мен ұрылар бұзса, ашуланатынын айтты. Осы мақсатқа қол жеткізген соң, Герана әдеттегідей жұмыс кестесін орындап, жұмыс күнін еш қиындықсыз аяқтады. Алайда, МакКин қайтып келе жатқанда Шеукисті тастап, жүк жүкті көлікті өзі депоға дейін алып барды. Герананың көлігі келгенде, Жирар өзінің көлігін 4-жайдан алып шығып, тек Герананың көлігі мен Wells Fargo көлігін ғана қалдырды. Жірард бұл тапсырманы орындағаннан кейін әдеттегідей кетіп қалмастан, құрылыс жұмыстарына байланысты үйіне бара алмай қалған кезде жоспар тағы да сәтсіздікке ұшырады. Жирард жерге құлап түсіп, МакКин қолын артына қойып, оны қолғаппен бұғаулады. Герана шабуыл үшін кешірім сұрап, менеджерді сейф есігінен алыстатып, одан қай ақшаны алып кету керектігін жүйелі түрде таңдап, артында монеталар мен айналымға шығарылмаған валюта қалдырды. Жирард пен МакКин оның машинаның қосалқы дөңгелегін алып тастағанын және 7 017 152 доллар жүктелгенше, ақшаны сейфтен оған көшіру үшін қолданатын арбамен бірнеше рет саяхат жасағанын атап өтті. Герана тағы бір қару мен мылтықты толтырып, содан кейін басқа адамға сигнал берген деп сенетін машинаның кернейін тартып, үйден шығып кетті. МакКин мен Жирард кейіннен өздерінің облигацияларын босату үшін күресті, бірақ олар полициямен байланыс орнатуға тырысқан кезде, офицерлер Джек Кейси, Джек Баннан және Джордж Муча қауіпсіздік шаралары жойылғанша кешеннің сыртында болды. Алайда полицияға сейфтен кем дегенде бес миллион доллар алынды деген хабар жеткенде, олар күмәнмен қарады және қылмыскердің жеке басын білгендіктен, бұл жағдай оңай деп ойлады, оның орнына қылмыс орнын қауіпсіз етуге назар аударды. Осы арада Герана мотельдің жанында ЭББ-да жұмыс істейтін серіктестермен кездесіп, ақша мен жеке куәлігін тапсырады. Осы жерден екі топ та әртүрлі бағытта жүрді, басқа Мачетеро Бостонға қарай бет алды және жол бойы өзінің жеке басын анықтап тастады. Оның ағасы, бұрынғы әйелі және бұрынғы қыз-күйеуі де жауапқа тартылды. Полиция осы шаралардың бәрінде сәтсіз аяқталып, Герананың қайда екенін анықтай алмады. Олар оның көлікін тауып, кейіннен мотельдің сыртында тұрған күйінде тауып, оны жалға алған жер туралы білетінін жоғалтты. Джим Миллан, ФБР агенті, банктік тонаумен айналысқан, Герананы іздеуді басқаратын. Адвокат Джон Бейлидің тапсырмасымен бұқаралық ақпарат құралдарының назарына ілінгенімен, көлік табылғаннан кейін ол туралы айқын дерек табылмады. Тек қана Гереннаның қарақшылық кезінде қолданған револьвері мен мылтығы табылды. Полицияның моральдық-психологиялық жағдайы бірнеше жалған ілгерілеулер мен БАҚ-тың үгіт-насихаттарына байланысты, олар кейінірек өтірік айтқандарын мойындаған, бірақ Геранамен қарым-қатынаста болғанын айтқан адамдармен сұхбат жүргізді. Хартфорд ауруханасында МакКеондан алынған сынамаларды табуға тырыстық, бірақ олар жоғалып кетті. Герана оларды инъекциялағаннан бастап, Жирарда жүргізілген сынақтарға дейінгі уақыт өтеді. Олардың шектеулі спектрі белгілі бір дәрілерді өзгерте алмады. Бұл АҚШ тарихындағы ең ірі қарақшылық және жалпы алғанда екінші орында. Герананың бейнесі бірден танымалдылыққа ие болды, ол орта таптың өкпелі күйін білдірді, оның фотосуреті тіпті дүкенге қойылды. Жалпы алғанда, ұрлық "банктің ақшасын емес, адамдардың ақшасын" алды деген пікір қалыптасты, бұл корпоративтік экономикаға деген өздерінің ренжігендігімен күшейтілді. Тіпті оны ізде�...

