Шеллей: Британдық комедиялық сериал

Кіріспе

Британдық телесериал (ситком, 1979–1992)

«Шелли» – Thames Television компаниясы жасаған британдық ситком. Алғаш рет 1979 жылдың 12 шілдесінен 1984 жылдың 12 қаңтарына дейін және 1988 жылдың 11 қазанынан 1992 жылдың 1 қыркүйегіне дейін ITV телеарнасында көрсетілді. Басты рөлде – Хайвел Беннетт, доктор Джеймс Шелли рөлінде. Сериал басталғанда оның жасы 28-де, ал алтыншы серияда, төрт жыл өткен соң – 35-ке толады. Ол докторлық дәрежесі бар, жұмыс істемейтін, анти-элиталық көзқарастағы «бос жүргінші». Бастапқы эпизодтарда Белинда Синклер Шеллидің қатыны Фрэн рөлін ойнады, ал Жозефина Тьюсон үй иесі Эдна Хокинс ретінде жиі пайда болды. Сериалды Питер Тилбери жасаған, ол алғашқы үш серияның сценарийін де жазған. Келесі эпизодтардың сценарийлерін Энди Гамильтон мен Гай Дженкин, Колин Босток Смит, Дэвид Фрит, Бернард МакКенна және Барри Пилтон жазды. Барлық 71 эпизодты Энтони Паркер түсіріп, режиссерлік етті. Жетінші серия «Шеллидің оралуы» деп аталды және 1988 жылы көрсетілді. Бұл жолы Шелли (әлі де) Фрэннен ажырасып, жалғыз өмір сүреді, жұмыс табудан бәрін жасайды. Сериал Шелли бірнеше жыл Кувейтте ағылшын тілін оқытқаннан кейін Ұлыбританияға оралғанда басталады. Ол ескі достарына қоңырау шалғанда, жауап беруші машинаға түсіп, ескі ауданында йоппизмнің тамыр жайып жатқанын біледі. Соңғы үш серияда «Шелли» атауы қайтадан қолданылды. Соңғы серияда Шелли Тед Бишоппен (Дэвид Райл) бірге тұрады. Тедтің үйі – оның көшесіндегі жалғыз үй, қалғандары демалыс орталығы үшін бұзылған. Шелли Тедке өмір бойы тұрған үйін бұзуға тырысатын құрылысшыларға қарсы күресуге көмектесу үшін оған қоныстанады.

