Кіріспе

Барбереш (baʁbəʁɛʃ; Bärfischen; ) – Швейцарияның Фрибург кантонындағы Лак округінің бұрынғы муниципалитеті. Ол Швейцарияның француз және неміс тілдерінде сөйлейтін аймақтарының арасындағы "тілдік шекарада" жатыр. 2017 жылдың 1 қаңтарында Вилларепос және Валленридпен бірігіп, Куртепин муниципалитеті құрамына енді.

Тарих

Барбереше аймағы өте ерте қоныстанған, мұны Hallstatt дәуіріне жататын қабірлер мен Рим дәуіріне жататын іргетастардың археологиялық табылыстары куәландырады. Барбереше туралы алғашқы жазбаша мәлімет 1154 жылы Барбереши деген атпен тіркелген. Салынған аумақтың 2,8%-ын тұрғын үйлер мен ғимараттар, ал 2,4%-ын көлік инфрақұрылымы құрайды. Орманды жердің барлық аумағы тығыз орманмен жабылған. Егіс жерінің 39,0%-ы егін өсіруге, 19,3%-ы жайылымға, ал 1,3%-ы бау-бақшалар мен жүзімдіктерге пайдаланылады. Муниципалитеттегі барлық су көлдерде орналасқан.

Демография

Барберештің халқы (2015 жылғы мәлімет бойынша) 527 адамды құрайды. 2008 жылы халықтың 13,0%-ы шетелдік азаматтарды құрады. Муниципалитеттегі ең көп тұрғын саны Пенсиерде – шамамен 250 адам, ал Барбереш ауылында шамамен 100 адам тұрады. Соңғы 10 жылда (2000–2010 жылдар) халық саны 5,9%-ға өзгерді. Бұл өзгерістің 1,4%-ын көші-қон, ал 2,8%-ын туу және өлім-жітім құрады. 2008 жылы халықтың 51,1%-ы ер адамдар, ал 48,9%-ы әйел адамдар болды. Халықтың құрамында 247 швейцар еркегі (халықтың 45,7%) және 29 (5,4%) швейцар емес еркектер болды. Сондай-ақ, 216 швейцар әйелі (40,0%) және 48 (8,9%) швейцар емес әйелдер тіркелді. Муниципалитет тұрғындарының 171-і немесе шамамен 31,0%-ы Барбереште туып, 2000 жылы сол жерде тұрды. Олардың 191-і немесе 34,7%-ы осы кантонда, 100-і немесе 18,1%-ы Швейцарияның басқа аймақтарында, ал 82-і немесе 14,9%-ы Швейцариядан тыс жерде дүниеге келген. 2000 жылы муниципалитетте 184 жеке тұрғын үй болды, орташа есеппен әр үйде 2,6 адам тұрды. 2010 жылы муниципалитеттегі бос тұрғын үйлердің үлесі 0,47%-ды құрады.

Ұлттық маңызы бар мұра нысандары

Гранд Виви қамалы, Барбереш қамалы, Петит Виви қамалы, Chemin de la Fruiterie 5 A мекенжайындағы сарай және мал шаруашылығы ғимараты, сондай-ақ Route de Grimoine 20 B мекенжайындағы астық қоймасы ұлттық маңызы бар швейцариялық мұра орны ретінде тізімделген. Петит және Гранд Виви төңірегіндегі аудан Швейцария мұра орындарының тізіміне кіреді.

Көрікті жерлер

Сент-Маурис шіркеуінің ең көне бөліктері 11 ғасырға дейін сақталып келген. Ол 1785-1786 жылдары кеңейтіліп, 19 ғасырда өзгерістерге ұшырады. Шіркеуде жартылай дөңгелек апсидасы және ерте ортағасырлық стильдегі аркадалары бар. Шіркеудің қабырғаларында 18 ғасырға жататын суреттер, ағаштан жасалған мүсіндер мен боялған әйнектегі гербтер сақталған. Шіркеуге жақын пасторлық үй 1566 жылы салынған. Алтаудың жиегінде, Шифенензее көлінің үстінде Барбереш қамалы орналасқан. Ол 1522-1528 жылдар аралығында, бұрынғы бекініс орнында, Пьтерман де Прароман басшылығымен соңғы готикалық стильде салынған. 1839-1844 жылдар аралығында қамал кең ауқымды жөндеуден өтті, нәтижесінде қазіргі формасын нео-готикалық және неоклассикалық стильдерде алды. Қамал қазір жеке меншікте. Сонымен қатар, Шифенензее көлін қоршаған бөгеттің үстінде, Барберештің солтүстік-шығысында Петит Виви қамалы тұр. Бұл аймақтағы ең көне сақталған қамалдардың бірі. Әлі де сақталған, мықты, төрт жақты қоршау 13 ғасырдың екінші жартысында салынған және қабырғалары 3,5 метр қалыңдықпен ерекшеленеді. Қоршаудың айналасында үшбұрышты пішінде орналасқан бұрынғы қабырғалардың қалдықтары бар. Тұрғын үйлер 16 ғасырда салынған. Одан әрі солтүстік-шығысқа қарай Шифенензее және шағын өзен арасындағы тар тік жарға Гранд Виви қамалы орналасқан. Бұл ортағасырлық қамалдың орны болған, бірақ оның орнына бүгінгі кеш готикалық құрылыс, жартылай дөңгелек баспалдақ мұнарасы және басқа мұнаралар салынды. Қамалдың жанындағы шағын шіркеу 19 ғасырда салынған.