Пуэрто-Рико

1983 жылдың 30 қазанында Пуэрто-Рикодағы ФБР штаб-пәтері орналасқан Федералдық ғимаратқа қарсы танкіге қарсы ракета атылды. Ұйым мұны "Operación La Guillotina" деп атады және оны табысты деп жариялағанмен, оның стратегтері коммандостардың тікелей ФБР кеңселерін нысанаға ала алмауына, тіркелген автомобильдерді пайдалануға және жоспарланған қашу жолынан ауытқуына ұялды. Бюро тергеу үшін 8 миллион доллар жұмсап, бірнеше көліктерді, ғимараттарды және қоғамдық телефондарды тыңдап, барлық көршілес әрекеттерді жазды. Қараша айында Герена Хартфордтың билігіне қарсы шығып, анасы мен қызына, әрине, Буффалодан хаттар жібереді. Оның шынайы екендігі анықталғаннан кейін, қалада тағы бір сәтсіз іздеу жүргізілді. ФБР Охедаға келген мачетеролар туралы ақпаратты жинауды жалғастырды, олар бақылауда екенін білмеді және көршілес аймақтағы белсенділікті байқамады. Жозе Родригес Пуэрто-Рико тергеуіне жауапты болды, ал бюро EPB псевдонимдерді қолданғандықтан ақпаратты біріктіруде қиындықтар туындады. Олар үш Мачетероның артынан басқа бір адаммен кездесіп, Нью-Пальцке дейін, онда олар RV-ге кірді. 1984 жылдың сәуірінде Пуэрто-Рико полициясы басқа қылмыс орнын тергеп жатқанда, жарылғыш артефакт пен қару-жарақ қоймасын байқап, кездейсоқ EPB қауіпсіз үйін тапты. EPB мүшелері Дорчестерде қайта кездесу өткізді және RV-мен не істеу керектігін талқылады, ақырында оны Бостонда қалдырды, онда оны қуушы агенттер кейіннен оны ұстады. 1985 жылы 25 қаңтарда ЕҚБ Федералды сот ғимаратына базаукамен шабуыл жасап, онда американдық әскери рекруттар орталығының болуына наразылық білдірді. Жауап алу туралы қауіптенуден кейін үшінші тараптарға берілген сотқа шақырулар тоқтатылды.

Қоғамдық ашылу

Байқаудың нәтижесінде 1984 жылы 24 қыркүйекте өтетін баспасөз мәслихатында ЭББ атынан ұрлық жасағаны үшін Gerena жауапкершілікті өз мойнына алатыны белгілі болды. 1982 жылы тергеумен байланысты болған ФБР-дің мәлімдемелері жарияланғанынан кейін, бюро Хартфорд полициясымен байланысын тоқтатты. Бір қызығы, саяси көзқарас ең дұрыс, бірақ сонымен қатар бұл істі қоршап тұрған аңыздардың ішіндегі ең танымал емес еді, бірақ ол Герананы FALN-мен байланыстырды. Вест-Хартфордта ФБР агенті Герананың Еңбек күні баспасөзге сөйлейтінін хабарлаған, бірақ бұл хабардың дұрыс болғаны дәлелденген. Солардың бірі Хартфорд Курантына жіберілді және оның бұрынғы тілшілерінің бірі Марк Стиллманға жіберілді, содан кейін жергілікті полицияға жіберілді, ол қолжазбаның шынайы екенін растады. Онда Герена Стилман мен оның әріптесі Дейв Лешерді жарты жыл бұрын жарияланған оқиға үшін құттықтады, бірақ олардың қонағы, қылмыс авторы Джей Роберт Нэш, Wells Fargo-ды жүйеге келуге және "Американдық арманға" қол жеткізу үшін мақсат етіп қойғанын болжауында тек ішінара дұрыс екенін және болашақта қате түсініктерді жоюға уәде берді. Барлық хаттарында Герена екі мағыналы америкалық танымал символды бейнелейтін картаны қолданған, әсіресе, Пуэрто-Риконың тәуелсіздігінің символы ретінде Еркіндік мүсіні. Герананың испан тілінде сөйлеген сөздері мен қолтаңбасының өзгеруі Герананың ПББ-ға қашан қосылғаны туралы болжамдарды оятады. 