Хариет Андерссон: швед актрисасының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Швед актрисасы (1932 жылы туған)

Харриет Андерссон (14 ақпан 1932 жылы туған) – швед актрисасы, Швециядан тыс жерлерде режиссер Ингмар Бергманның тұрақты актерлік құрамының мүшесі ретінде танымал. Ол көбінесе ойсыз, жұмысшы сыныбынан шыққан кейіпкерлерді ойнайды.

Кино актрисасы

Харриет Андерсон өзінің актерлік мансабын 15 жастағы студент ретінде Calle Flygare сахналық мектебінде бастады. Ол режиссер Ингмар Бергманмен бірге 1953 және 1956 жылдар аралығында Малмё стадстеатрында бірнеше сахналық қойылымдарға қатысты. 2008 жылы Сан-Франциско хроникасының Мик ЛаСаллемен сұхбаттасқанда Андерссон Бергманның лифт операторы болып жұмыс істеген кезінде оны тапқаны туралы аңыздың барлығын жоққа шығарды: "Лифтте! Бұл мен үшін жаңалық. Жоқ, жоқ. Мен лифтті басқаратынмын, бірақ ол кезде мен 14 жаста едім! Ингмар мені таппады. Мені 1949 жылы театр мектебінде тапты. Моникаға дейін менде кішкентай ролдер көп болды. Олардың көбісі Моникаға ұқсайды. Мен солай көрдім. Мен жаман қыз сияқты көріндім. Бірақ мен жаман қыз емеспін. Өмір деген не екенін білгенше, мен өте жақсы қыз едім". Бергман "Моникамен жаз" (1953) фильміндегі басты рөлді Андерссонға арнап жазды. Швецияда түсірілген фильмде екі жастың алғашқы кездесуінен бастап, жазғы демалыс күндеріне дейін, содан кейін олардың асығыс некеге тұрып, кейін ажырасуына дейін романтика тарихы көрсетіледі. Бергманмен романтикалық қарым-қатынас қысқа болғанмен, олар бірге жұмыс істеуді жалғастырды. Андерссон өзінің бірнеше танымал фильмдерінде, соның ішінде "Жазғы түннің күлкісі" (1955), "Шыны арқылы қараңғылық" (1961), "Қайғы мен шыбыстар" (1972) және "Фанни мен Александр" (1982) фильмдерінде ойнады. Актер Макс фон Сидоу мен Гуннар Бьёрнстрандпен бірге "Ананың көзіне қараңғылықпен" фильмінде жасырын шизофрениямен ауыратын адамды бейнелейді. Фильмнің атауы Бірінші Коринфтіктерге (13:12) жазылған, онда Тарс қаласының Пауыл былай дейді: "Қазір біз көлеңкелі айна арқылы көреміз, ал содан кейін бетпе-бет. Қазір мен ішінара білемін, бірақ содан кейін мен өзімді білгендей білемін". Сюжетте төрт адамның жиырма төрт сағаттық аралықта Швеция архипелагындағы ескі үйде жасаған әрекеттері баяндалады. Кейбір аудиториялар Андерссонның шизофренияның қараңғы әлемінде бейнеленген Құдайдың бар екендігін жан-жақты суреттеуінен шошыды. Бергманның басқа да бірнеше серіктестері сияқты, ол ағылшын тіліндегі фильмдерде, соның ішінде Сидни Люметтің "Өлімге әкелетін іс" (1966) және кейінірек Ларс фон Триердің "Догвилл" (2003) фильмдерінде өнер көрсетті. Оның автобиографиясы, Ян Лумхелдпен сұхбаттар жинағы 2006 жылы жарық көрді.

Harriet Andersson began her acting career as a 15 year old student at Calle Flygare stage school. She joined director Ingmar Bergman for several stage productions at Malmö stadsteater between 1953 and 1956. In a 2008 interview with Mick LaSalle of the San Francisco Chronicle, Andersson debunked a rumor that she was discovered by Bergman while working as an elevator operator: "In an elevator! Ha, that's a new one for me. No. I did operate an elevator, but that was when I was 14½! Ingmar did not discover me. I was discovered in 1949 in theater school. Before Monika, I had many small parts. Most of them were a little like Monika. I looked that way. I looked like a bad girl. But I wasn't a bad girl, really. I was a very nice little girl, until I found out what life was." Bergman wrote the title role in Summer with Monika (1953), specifically for Andersson. Filmed in Sweden, the motion picture shows the romantic history of two disaffected youths from first meeting to a summer idyll followed by their hasty marriage and subsequent divorce. Although the romantic relationship with Bergman was brief, they continued to work together. Andersson appeared in several of his best known films, including Smiles of a Summer Night (1955), Through a Glass Darkly (1961), Cries and Whispers (1972), and Fanny and Alexander (1982). In Through A Glass Darkly, in which Andersson appeared with Max von Sydow and Gunnar Björnstrand, she portrays a latent schizophrenic. The film title is taken from a verse in First Corinthians (13:12) where Paul of Tarsus says, "For now we see through a glass darkly: But then face to face; Now I know in part; But then I shall know even as I am also known". The plot deals with the actions of four persons during a twenty four hour period in an old house a far distance out on the Swedish Archipelago. Some audiences were shocked by Andersson's vivid portrayal of the presence of God as represented in the dark world of a schizophrenic. Like several other Bergman associates, she has also had a career in English language films including performances in Sidney Lumet's The Deadly Affair (1966) and later in Lars von Trier's Dogville (2003). Her autobiography, a set of interviews with Jan Lumholdt, was published in 2006.

Марапаттар

Андерссон бірнеше актерлік сыйлыққа ие болды, оның ішінде швед Гулдбагге сыйлығы, норвегиялық Аманда сыйлығы, сондай-ақ Венеция кинофестивалінде (1964) және 9-шы Мәскеу халықаралық кинофестивалінде (1975) «Ең үздік актриса» сыйлығы. 1968 жылы Андерссон Хеннинг Карлсеннің «Адамдар кездеседі және тәтті музыка жүректі толтырады» атты даниялық комедиясындағы рөлі үшін Бодил сыйлығын «Ең үздік актриса» номинациясы бойынша жеңіп алды. Соңғы кезде Андерссон 2010 жылғы Стокгольм халықаралық кинофестивалінде «Өмір бойы жеткен жетістіктері үшін» сыйлығымен марапатталды.

Жеке өмір

Харриет Андерссон балалық шақтағы досы Бертил Вейфельдтке 1959–1963/64 жылдары үйленді. Оның Петра Вейфелдт (1960 ж.т.), қызы бар, Андерссон оны "Жазғы түннің күлкісі" фильміндегі кейіпкерінің құрметіне атады. Ол 1960 жылдары фин режиссері Йорн Доннермен бірнеше жыл бірге өмір сүрді және Доннердің "Қыркүйектегі жексенбі" (1963), "Махаббатқа" (1964), "Оқиға мұнда басталады" (1965) және "Анна" (1970) фильмдерінде түсті.