Кіріспе
Колумбияның солтүстік-шығысындағы бұлтты ормандарда тұратын У'ва халқы – Колумбияның солтүстік-шығысындағы бұлтты ормандарда өмір сүретін жергілікті халық. Тарихи деректер бойынша, У'ва халқының саны 20 мыңға дейін жеткен, олар Венесуэла мен Колумбия шекарасын қамтитын кең аумаққа таралып орналасқан. Бүгінде шамамен 7-8 мың У'ва өкілі бар. Көршілес тайпалар У'ва халқын "ойлы халық" немесе "жақсы сөйлейтін халық" деп біледі. Олардың сыртқы әлемдегі өкілі Берито Кувару'ва 1998 жылы Голдман экологиялық сыйлығына ие болды. Бұл қақтығыс Oxy компаниясы Гибралтар 1 сынақ алаңында мұнайды бұрғылауға кіріскен кезде шиеленісті күйге жетті. Мұнай өндіру жобасы іске асса, жаппай өлімге баруға дайын екенін мәлімдеген У'ва халқы бұрғылау алаңының орнында шағын ауыл салды. Олар сонымен қатар көптеген кедергілер қойып, аймақтық әлеуметтік ереуіл ұйымдастырды (жақын маңайдағы шаруалар мен Гуахибо тайпасымен бірлесіп), бұл аймақтың әлеуметтік-экономикалық жағдайын тұрақсыздандырды. Колумбия әскері наразылық білдірушілерді алаңнан шығарып жібергенімен, коммерциялық тұрғыдан пайдалы кен орындары табылған жоқ. Кейін У'ва халқы Экопетрол компаниясымен де дауға түсті, ол олардың жерінде мұнай іздеуге тырысқан. Ұзақ соттасулар мен бейбіт наразылықтардан кейін Экопетрол өз жобасынан бас тартты.
The U'wa are an indigenous people living in the cloud forests of northeastern Colombia. Historically, the U'wa numbered as many as 20,000, scattered over a homeland that extended across the Venezuela Colombia border. Some 7 8,000 U'wa are alive today. The U'wa are known to neighboring indigenous peoples as "the thinking people" or "the people who speak well". Their representative to the outside world in this struggle, Berito Kuwaru'wa, won the Goldman Environmental Prize in 1998. The conflict came to a head as Oxy prepared to drill at the Gibraltar 1 test site. The U'wa, who had previously threatened to commit mass suicide if the oil extraction project went forward, constructed a small village on the site of the drillsite. They also set up numerous roadblocks and a coordinated (together with neighboring campesinos and the Guahibo) a regional social strike that paralyzed the surrounding area. Although the Colombian military dislodged the protesters from the site, no commercially viable deposits were found. The U'wa were then in a new dispute with Ecopetrol, which was seeking to prospect for oil on their lands, after legal battles and non violent protests, Ecopetrol withdrew.
География
У'ва халқы Колумбияның солтүстік-шығысында, Араука, Бояка, Касанар, Сантандер және Солтүстік Сантандер департаменттерінде қоныстанған. Тарихи жағынан алғанда, олар қазіргі Венесуэла аумағында да тұрған.
Аумағы
У'ва ата-бабаларының отаны, Кажка Ика немесе Кера Чикара деп белгілі, Кокуй Сьерра-Невадасында орналасқан және 600-дан астам жерді қамтиды. Бұл аймақ Ориноко өзенінің бастауларын да қамтиды. Тарихи тұрғыдан алғанда, олардың отанының маңызды бөлігі адамдардың кіруінен қорғалған. У'ва халқы жерді қайтару бойынша үлкен жобаға қатысып, 1999 жылы Біріккен қорыққа (Resguardo Unido) өздерінің танылған аумағын кеңейтті.
Мәдениет
У'ва тайпасы Чибчан тілдер отбасына жататын Uw Cuwa ("халық тілі") деп аталатын тілде сөйлейді. Олардың жазба дәстүрі жоқ, білімдері мен салт-дәстүрлері көбінесе ән арқылы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келеді. Олардың діни сенімдеріне жаз айларында жиналып, "әлемді әнмен жарату" және жер, су, мұнай, таулар мен аспан қабаттары арасындағы тепе-теңдікті сақтау кіреді. Олар мұнайды Руирия деп атайды және оны Ана Жердің қанымен байланыстырады, бұл олардың 1990 жылдардағы мұнай компанияларымен болған қақтығыстағы бейілдерін нығайтты. У'ва тайпасы өз тайпасынан емес адамдарды таза емес деп есептейді және тазару рәсімдеріне ерекше мән береді, бұл сыртқы адамдармен байланысты күрделендіреді.
Мекемелер
У'ва өздерінің саяси өмірін сыртқы әлемге У'ва дәстүрлі билігі деп белгілі институттар жинағы арқылы ұйымдастырады. Бұл орган У'ва тайпаларының әрқайсысынан Верджая (нағыз дана ақсақалдар) мен Карека (дәрігерлер) кіреді. Колумбия мемлекетінің талабы бойынша құрылған Кабильдо жүйесінде Кабильдо Майор және Кабильдо Менор деп аталатын жоғары және төменгі кеңестер, сондай-ақ Президент, Вице-президент, Хатшы, Қазынашы, Прокурор және Спикер лауазымдары бар. Соңғы жылдары Берито Кувар У'ва президент қызметін атқарды. У'ва Араука департаментінің Кабильдо және дәстүрлі жергілікті билік органдары қауымдастығына (ASCATIDAR) Гуахибомен бірлесіп кірді, ол 2003 жылдың маусымында департаменттің жергілікті халықтарының өзін-өзі басқаруын ілгерілету үшін ресми түрде құрылды. Қауымдастықтың президенті – Гуахибо басшысы Дарио Туливила.
Ұрпақтар
У'ва халқы ежелден ХХ ғасырға дейін сегіз руға бөлінген. Соңғы жүз жылдағы зор халқының азаюынан үш ру аман қалды және бүгін олардың қауымдық өмірі осы рулардың құрамында ұйымдастырылған: Кубарува (Кобария), Тагринува (Тегриа) және Кайбака (Бокота), олардың әрқайсысы бірнеше елді мекенді қамтиды. У'ва халқының саны шамамен 822 отбасыны құрайды.