Кейіпкерлер

Джеймс Шелли, Шелли немесе Перс (Хайвел Беннетт) ретінде танымал – кейіпкер, көбінесе жұмыссыз, география саласынан Ph.D. дәрежесі бар, бірақ кейде кәсіби қызметпен айналысады. Бірде принциптік мәселе туғандықтан жарнама агенттігінен кетіп, екіншіде Сыртқы істер министрлігінде жұмыс істеуге дайын болған, бірақ бастау күнінен бұрын қызметтен босатылған. Шелли – жіті, дауласуға бейім, қиын мінезді, бірақ өткір сарказммен айқайталаған әзілдерге құмар. Ол солшыл, әлеуметтік либералдық көзқарастарды ұстанады, бірақ көбінесе реакциялық бейімділіктері мен екіжүзділігі байқалады. Шелли жұмыссыздығы мен нашар еңбек этикасы туралы ашық айтады, бірақ кейде «үкіметтен жалақы аламын» немесе «демалыстамын» деп жасыруға тырысады. Өзін «мемлекеттік суретші» деп сипаттаған, себебі «жәрдемақы аламын». Франсис Шелли (туған есімі Смит), Фран (Белинда Синклер) ретінде танымал – Шеллидің ұзақ жылдар бойы азап шеккен қарындасы, кейін әйелі. Ол да жұмыссыз, бірақ жазушы болу арманында. Шелли сияқты, оның білімді екені көрсетіледі және көбінесе Шеллидің қиялға берілген және түсініксіз пікірлеріне қарсы тұра алады. Бірінші серияда Шеллидің баласына жүкті болады, екінші серияда кітабы жарық көріп, Шеллиге үйленеді, үшінші серияда қызы Эмма дүниеге келеді. Бесінші серияның басында ол Шеллиден кетіп қалғаны белгілі болады және тек бір эпизодта ғана пайда болады. Осыдан кейін оның рөлі басты кейіпкер ретінде азаяды. Эдна Хокинс, миссис Х (Жозефин Тьюсон) ретінде танымал – біршама тілді және қатал пәтерагент, ол Шелли мен Франға бірінші және екінші серияларда Батыс Хэмпстедте пәтер жалдайды. Ол жиі «өзінің Виллисі» деп атайды – көрінбейтін күйеуі, оны күндіз де, түнде де жұмыс істеуге мәжбүрлейді. Ол Шеллиге күдікпен қарайды және оның босқындыққа ұмтылған өмір салтын мақұлдамайды. Шеллиге ауызша шабуыл жасағанда тыйылуды білмейді, бірақ оның сөздік шеберлігі оны жиі үрейлендіреді. Оның Шеллиге деген көзқарасы уақыт өте келе жұмсарады. Оның Колин есімді ұлы бар. Пол Англия (Уоррен Кларк) – Шеллидің ең жақын досы және куәгері (алкогольге тәуелді Недтің сенімін сақтамағаннан кейін). Пол адал дос екені көрінеді, бірақ Шеллиден айырмашылығы, ол еңбекқор және сәтті мансапқа ие. Алайда, оның өмір салтының кейбір тұстары (мысалы, ол проституткаларды көреді деген болжам бар) оның адал емес екенін көрсетеді. Шеллиден гөрі дөрекі болса да, оның сүйкімділігі мен өзін-өзі ұстауының арқасында Шеллиге қарағанда құрметті тұлғалар тарапынан жек көрініш танытпайды. Бесінші серияда ол пәтерін Шеллиге жалға береді. Миссис Рэдклифф (Мэдолин Томас) – Шелли мен Франның төменгі қабаттағы «H ханымнан» пәтер жалдаған қарт жесір. Ол біршама сандырақтап, шындықтан алыс өмір сүреді. Ол Шеллимен жақсы қарым-қатынаста болған сияқты, бірақ басқа тұрғындар туралы қастандық теориялары бар, Франды «дөңгелек» деп санайды, ал миссис Х-ты бірінші күйеуін өлтірген кісі өлтіруші деп есептейді. Ол тек екінші және үшінші серияларда ғана пайда болады. Дезмонд (Гарфилд Морган) – бесінші серияда Шелли көшіп барған пәтердегі өркөкірек күзетші. Ол білімді Шеллиге қызғанышпен қарайды, оны білімді көпшілікке қол жетімді қоғамда өскен артықшылықты ұрпақтың үлгісі деп санайды. Ол өзінің ақыл-ойына шындыққа сай емес баға береді, өзін әуесқой ақын ретінде көріп, егер ол Шеллидің білім беру артықшылықтарынан рахат алған болса, оны мойындауға болатын еді деп сендіреді. Изобель Шелли (Силвия Кей) – Шеллидің анасы, ол өз ұлынан он алты жасқа ғана үлкен. Изобель де оның секілді ашық сөйлеуші және дауласуға бейім. Ол коммунизмге жақын көзқарастарды ұстанады және өте конформистік емес өмір салтында өмір сүреді. Ол марихуана шегеді және бүкіл пәтерінде өсіреді, бұл Шеллиді моральдық себептермен емес, анасының түрмеге түсуінен қорқатыны үшін алаңдатады. Ол өткір тілге ие және Шеллиді «жаман шағын капиталист» деп айыптайды, бірақ оның мейірімді жағы бар екені көрінеді, Шелли мен Фран үй сатып алу үшін пәтерін қайта ипотекаға береді.

