Кіріспе

Америкалық археолог Гордон Рэндольф Вилли (7 наурыз 1913 – 28 сәуір 2002) – американдық археолог, әріптестері оны «Жаңа әлем археологиясының деканы» деп атады. Вилли Оңтүстік Америка, Орталық Америка және АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы қазбаларда зерттеу жұмыстарын жүргізді, сондай-ақ қоныстану үлгілері теориясын дамыту және оның әдістемесін қалыптастыруда алға қойды. Ол Смитсондар институтында антрополог, ал Гарвард университетінде профессор болып жұмыс істеді.

Ерте өмір және білім

Гордон Рэндольф Уилли Айова штатының Шаритон қаласында дүниеге келген. Оның отбасы он екі жасында Калифорнияға көшіп барды, ал ол орта білімін Лонг-Бичте аяқтады. Вилли сонымен қатар Форт Беннингке жақын Джорджия Пьемонтіндегі Касита тарихи орнында жұмыс істеді. 1938 жылы Уилли "Уақыт зерттеулері: Грузиядағы қыш және ағаштар" атты мақала жариялады. 1939 жылдың басында Уилли Макон маңындағы Ламар мондарында және ауылдық қоныста (шамамен 1350–1600 жылдар аралығында) жұмыс істеді, сондай-ақ Ламар мен Свифт-Крик (шамамен 100–800 жылдар) және Кейінгі Ормандар дәуіріндегі Нейпир кезеңі (900–1000 жылдар) арасындағы байланысты анықтады. 1939 жылдың күзінде Вилли Колумбия университетінің докторантурасына түсті. Ph.D. дәрежесін алғаннан кейін, Вилли Вашингтон, округ Колумбиядағы Смитсониан институтында антрополог ретінде жұмыс істеді.

1941 жылы Маршалл Т. Ньюманмен бірге Вилли Перудегі Анкон (археологиялық ескерткіш) қаласында, оның ішінде Лас-Колинас ауданында зерттеулер жүргізді. 1950 жылы Гарвард университетінде Мексика және Орталық Америка археологиясы мен этнологиясының Боудитч профессоры лауазымын қабылдады. Вилли Перу, Панама, Никарагуа, Белиз және Гондурас елдеріне археологиялық экспедицияларға жетекшілік етті. Ол Панамадағы ең көне керамикалық бұйым – Монагрильо керамикасын тапты. Ол жергілікті қоғамдардың қоныстану үлгілері туралы теорияларды зерттеу және дамыту үшін кеңінен сілтеме жасалды. Атап айтқанда, Перудің Виру аңғарындағы қоныстану үлгілерін зерттеуі процессуалдық археологияның мысалы болды, себебі ол керамикалық хронологияларға қарағанда ландшафт бойынша шашыраған шағын серіктелген қоныстар мен керамиканың функциясына назар аударды.

Құрметтер

1973 жылы Вилли Америка археология институтынан ерекше археологиялық жетістіктері үшін алтын медаль сыйлығын алды. 1952 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі, 1960 жылы Ұлттық ғылым академиясының мүшесі, 1984 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Сондай-ақ, ол Американдық антропологиялық қауымдастықтың американдық археология саласындағы еңбегі үшін Киддер сыйлығымен және Корольдік антропологиялық институтының Хаксли медалімен марапатталды. Оған Аризона және Кембридж университеттері құрметті доктор дәрежесін берді. Ол 1956 жылдан бастап Лондон антиквариаттар қоғамының мүшесі және оның бірінші құрметті вице-президенті болды. 2000 жылы ол қоғамның алтын медалімен марапатталды. ("Таймс" газетінің, Лондон, 2002 жылғы 1 мамырдағы некрологын қараңыз.)

Жеке өмір

1939 жылы Уилли Кэтрин У. Уэйлиге үйленді. Олар 63 жыл үйленген күйінде өмір сүрді және екі қызы болды. Уилли 89 жасында Массачусетс штатының Кембридж қаласында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды.