Кіріспе

Тимоти Финдлидің кітабы

"Not Wanted on the Voyage" – канадтық жазушы Тимоти Финдлидің романы, ол Киелі кітаптың Жаратылыс кітабындағы Ұлы топан су оқиғасын постмодернистік, магиялық реализм стилінде қайта жазады. Алғаш рет 1984 жылдың күзінде Viking Canada баспасында жарық көрді және 1984 жылғы Governor General's Awards жүлдесінде ағылшын тіліндегі көркем әдебиет номинациясы бойынша финалисттердің арасында болды. Роман сонымен қатар Д. Д. Куглер мен Ричард Роуздың сахналық қойылымына бейімделді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл оқиға доктор Ноа Нойес, авторитарлық дәрігер және әке, оның Құдайдың заңымен мазалануы отбасын елемеуге әкеледі; оның әйелі, әйелі Нойес, жануарлармен сөйлесетін алкоголик; және Моттл, әйелі Нойестің соқыр мысығы. Нұх пен Нойздің үш ұлы бар: Шем, Япет және Хам. Шем Ханнаға тұрмысқа шыққан, ол доктор Нойеспен көп уақыт өткізеді. Жапет 11 жастағы Эммаға тұрмысқа шыққан, бірақ ол некелерін толығымен аяқтай алмай отыр. Бір күні доктор Нойеске шаршап қалған Яве келеді. Яхве адамзаттың өзіне жасаған қатыгездіктеріне бола өлімге бой алдыратын күйде. Ол Нойеске қала тұрғындары оның күймесіне жем-шөп, шіріп кеткен жеміс-жидек пен нәжіс тастағанын және оны жеті рет өлтіргенін айтады. Яхве Нұхтың рухын көтеруге арналған сиқырлы шоуынан шабыт алғанға дейін күйзеліске ұшырайды. Нұх бір пенниді шыны бөтелкеге салып, бөтелкеге су құяды. Ақшаның суреті сынғандықтан, монета жоғалып кеткен сияқты, бірақ Яхве суды қолдану заттардың жоғалуына әкелуі мүмкін деген оймен мазаланады. Көп ұзамай Яхве Нұхқа топан суға дайындалу үшін кеме салуды тапсырады. Нұх Құдайға мойынсұнады, бірақ отбасының кейбір мүшелері бұған қарсылық білдіреді. Хам тез Люсиге үйленеді, ол жеті фут биіктігі бар құпия әйел, оның саусақтары бар (романға сәйкес, бұл ерекшелік тек періштелерде кездеседі), ол ақыр соңында әйел түрінде Люцифер екені анықталады. Яхве кетіп бара жатқанда, Моттл Яхведің күймесінен ұшқан құстардың ыңғырасын естіп, Яхве өзін өлімге бағындырғандығын біледі. Нұх Жаратқан Иенің өсиетін сөзбе-сөз орындауға деген ықыласына ие болып, әр жануардан тек екі-екіден ғана болуы керектігін айтады. Миссис Нойз Моттлді алып келуге тырысады, ол Нұхтың артында қалуға тиіс деп шешкен, өйткені ол Яхуаның екі үй жануарларын кеменің ішінде мысықтарды бейнелеу үшін таңдады. Нұх үй мен қораны өртеп жібереді, оның ішінде Моттл бар, олардың барлық қосымша жануарларын Яхвеге алып құрбандық ретінде ұсынады. Миссис Нойес мысығын