James Shelley known as Shelley or Perce (Hywel Bennett) the protagonist, a usually unemployed terminal layabout qualified with a Ph. D. in geography who occasionally holds professional occupations, at one time being an advertising executive only to leave over a point of principle, another time working for the Foreign Office only to be made redundant before his starting date. Shelley is obdurate, argumentative and awkward with a wry sardonic wit. Shelley espouses left wing socially liberal views but is often shown to have reactionary tendencies and be somewhat of a hypocrite. Shelley is usually honest about his unemployment and poor work ethic although occasionally likes to obscure it by claiming he is 'paid by the government' or is 'in leisure'. He once described his occupation as 'a government artist' because 'I draw the dole'. Frances Shelley (née Smith) known as Fran (Belinda Sinclair) Shelley's long suffering girlfriend and later wife. She is also unemployed although is an aspiring writer. Like Shelley she is portrayed as being educated and is often the only person who can counter some of Shelley's more fanciful and obtuse arguments. In the first series she becomes pregnant with Shelley's child, in the second series she has a book published and marries Shelley, in the third series she gives birth to a daughter, Emma. At the start of the fifth series it is revealed she has left Shelley and she only appears in one episode. She ceases to be a central character after this. Edna Hawkins known as Mrs H. (Josephine Tewson) a somewhat waspish and prim landlady who lets a West Hampstead bedsit to Shelley and Fran in series one and two. She often refers to 'her Willy', an unseen husband who it is implied is coerced by her into working both days and nights. She is suspicious of Shelley and disapproves of his languid lifestyle. She shows little restraint in verbally attacking Shelley although is often browbeaten by his eloquence; her attitude to Shelley softens over time. She has a son, Colin. Paul England (Warren Clarke) Shelley's closest friend and best man (after being let down by the alcoholic Ned). Paul is shown to be a loyal friend although unlike Shelley he is industrious and has a successful career. However, some of his lifestyle choices (for instance it is implied he sees prostitutes) show him to be less than upstanding. Although coarser than Shelley, he doesn't attract the disdain from establishment figures that Shelley does, owing to his charm and self restraint. In series five he lets his flat to Shelley. Mrs Radcliffe (Madoline Thomas) an elderly widow who rents a bedsit from 'Mrs H.', downstairs from Shelley and Fran. She is portrayed to be somewhat senile and living in a state of near delusion. She seems to enjoy a cordial relationship with Shelley although has conspiracy theories about the other residents, believing Fran to be a 'doxy' and Mrs H. to be a murderess who killed her first husband. She appears only in series two and three. Desmond (Garfield Morgan) a pompous warden in the flats to which Shelley moves in series five. He is envious of the educated Shelley, believing him to be typical of a privileged generation which has grown up in a society where education is attainable by the masses. He has an unrealistic appraisal of his own intelligence, seeing himself as an amateur poet and believing that he could have been recognised had he enjoyed the educational privileges of Shelley. Isobel Shelley (Sylvia Kay) Shelley's mother, who is only sixteen years older than her son. Like him, Isobel is outspoken and argumentative. She holds views bordering on communism and lives a fairly non conformist lifestyle. She smokes cannabis and grows her own throughout her flat, a situation that concerns Shelley not for moral reasons but because he doesn't want his mother to be sent to prison. She has a sharp tongue and berates Shelley as an 'evil little capitalist' although she is shown to have a kinder side, re mortgaging her flat so that Shelley and Fran can buy their house.

Кіші әріптер

Сирил (Джон Баррон) – Шеллинің «Харпер МакИнтош» жарнама агенттігінде жұмыс істеген кездегі мақтанғақ әрі әсерсіз бастығы. Сирил – көнекез, өзін маңызды санап, басқаратын компаниясының шындығынан және заманауи өмірден алыс тұрады. Ол кейбір жағынан «Реджинальд Перриннің құлдырауы мен көтерілуі» сериалындағы Джон Баррон сомдаған «CJ» кейіпкерін еске түсіреді.

Нед (Дэвид Пью) – Раймонд Келли, әрі Нед деген атпен таныс, Шеллидің дос ретінде бірінші таңдауы, бірақ Фран оны ұнатпайды. Нед – жауапсыз, ішімдікке тәуелді адам, көбінесе пабтарда төбелес шығарады және өзін ішімдікпен өлтіріп жатыр (Нед мұны біледі және мүлдем алаңдамайды). Ол тек бір бөлімде ғана пайда болса да, кейін бірнеше рет есімдері айтылады немесе телефон арқылы сияқты кадрдан тыс көрінеді.

2-серия (1980)

Бірінші сериядан кейінге шегерілген үш эпизодтан бұрын.

7-серия (1988)

Тек осы серия үшін ол "Шеллидің қайтысы" деп қайта аталды.

Кітап

Бірінші серия Колин Босток Смит пен Питер Тилберидің "Шелли" романы ретінде қайта жазылды. New English Library баспасы, жұмсақ мұқабалы, 1980 жылдың 1 сәуірі.