1984 жылдың 19 қазанында бір белгісіз Мачетеро Пуэрто-Рикодағы United Press International тілшісімен байланыс орнатып, оны ЭПБ-ның Питире III кодтық атауымен және топтың Wells Fargo-ға және кеңейту арқылы америкалық экономикаға қарсы жүргізген "әскери экономикалық оперативтердің" бірі болып саналатын тонау үшін толық жауапкершілікті өз мойнына алған коммюникеге жіберді. Топ сонымен қатар Педро Альбису Кампостың туған күніне орай аталмыш күнді атап өтудің себебін түсіндіріп, Герананың олармен бір жылдан астам уақыт бойы жаттығудан өткенін түсіндірді. ФБР жыл соңына дейін құпиялылықпен айналысып, полициямен және БАҚ-пен байланысын үзіп тастады. Осы арада ЭББ Хартфордтың бұқаралық ақпарат құралдарымен телефон арқылы және пошталық хаттар арқылы байланыс орнатуға тырысты. Алайда жергілікті екінші қолбасшы Хуан Сегараның келісімімен іс-шараға жасыл жарық берді. Дегенмен, 1985 жылдың 6 қаңтарында үш EPB коммандосы жүк көлігін жалға алып, Батыс Хартфордтағы Герена тұрған жердегі балаларға сыйлықтар берді. ФБР агенті оны беру кезінде қатысып, болған барлық оқиғаны жазды. Содан кейін ол сыртқа шығып, өзін тұтқындауға рұқсат берді. Сондай-ақ, процедуралар туралы да даулар болды, әсіресе 10 жастан асқан балаға қолға қаруланған агенттің жанында ғана дәретханаға баруға рұқсат етілді және аяқталмаған роман, мәдени жазбалар мен балалар кассеталары сияқты пайдасыз дәлелдемелер тәркіленді. Сонымен қатар тағы бірнеше адам айыпталды, олардың ішінде тек Пол Вайнберг EPB мүшесі ретінде айыпталмаған, барлығы 19 айыпталушы. ФБР 1300 тыңдау жазбасын ұсынды, олар бұл деректі бақылау фотосуреттерімен бірге және қауіпсіз үй мен RV-ден тәркіленген материалмен бірге дәлел ретінде қарады.

Тыңдаулар

Соттың алдын ала отырысы судья Юсто Аренастың бақылауында өтті, ал айыпталушылардың отбасылары сыртта наразылық білдіру үшін күзетке тұрды. Дәлелдердің көпшілігі жанама екенін және ертегілерді жергілікті тұрғындар осылай түсіндіретін саяси әзіл-аңыз ретінде түсіндіруге болатындығын сезінген қорғаныс сот процесін Пуэрто-Рикода өткізуге итермеледі, ал Х. Мануэль Эрнандестің бастауындағы айыптаушы оны шетелге әкетуге батыл болды. Аренас 1985 жылдың 1 қыркүйегінде сот отырысын өткізуді таңдады, ал прокуратура кепілдік беру туралы сот отырысын алдын ала сот отырысында өткізуді өтінді, бірақ бұл өтініш қабылданбады. Коннектикуттегі кепілдік бойынша сот отырысын өткізу оның ісіне кедергі келтіретінін сезінген қорғаушылар, сотталушылардың сотқа жіберілуі күтілуде, оның орнына олар өз клиенттерімен жеке-жеке кездесе алмағанын дәлелдеді. Сегарамен байланыс бар Анне Гассин есімді әйел тұтқындалып, кейіннен оған ынтымақтастық туралы ұсыныс жасалды. Вильям Кунстлер мен Брюс Рубенштейн бастаған қорғаушылар мұндай қауіпсіздікті қолдану қоғам мен БАҚ-ты айыпталушыларға қарсы қылып, оларға өз клиенттерімен сөйлесуге неге рұқсат етілмейтінін білуді талап етті. Эган Пуэрто-Рико адвокатының сотқа қатысуына рұқсат берді, ал айыпталушыларға өз адвокаттарын таңдауға рұқсат берілді, олардың барлығы саяси бұрышты қабылдаған Пуэрто-Рико адвокаттарын таңдады. Сотталғандардың кейбіреулері кепілдікпен босатылды, ал кейбіреулеріне кепілдікпен ақша төлеуге бұйрық берілді. Бұл шаралар оларды күніне 22-23 сағат камерада ұстады, ерлі-зайыптылар мен балалардың жеке кездесулеріне рұқсат етілмеді. 