өлтіруге тырысқанына және үйінің қалған жерінде болған қазаға ашуланып, кемеге кіруден бас тартады. Нұх ханыша Нойес келмесе, кеме мен оның жолаушыларының жойылуына апат төніп қалады деп уайымдайды, өйткені Яхведің жарлығында Нұхтың әйелі кемеде болуы керектігі анық айтылған. Миссис Нойс жаңбыр басталғанда Ноаның бақшасында жасырынады, бірақ Емманың әпкесі Лотті "қомырсқа баласы" өзеннен өтуге тырысып жатқанын байқағанда кетеді. Миссис Нойес Лоттені құтқарып, Лотті де келсе, кемеге отыруға келіседі. Нұх Лотты кемеге кіргізуге келіседі, бірақ Жапет оны көп ұзамай өлтіреді. Миссис Нойс қайтадан көтеріледі, бірақ ақыр соңында кеменің үстінде болуға келіседі және Моттлді кемеге жасырып, оның алжапқышында жасырады. Саяхат басталғанда Нұх "әзілшіл" элементтер (Noyes ханым, Эмма, Хам және Люси) мен қалғандары (өзін, Ханна, Япет және Шем) арасында шекараны сызу арқылы өз еркін отбасына тез таңдайды. Бір күні дельфиндер кемеге жақындап, сондағы адамдармен дос болуға тырысады. Нұх дельфиндерді пираттар деп есептейді және Япет оларды сойып жібереді. Нойз ханым оны тоқтатуға тырысады, ал "қарақшылар" жеңілгеннен кейін, Нұх Нойз ханымды, Люсиді, Хамды және Эмманы кеменің төменгі деңгейлеріне бұғаулап, жануарларға жалғыз қамқорлық жасауға мәжбүр етеді. Сол уақытта Нұх, Ханна, Шем, Яппет кеме қапталында тыныш, ауыр жұмыс істемей, жайғасып жатыр. Нұх Жапфтың әйелге деген қызығушылығының артып жатқанын және Ханаға жиі қарағанын байқаған. Ол шешімді Емманы некелерін толықтай жүзеге асыруға мәжбүрлеу деп шешеді. Нұх Эмманы палубаға алып келіп, оның немен айналысып жатқанын "тексеруге" алады. Ол Емманың "жасық" болуы Жапеттің "кіреберіс таба алмауының" себебі болып табылады деп шешеді және проблемаға көмектесу үшін Біріккен мүйізді әкелуді сұрайды. Нұх Емманы Япетке "ашу" үшін Біріккен мүйізді қолданады, бұл процесс Емманы жарақаттады және Біріккен мүйізді ауыр жарақаттады. Жапет әкесінің не істегенін білгенде, бір мүйізді мүйізді кесіп алады. Содан кейін Эмма күйеуінің жанында болу үшін жоғарғы палубада тұруға мәжбүр болады. Миссис Нойес, Люси және Хам Ноаға және басқаларға қарсы көтерілуге шешім қабылдайды. Олар екі жынды қолдана отырып, есікті жауып шығуды жоспарлайды. Олар есікті ашып, Япет ұйықтап жатқан қару қоймасын сырттан жапқысы келеді. Өкінішке қарай, Япет палубаны аралап, қашып кеткендерді ұстап жатыр. Ол Нойс ханымды, Люси мен Хэмді байлап, жындарды суға лақтырады, бұл Люсиді ашуландырады. Ол өзінің байлауынан босап, Япет...

