Кіріспе
1340 ж.ж. 1425 ж.ж. - 1340 ж.ж. - 1350 ж.ж.) - Үндістан математигі және астрономы. Орта ғасырдың аяғында Керала астрономия және математика мектебінің негізін қалаушы ретінде танылған. Мадхава шексіз қатарлар, калькуль, тригонометрия, геометрия және алгебраны зерттеуге ілгерілеушілік үлес қосты. Ол тригонометриялық функциялардың ауқымы үшін шексіз қатарлы шамалауды алғаш рет қолданған, оны "болашақтағы шексіз математиканың шекті процедураларынан олардың шекті өтуін шексізге қарай емдеуге арналған шешуші қадам" деп атаған.
infobox person
| native name =
| native name lang = ml
| name = Madhava of Sangamagrama
| image =
| alt =
| caption =
| birth name =
| birth date = c. 1340 (or c. no – c. 1350 (c. 1340 – c. 1425) was an Indian mathematician and astronomer who is considered as the founder of the Kerala school of astronomy and mathematics in the Late Middle Ages. Madhava made pioneering contributions to the study of infinite series, calculus, trigonometry, geometry, and algebra. He was the first to use infinite series approximations for a range of trigonometric functions, which has been called the "decisive step onward from the finite procedures of ancient mathematics to treat their limit passage to infinity".
Өмірбаян
Мадхаваның өмірі туралы нақты мәлімет аз. Алайда, әртүрлі қолжазбаларда Мадхава туралы кездесетін шашыранды сілтемелерден, Керала мектебінің тарихшылары математик туралы ақпаратты жинақтады. Бародадағы Шығыс институтында сақталған қолжазбада Мадхава Мадхаван vēṇvārōhādīnām karttā Мадхаван Ilaññippaḷḷi Emprān деп аталады. Бұл сөз санскрит тілінде Іланьчпипалли дегенді білдіреді. Иланьни - бұл әрдайым жасыл желекті Мимусопс эленги ағашының малаялам тіліндегі атауы, ал санскрит тіліндегі атауы - Бакула. Палли - ауылдың атауы. Санскрит тіліндегі үй атауы - бакулладхиштхита . Вихра сонымен қатар малаялам үйінің аты Ираньни нинна ппалли деп түсіндірілді және кейбір тарихшылар оны қазіргі уақытта Ириньянавалалли және Ириньянарапалли есімдерімен екі үйдің бірімен сәйкестендіруге тырысты. Екеуі де Орталық Кераладағы Ириньялакуда қаласының маңында орналасқан. Мадхаваның заманынан кейінгі астрономиялық және математикалық еңбектердің көпшілігі Мадхаваны "Сангаграма Мадхава" деп атаған, сондықтан "Сангаграма" сөзінің нақты мағынасы айқын болуы маңызды. Көптеген ғалымдардың жалпы пікірі бойынша Сангамаграма - Нила өзенінен оңтүстікке қарай 70 шақырым және Кочиннен оңтүстікке қарай 70 шақырым жерде орналасқан Иринджалакуда қаласы. Осылайша, ең ықтимал болжам - Мадхаваның ата-бабалары Тулу жерінен немесе оның маңында Тирунавайядан алыс емес Нила өзенінің оңтүстік жағалауында орналасқан Кудаллур ауылына көшіп келіп, оның тууынан бір-екі ұрпақ бұрын Іланьиппаллили деп аталатын үйде өмір сүрген. Малаял тілінде жазылған бұл қатарлар Тейлор қатарларының кеңейтулері бойынша дәлелдемелермен ұсынылған, мысалы, 1/(1+x2), x = tan θ және т.б. Осылайша, Мадхаваның шығармасы қандай екені белгілі бір пікірталасқа әкеледі. Юкти дипика (Тантрасанграха виахья деп те аталады), мүмкін, Жештадеваның шәкірті Шанкара Вариар құраған, sin θ, cos θ және arctan θ үшін сериялардың кеңейтуінің бірнеше нұсқаларын, сондай-ақ радиус пен доға ұзындығы бар кейбір өнімдерді ұсынады, олардың көпшілігі Юктибхасада пайда болады. Раджагопал мен Рангачари түпнұсқа санскрит тілінен кеңінен үзінді келтіре отырып, 20-ғасырдың ортасында орыс ғалымы Джушкевич Мадхаваның мұрасын қайта қарады және 1972 жылы Сарма Керала мектебінің жан-жақты қарауын ұсынды.
Ұрпағы
Мадхавадан бұрын бірнеше белгілі астрономдар болды, соның ішінде Ктхалур Кижар (2-ғасыр), Вараручи (4-ғасыр) және Санкарараян (866 ж. Мүмкін, оған дейін басқа да белгісіз тұлғалар болған шығар. Алайда, Мадхавадан кейінгі дәстүрдің нақты деректері бар. Парамешвара оның тікелей шәкірті болған. Сурия-сиддхантаға арналған малаялам түсіндірмесінің пальма жапырағы қолжазбасына сәйкес, Парамешвараның ұлы Дамодара (шамамен 14001500) Нилаканта Сомаяджиді өзінің шәкірті ретінде ұстаған. Жейштадева Нилакантаның шәкірті болған. Трикантийурдің Ачьюта Пишарадиі Жейстхадеваның шәкірті ретінде, ал грамматик Мельпатур Нараяна Бхаттатери оның шәкірті ретінде аталады. Бұл оның шексіз қатарлардың шекті табиғатын жақсы түсінгенін білдіреді. Осылайша, Мадхава функцияның шексіз қатарлы кеңейтулері, қуаттар сериясы, тригонометриялық сериялар және шексіз қатарлардың рационалдық шамалары туралы идеяларды ойлап шығарған болуы мүмкін. Алайда, жоғарыда айтылғандай, Мадхаваның қай нәтижелерін және оның мұрагерлерінің қайсысын анықтау қиын. Төменде әртүрлі ғалымдар Мадхаваға жатқызған нәтижелердің жиынтығы келтірілген.
Тригонометрия
Мадхава синустар кестесін дәл құрастырды. Мадхаваның сандық мәні ондық санның жетінші нүктесіне дейін дәл келеді. Төртінші шеңберді жиырма төрт бірдей аралықта белгілеп, ол әрқайсысына сәйкес келетін жарты хорданың (синус) ұзындығын берді. Ол бұл мәндерді сериялардың кеңейтуіне негізделген: sin q = q − q3/3 деп есептеген болуы мүмкін. + Q5/5! - 7! - 7! + cos q = 1 - q2/2! + q4/4! - 6 н / 6! +
sin q = q − q3/3! + q5/5! − q7/7! +
cos q = 1 − q2/2! + q4/4! − q6/6! +
Калькулус
Мадхава кейбір тригонометриялық функциялар үшін қуаттар тізбесін кеңейтуді әзірледі, оларды одан әрі оның Кералдың астрономия және математика мектебіндегі мұрагерлері әзірледі. (Кейбір математикалық есептер бұрынғы математиктерге белгілі болды.) Мадхава бұдан бұрынғы еңбектерде, соның ішінде Бхаскара II-де кездесетін кейбір нәтижелерді де кеңейтті.
Керала астрономия және математика мектебі
Керала астрономия және математика мектебін Оңтүстік Үндістанның Керала қаласында Сангамаграмадан Мадхава құрды. Оның мүшелері: Парамешвара, Нилаканта Сомаяджи, Жейштадева, Ачута Пишарати, Мельпатур Нараяна Бхаттатери және Ачута Паниккар. Ол 14-16 ғасырларда гүлденген. Олар үш маңызды нәтиже берді, үш тригонометриялық функциялардың синус, косинус және арктант сериясын кеңейту және олардың нәтижелерін дәлелдеу кейіннен Юктибхаса мәтінінде берілген. О'Коннор мен Робертсонның айтуынша, Мадхаваның әділ бағасы - ол қазіргі классикалық талдауға қарай шешуші қадам жасады. Кейіннен бұл мектептің жазулары Еуропаға да жеткен болуы мүмкін, бұл Ньютоннан бір ғасыр бұрын болған. Алайда, мұндай хабардың шынымен де берілгені туралы тиісті қолжазбаларда тікелей дәлел жоқ.
he took the decisive step towards modern classical analysis. that the writings of the Kerala school may have also been transmitted to Europe around this time, which was still about a century before Newton. However, there is no direct evidence by way of relevant manuscripts that such a transmission actually took place.