1985 жылдың 23 қыркүйегінде EPB сотталушыларды өздерінің ісі үшін шейіт болғандар деп мақтаған коммюнике жариялады. 1985 жылдың желтоқсан айында Libertad ұлттық газетінде федералды үкіметке ескерту жасалды, егер тұтқындаулар жалғаса берсе, олар "өздерінің зираттарын да дайындауға кірісуі керек", өйткені олар оларға федералды агенттерді ("жалдамалылар" деп аталады) қайта жіберуге ниетті. Бұл оқиға американдық белсенділердің іске кірісуін белгіледі. Қорғаушы заңгерлердің бірі оның поштасын қадағалауға алынғанын айтып, прокуратураның наразылығына ұшырады. 1986 жылы 2 маусымда қорғау іс-қатысудың Пуэрто-Рикоға қайтаруын сұрады, онда саяси мотивтер түсініледі және АҚШ Конституциясының алтыншы түзетуі қылмыс ауданында сотталу құқығын ұсынады және айыпталушылардың өз қауымдастығында сотталудың SCOTUS прецеденттерін келтірді. Майкл Дойч социолингвист Уильям Лабовты алып келді, ол төмен сапалы жаздырмалардың салдарынан тек испан тілінде сөйлейтіндер ғана тест кезінде таспаларда жазылған сөздерді түсіне алатынын және тіпті сонда да айтылған нәрсе туралы келісім болмағандығын көрсетті. Клэр бұл істі қозғаудан бас тартты, себебі ол Хартфордтағы тонау туралы және бұл пікірталастар Пуэрто-Рико саясатына қатысы жоқ екенін айтты. Қорғаушы тарап үкімет дәлелдемелерін жасырып отырғанын дәлелдеді, себебі олардың жиналуында процедуралық қателер болды, оның ішінде процедуралық нұсқаудан кейін бірнеше ай бойы мөрмен бекітілген. 1986 жылдың 21 қазанында АҚШ-тың екінші округтік апелляциялық соты мұндай тергеу алдындағы тұтқындау мерзімі конституциялық емес деп мәлімдеді. 1999 жылы ол президент Билл Клинтон жазаларын жеңілдеткен FALN мүшелерінің бірі болды. Филиберто Охеда Риос 55 жылға бас бостандығынан айырылды. Оның адвокаты Оджеданың кепілдікке бас тартқанын, өйткені ол әділ сотқа қол жеткізе алмайтынын айтты. Пуэрто-Рико үкіметінің наразылығын туғызған Охеда 2005 жылы ФБР оның Пуэрто-Рикодағы жасырындығына шабуыл жасаған кезде атыс-шабыста өлтірілді. 2010 жылы Авелино Гонсалес Клаудио ұрлық жасауды жоспарлауға қатысқаны үшін жеті жылға бас бостандығынан айырылды және "ақшаны қайтаруға бұйрық берілді", - деп жазды The Hartford Courant. Виктор Мануэль Герена әлі күнге дейін қашып жүр және 2010 жылдың 11 сәуіріне дейін ФБР-дің ең көп іздестірілген 10 қашқынының бірі болды, содан кейін ол тізімде ең көп уақыт өткізген қашқындар қатарына енді. Роберто Малдонадо Ривера бес жылға бас бостандығынан айырылып, 100 000 доллар айыппұл төледі. Ол жазасын өтеген еді және Клинтонның кешірім беру ұсынысынан бірнеше жыл бұрын босатылды.