Түйелі қала

Барберше Германияның Зейтен қаласымен қалалық байланыс орнатқан.

Саясат

2011 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия SPS болды, ол дауыс берушілердің 24,9%-ын құрады. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: CVP (22,6%), SVP (20,3%) және FDP (8,7%). SPS Барбереш округінде өзінің позициясын жақсартты, 2007 жылғы үшінші орыннан (18,5% дауыспен) бірінші орынға көтерілді. CVP шамамен сол деңгейдегі танымалдылығын сақтап қалды (2007 жылы 22,5%), SVP 2007 жылы бірінші орыннан (25,0% дауыспен) үшінші орынға түсті, ал FDP шамамен сол деңгейдегі танымалдылығын сақтап қалды (2007 жылы 10,4%). Бұл сайлауда барлығы 205 дауыс берілді, оның 3-і немесе 1,5%-ы жарамсыз деп танылды.

Экономика

Барберше 20-ғасырдың екінші жартысына дейін ауыл шаруашылығымен тіршілік ететін елді мекен болды. Бүгінде де топырақ өңдеу, жеміс-жидек өсіру және мал шаруалығы жергілікті экономиканың маңызды бөлігін құрайды. Басқа жұмыс орындары шағын бизнес және қызмет көрсету салаларында табады. Пенсиерде сауда аймағы бар. 1976 жылға дейін Барбершеде Сен-Доменик институты (Institut Saint Dominique) деген интернат мектеп болды. Соңғы онжылдықтарда ауыл дамып, бай ауыл шаруашылығы қауымдастығына айналды. Көптеген тұрғындар қазір Фрибур қаласында жұмыс істейді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша, Барбершедегі жұмыссыздық деңгейі 2% құрады. 2008 жылы алғашқы экономикалық секторда 60 адам жұмыс істесе, осы секторда 22 кәсіпорын жұмыс істеді. Екінші секторда 8 адам жұмыс істеді және осы секторда 5 кәсіпорын болды. Үшінші секторда 95 адам жұмыс істейді, осы секторда 15 кәсіпорын жұмыс істейді. 2000 жылы муниципалитетке 55 жұмысшы келді, ал 185 жұмысшы кетті. Муниципалитет жұмыс күшінің таза экспорттаушысы болып табылады, әрбір кіретін жұмысшыға қатысты 3,4 жұмысшы шығып кетеді. Жұмыс істейтін халықтың 10,5%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 52,6%-ы жеке көлікпен барады. 2010-11 оқу жылында Барбершеде 3 сыныпта барлығы 48 оқушы оқыды. Барлығы 99 оқушы муниципалитетте немесе одан тыс жердегі мектептерге қатысты. Муниципалитетте балабақша сыныптары болмады, бірақ 11 оқушы көрші муниципалитеттегі балабақшаға барды. Муниципалитетте 2 бастауыш сынып және 38 оқушы бар. Сол жылы муниципалитетте төменгі орта сыныптар болмады, бірақ көрші муниципалитеттегі төменгі орта мектепте 18 оқушы оқыды. Жоғары орта сыныптар мен кәсіптік сыныптар болмады, бірақ 15 жоғары орта сынып оқушысы және 14 жоғары орта кәсіптік сынып оқушысы басқа муниципалитеттегі сабақтарға қатысты. Муниципалитетте университет емес жоғары сыныптар болмады, бірақ басқа муниципалитеттегі сабақтарға қатысқан бір мамандандырылған жоғары сынып оқушысы болды. 2000 жылы Барбершеден 37 оқушы муниципалитеттен тыс мектептерге оқуға түсті.

Тілдер

Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәлімет бойынша) француз тілін (409 немесе 74,2%) ана тілі ретінде қолданады, неміс тілі екінші ең көп таралған тіл (120 немесе 21,8%), ал үшінші орында португал тілі тұр (7 немесе 1,3%). Италия тілінде сөйлейтін 5 адам бар. 15 ғасырға дейін жергілікті тіл негізінен неміс тілі болған. Француз тілді қауым ақырындап өсіп, 18-19 ғасырларда ауыл екі тілді болды. 1860 жылдан бері Барбереште француз тілі басым тіл болып табылады.

Көлік

Қалалық маңызы бар қалалардан алыс орналасқан болса да, муниципалитет жақсы байланыспен қамтылған. Ең жақын жылдам бағыттық магистральдың (автострада) А12 (Берн-Вевей) қиылысы муниципалитет орталығынан шамалы қашықтықта орналасқан. 1898 жылдың 23 тамызында Фрибургтан Муртенге дейінгі теміржол желісі ашылды, Пенсьеде станциясы салынды. Барбереш ауылының өзінде қоғамдық көлік байланысы жоқ.

Танымал тұлғалар

Жозеф Дейсс, саясаткер, бұрынғы Федералдық кеңесші және Конфедерация Президенті (2004); сондай-ақ Барбереш қаласының бұрынғы мэрі.