Кіріспе

Британ армиясының генерал-майоры (1782–1842)

Генерал-майор Уильям Джордж Кит Элфинстон CB (26 қаңтар 1782 – 23 сәуір 1842) – 19 ғасырдағы британ армиясының офицері болған.

Ерте өмір және әскери мансап

Ол 1782 жылы Шотландияда туған, Шығыс Үндістан компаниясының директоры Уильям Фуллертон Элфинстонның ұлы және адмирал Джордж Кит Элфинстонның, 1-ші виконт Киттің сіңілі баласы. Эльфинстон 1804 жылы британ армиясына лейтенант болып қабылданды; ол Наполеон соғыстарының барлық кезеңінде қызмет етті, 1813 жылға қарай подполковник шеніне көтерілді, содан кейін 1815 жылы Ватерлоо шайқасында басқарған 33-ші жаяу полкінің командирі болды. Ватерлоодағы ерлігі үшін Эльфинстон ванна серігі атағын алды, сондай-ақ Голландияның Вильгельм әскери орденімен және Ресейдің 2-дәрежелі Санкт-Анна орденімен (6-18 тамыз 1815 ж.) марапатталды. 1822 жылы ол полктен кетіп, 1825 жылы полковник шеніне көтерілгеннен кейін, біраз уақыт король Георг IV-тің жеке көмекшісі қызметін атқарды. 1837 жылы Эльфинстон ұзақ мерзімді жартылай жалақы алатын офицер ретінде зейнетке шықты, Ватерлоодан бері ешқандай әскери қызметте болмады. Дегенмен, қарыздарының артуы оны қайтадан әскерге жұмысқа орналасуға итермеледі.

Бірінші ағылшын-ауған соғысы

1837 жылы Элфинстон генерал-майор болып тағайындалды. 1840 жылы ол Фитцрой Сомерсет, лорд Рагланның қолдауымен, Бірінші ағылшын-ауған соғысы кезінде Кабул қаласын басып тұрған британдық армияға қолбасшылық етуге тағайындалды. Ұлыбританияда ол Джордж Иден, Окленд графы және Үндістанның генерал-губернаторымен әлеуметтік жағынан таныс болған. Иден Элфинстонның тағайындалуын мақұлдаған, бірақ оның денсаулығының күрт нашарлағанын білгенде алаңдады. Сонымен қатар, Элфинстон жаңа ортасын түсінбеді және өзі басқаратын үнділік сепойларға деген көзқарасы шала болды. 1840 жылдың желтоқсанында тағайындалуы расталған Элфинстон Ауғанстанның Кабул қаласындағы британдық гарнизонға басшылық етті, онда шамамен 4500 әскер болды, оның 690-ы еуропалық, ал қалғаны үнділік. Гарнизонға әскерилердің отбасылары мен ілесушілерді қоса алғанда 12000 азамат кірді. Ол қарт, шешім қабылдауда баяу, әлсіз және денсаулығы нашар болды, сондай-ақ бұл лауазымға толыққанды жарамсыз екенін көрсетті. Элфинстонның басшылығы – жоғары шенді офицердің тиімсіздігі мен шешімсіздігі бүкіл армияның моральдық және тиімділік жағдайын қалай құлдыратуға болатынының айқын мысалы (дегенмен ол бұрыннан-ақ қысқарған еді). Элфинстон өз әскерін басқаруда сәтсіздікке ұшырады, бірақ өзінің офицерлеріне дұрыс басшылық етуге мүмкіндік бермеу үшін жеткілікті билікке ие болды. 1842 жылдың қаңтарында британдықтардың Кабулдан шегінуі кезінде оның барлық әскері қырғынға ұшырады.

Өлім

Эльфинстон бірнеше айдан кейін Ауғанстанда тұтқында болып қайтыс болды. Оның қасында әскери хатшы Джордж Лоуренс болды, ол Эльфинстонның командирлікке лайықсыз екенін түсінгенмен, "Оның мейірімді, жұмсақ мінезі мен сыпайы ұстанымы біздің барлығымызға оны қадірлі етті" деп айтты. Эльфинстонның денесі шағын ауғандық сарбаздық күзетпен Жалалабадтағы британдық гарнизонға жіберілді. Генералмен бірге қалған Эльфинстонның "сенімді" жеке көмекшісі Мур мәйіттің қасында болды. Жолда олар тайпалық шабуылға ұшырады, олар мәйіттің киімін шешіп, қорлады, Әкбар хан жіберген атты әскерлер құтқарып алғанға дейін. Соңында мәйіт пен Мур гарнизонға жетті. Эльфинстон әскери салтанатпен жерленді, бірақ британдықтар бекіністен толығымен кетуге дейін белгісіз қабірге қойылды.