Кейіпкерлер

Доктор Ноа Нойес - Яхведің ең жақын досы әрі сенімді адамы. Ол Яхвеге топан су жіберіп, адамзатты жоятын сиқырлы амал жасады деп сендіріледі. Нұх өзінің сенімінде және отбасына үстемдік етуінде еш шикілі жоқ, ол көбінесе "мәңгілік" деп санаған нәрсеге қатысты эмпирикалық дәлелдерді елемеді. Романның барысында ол адамгершілігін мүлдем жоғалтады және оның жалғыз мақсаты - Яхве бұйрығына мойынсұну. Миссис Нойс - джин ішіп, пианинода ойнаған, Нұхтың құлшынысты әйелі. Кітаптың басынан аяғына дейін ол Нұхтың өсиеттеріне қарсы шығады. Миссис Нойз жануарларға, әсіресе оның мысығы Моттлге, сонымен қатар қойлары, Кроу және басқаларға қатты жақын. Ол тіпті бұрқасын кезінде аюды жұбату үшін оның қақпағына кіреді. Романның барысында ол Яхвеге дұға етуге сенуден бас тартып, Жердегі жаратылыстар бір-біріне, аспан мен суға дұға етуді артық көреді. Яхве Ескі және ашуға батқан Яхве адамзат жағдайына ашуланып, күйзеліске ұшырайды және Нұхқа қонақжайлық танытуды сұрайды. Оның күйзелісі дүние жойылып, Яхве өлімді қабылдауға әкеледі. Михаил Архангел - періште және Яхведің жансакшысы. Ол Люсидің ағасы және ең соңында оның жауы. Ол әйелді күтіп тұрғандай жеңген жоқ, өйткені ол көктен шығуға мәжбүр болған жоқ. Жапет Нойес Нойестердің кіші ұлы. Қалаға сапар кезінде лаңкестікке ұшыраған қылмыскерлермен кездескен жарақаттан жыныстық қатынастан айырылып, көк түске боялған Япет өзінің тәжірибесін жеңудің жолы ретінде зорлық-зомбылыққа бет бұрады. Бір кездері ол сүйіспеншілікке толы, сенімді адам болған, бірақ сол кезден бастап ол палубаның астындағы адамдардың санасында өлімнің символына айналды. Хам Нойес Нойестердің ортаңғы ұлы, табиғат пен ғылымға қызығушылық танытатын, интеллектуалдық қабілеті бар, Нойестер отбасының қалған мүшелеріне ұқсамайды. Шем Нойес Нойестердің үлкен ұлы, сондай-ақ, өзінің физикалық күші мен ойлау қабілеті үшін Бике деп аталады. Ханна - Нұх пен Яхвеге қызмет етуге дайындығымен риза болған Шемнің жүкті әйелі. Ханнаны отбасы мүшелері суық деп санайды. Соңында оның жүктілігін Шем емес, Нұхтың жасағаны анықталады. Люси - екі метрлік гейша, орманға барып, Хамның әйелі болады. Ол жасырын түрде еркек, құлаған періште, ол өзін топан судан құтқару үшін әйелге айналдырды. Люцифердің құлдырауы туралы дәстүрлі әңгімелерден айырмашылығы, Люси "неге?" деген сұраққа құлдыраған. Ол кемедегі осындай бүліктің бастауышы. Эмма - Жапеттің жас және ұмтылмас әйелі. Эмма оның әйелі болғысы келмеді, бірақ бұл мәселеде басқаша таңдау жоқ еді. Ол мен Миссис Нойестің арасында келіспеушіліктер болды, бірақ олар ақырында одақтас болды. Лотте - Эмманың әпкесі, "қомырсқа баласы". "Адамның ақыл-ойы бұзылады". Моттил - Миссис Нойстің сүйікті соқыр мысығы, ол, өкінішке орай, доктор Нойстің көптеген эксперименттерінің нысанасы болды. Романда Моттл өте ауыр азап шегеді. Ол бастапқыда қызу күйде болады, жүкті болады және осылайша өз балаларын азық-түлік жетіспейтін, жағдайлары тығыз және лас кемеде өсіруге мәжбүр болады, ал кемеде екі мысық қана болуы керек болғандықтан, оның ашылуы өлімді білдіреді. Ол өзінің есту және иіс сезу қабілетіне сүйенуге үйреніп жатады. Осыған қарамастан ол өте жанашыр жануар. Оның ең үлкен қорқынышы доктор Нойес пен кейіннен Япет болды. Кроу - Моттлдің ең жақсы досы және кейіннен құтқарушысы болып табылатын әйел қаран. Сара мен Ыбырайым - Яхведің мысықтары, олар кемеге кіретін екі мысық ретінде таңдалады. Мотталды жүкті етуді Ыбырайымға тапсырған.

Канада оқыды

Роман 2008 жылғы «Канада оқиды» бағдарламасына іріктеліп алынды, онда актер Зайб Шайх оны жақтады.

Шетелдік бейімделулер

Француз тілінде «Не қаралмаған саяхат» кітабы «Жасырын жолаушылар» деп аталады және 2008 жылы Actes Sud баспасында жарық көрді.