Кіріспе

Советтік Ресейлік геохимик және минералог.

| сурет = Alexander Fersman.jpg
| сурет сипаттамасы =
| туған күні = 8 қараша 1883
| туған жері = Санкт-Петербург, Ресей империясы

1903 жылы аға Ферсманның патша әскеріндегі офицерлік қызметі отбасын Мәскеуге көшірді, онда Александр Мәскеу университетіне қабылданды. 1904 жылы ол минералог және геохимик Владимир Вернадскийдің докторанты болды, ол оның философиясы мен карьерасына зор ықпал етті. 1907–1909 жылдары Ферсман Германиядағы Гейдельберг университетінде Виктор Мордехай Голдшмидт басшылығымен аспирантурада оқыды және алмастың кристаллографиясы бойынша маңызды еңбек жазды.

Мансап

1910 жылы Ферсман Ресейге оралды, онда ол әкімшілік және оқытушылық қызметін бастады. Санкт-Петербургтегі Ресей ғылым академиясының Минералогия музейінде минералогия кураторы болып жұмыс істеді, ал 1919 жылы Академик сайланғаннан кейін музей директоры болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ферсман геология саласындағы стратегиялық мәселелер бойынша әскерилерге кеңес беру үшін комиссия құрды, сондай-ақ Ұлы Отан соғысында да осылай істеді. Ол Ресейдің табиғи ресурстарын тізімдеу жөніндегі Ғылым академиясының жобасына қатысты және 1915 жылдан бастап Ресейдің әртүрлі аймандарын аралап, минералдық кен орындарын бағалаумен айналысты. Кейіннен Ленин елдің минералдық байлықтарын игеру мәселесі бойынша Ферсманнан кеңес алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ферсман 1941 жылы Мәскеуден Минералогия музейінің ең құнды 80 000 экспонатын эвакуациялауды және 1944 жылы оларды қайтаруды ұйымдастырды. Ферсман 1945 жылғы 20 мамырда Қара теңіз жағасындағы Сочи қаласында шаршаудан қайтыс болды. Ол 61 жаста болды.

Шығармалары

Ферсман кристаллография, минералогия, геология, химия, геохимия, география, аэрофотосурет, астрономия, философия, өнер, археология, топырақ ғылымдары және биология салаларында 1500-ден астам мақала мен басылым жазды. Олардың ішінде: «Ресейдегі геохимия» (1922); «Жер және Космостың химиялық элементтері» (1923); «Геохимия», I–IV томдары (1933–1939); «Геохимия және минералогия негізінде минералды кен орындарын іздеу» (1939). Ол сонымен қатар Ресейде ғылымды кеңінен танымал етуге үлкен үлес қосты. «Природа» және басқа журналдарға жариялаған еңбектерінен өзге, ол көптеген кітаптарды жалпы оқырман қауымына арнады, оның ішінде: «Арктикалық аймақтан тыс үш жыл» (1924); «Әркімге арналған минералогия» (1928, жаңартылып, қайта басылған 1935); «Кеңес табиғаттануының жиырма бес жылы» (1944); «Минералдар туралы естеліктер» (1945); «Кеңес ғылымының жорығы» (1945); «Әркімге арналған геохимия» (1958 жылғы басылым).

Марапаттар мен құрметтер

Александр Ферсман Ленин сыйлығымен (1929), КСРО Мемлекеттік сыйлығымен (1942), Лондон геологиялық қоғамының Волластон медалімен (1943) және Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды. Оның есімі Ферсман минералогиялық мұражайына, ферсмит және ферсманит минералдарына, Ай бетіндегі кратерге, «RV Geolog Fersman» зерттеу кемесіне, сондай-ақ Мәскеу, Мончегорск және Апатит сияқты Ресейдің көптеген қалаларындағы көшелерге берілді. 1946 жылдан бастап Кеңес, кейін Ресей Ғылым академиясы геохимия және минералогия саласындағы ең үздік зерттеулер үшін Ферсман сыйлығын табыстады.